Từ tháng 9-2026 đến nay, triều dâng cao kỷ lục kết hợp mưa lớn diện rộng đã đe dọa trực tiếp đến hàng ngàn hécta lúa, cây ăn trái và hoa màu tại các khu vực ven sông, vùng cù lao của TP Cần Thơ. Đặc biệt, trước tình hình nhiều đoạn đê bao xung yếu bị sạt lở, chính quyền địa phương cùng Chi cục Thủy lợi TP Cần Thơ đang dồn lực triển khai nhiều giải pháp cấp bách, nhằm hạn chế thấp nhất thiệt hại, bảo vệ an toàn mùa vụ cho người dân.

Trong các đợt triều cường dâng cao vào cuối tháng 9 và trung tuần tháng 10-2026, với đỉnh triều trên sông Hậu đạt 2,25m, vượt báo động III, đã làm ngập úng 721,15ha cây trồng, trong đó, hơn 610ha lúa và trên 100ha cây ăn trái, rau màu. Thiệt hại tập trung chủ yếu ở các vùng bãi bồi, ven sông và cù lao nơi hệ thống đê bao chưa được khép kín, nước ngập kéo dài đang làm tăng nguy cơ thối rễ, giảm năng suất, khiến hàng ngàn nông dân đứng trước nguy cơ mất trắng vốn đầu tư.

Một đoạn bờ bao ở ấp Tân Long, xã An Thạnh, bị vỡ trong đợt triều cường vừa qua.

Điển hình như tại vùng cù lao xã An Thạnh, nơi hệ thống đê tả - hữu dài 44,6km vẫn còn tới 32,3km chưa được nâng cấp kiên cố. Đợt triều cường đầu tháng 9 âm lịch đã làm vỡ 3 đoạn đê bao dài 18m, tạo ra 17 điểm tràn, gây ngập hơn 170ha cây ăn trái, mía và hoa màu. Tình trạng ngập úng này, không chỉ xuất phát từ hạ tầng đê bao chưa hoàn thiện, mà còn do hệ thống bờ bao nội đồng người dân tự đắp không đủ sức chống chịu khi triều dâng cao. Thêm vào đó, tác động sạt lở từ sóng tàu thuyền cùng sự chậm trễ của một số nhà vườn trong việc kiểm tra, gia cố bờ bao đã làm tăng nguy cơ nước tràn vào vườn cây. Nhiều diện tích sản xuất bị ngập sâu trong dài ngày đang đe dọa đến sinh kế và nguồn thu nhập của người dân địa phương.

Đứng trước vườn bưởi bị ngập nước, ông Nhan Hoàng Tế ở ấp Tân Long, xã An Thạnh, chia sẻ: Đợt triều cường vào đầu tháng 9 âm lịch vừa rồi nước ngập sâu, bưởi thối rễ chết trắng vườn, giờ chỉ còn lại một số cây dừa. Trước mắt, bà con ở đây tự thuê người cơi nới bờ bao để cứu lấy vườn cây còn sót lại. Tôi cũng như nhà vườn nơi đây lúc nào cũng nơm nớp lo sợ mất mùa mỗi khi có mưa bão hay triều cường dâng, chỉ mong nhà nước sớm đầu tư đê bao kiên cố để bà con an tâm sản xuất”.

Người dân ấp Tân Long, xã An Thạnh, khẩn trương xử lý, phục hồi vườn mía sau ảnh hưởng triều cường.

Không chỉ cây ăn trái, diện tích mía và hoa màu tại ấp Tân Long cũng chịu ảnh hưởng đáng kể. Ông Võ Văn Nhiên, Bí thư Chi bộ ấp Tân Long, cho biết: Tình trạng triều cường dâng cao, kết hợp mưa lớn nhiều ngày gây ngập úng không chỉ làm giảm năng suất, mà còn kéo giảm chất lượng đường của cây mía, khiến nhà nông nơi đây đứng trước nguy cơ khó thu hồi vốn đầu tư... Để ứng phó các đợt triều cường tiếp tục dâng cao sắp tới, địa phương đã vận động bà con tự chủ động gia cố các đoạn bờ bao xung yếu, hạn chế nước tràn vào ruộng, vườn.

Trước tình cảnh cấp bách đó, chính quyền địa phương đang dồn toàn lực ứng phó. Ông Lý Văn Chương, Phó Chủ tịch UBND xã An Thạnh, cho biết: Xã đã huy động lực lượng xung kích khẩn trương dùng bao cát, xe cuốc khắc phục các điểm sạt lở; phân công cán bộ chuyên môn phối hợp các ấp thường xuyên kiểm tra bờ bao để xử lý kịp thời các điểm nguy cơ sạt lở. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp tạm thời. Về lâu dài, địa phương kiến nghị thành phố hỗ trợ khẩn cấp các điểm sạt lở nghiêm trọng và sớm bố trí nguồn lực hoàn thiện dự án nâng cấp tuyến đê tả - hữu của Cù Lao Dung, giúp bảo vệ diện tích cây trồng để người dân yên tâm đầu tư sản xuất, phát triển sinh kế.

Lãnh đạo Chi cục Thủy lợi TP Cần Thơ cùng chính quyền địa phương khảo sát, thăm hỏi người dân về tình trạng sạt lở bờ bao trên địa bàn xã An Thạnh.

Trước diễn biến phức tạp của triều cường và mưa lớn, Chi cục Thủy lợi TP Cần Thơ đang phối hợp các địa phương rà soát hiện trạng công trình thủy lợi, xác định những vị trí xung yếu cần ưu tiên gia cố. Ông Nguyễn Quang Vinh, Phó Chi Cục trưởng Chi cục Thủy lợi TP Cần Thơ, cho biết: Đơn vị thường xuyên theo dõi diễn biến thời tiết, phối hợp Đài Khí tượng Thủy văn cập nhật, cảnh báo đỉnh triều để chính quyền và người dân tại các địa phương chủ động triển khai các biện pháp ứng phó. Đồng thời, phối hợp các đơn vị liên quan vận hành hệ thống cống ngăn triều, công trình thủy lợi và trạm bơm tiêu úng, góp phần hạn chế tình trạng ngập kéo dài tại các vùng sản xuất.

Đối với hệ thống đê bao tại các khu vực cù lao, ông Nguyễn Quang Vinh thông tin, trong tổng số 80km đê được đầu tư từ năm 2010, hiện còn 50km cần nâng cấp trong giai đoạn 2026-2030. Trước mắt, đơn vị phối hợp Công ty CP Thủy lợi rà soát các đoạn có nguy cơ, nhanh chóng gia cố tại những vị trí xung yếu, nhằm hạn chế nguy cơ vỡ bờ bao, bảo vệ diện tích sản xuất nông nghiệp cho người dân.

Dự báo từ nay đến giữa tháng 11-2026, TP Cần Thơ sẽ tiếp tục đối mặt với các đợt triều cường vượt mức báo động III. Trước tình hình đó, việc khẩn trương khắc phục sự cố vỡ đê, gia cố bờ bao xung yếu và đẩy nhanh tiến độ nâng cấp hạ tầng thủy lợi là yêu cầu vô cùng cấp thiết đối với các cấp chính quyền. Những giải pháp này không chỉ đáp ứng mục tiêu ứng phó tức thời, nhằm hạn chế tối đa thiệt hại, mà còn là điều kiện tiên quyết để bảo vệ vùng chuyên canh cây ăn trái, rau màu, ổn định sản xuất và sinh kế của người dân tại các khu vực ven sông, vùng cù lao của thành phố.

Bài, ảnh: MỸ HOA