Tập truyện ngắn "Gã chăn dê ở Cù lao Giá" của tác giả Lê Minh Nhựt gồm 16 câu chuyện đậm đặc chất Nam Bộ: đượm nỗi buồn thế thái nhân tình nhưng vẫn ánh lên những nét đẹp tình người.
Sách do NXB Trẻ xuất bản năm 2016.

Là người Cà Mau nên truyện của Lê Minh Nhựt (sinh năm 1981) mang rặt phong cách miền Tây, đưa người đọc đến với vùng đất trù phú phương Nam và những con người chân chất, phóng khoáng, nghĩa tình. Ở đó, có những đám cưới như chạy giặc vào mùa nước lên, tuy cực mà vui và ai cũng hết lòng phụ giúp lo tròn việc hỷ (Truyện "Rước dâu mùa nước lên"). Hoặc chàng trai thất tình trong "Gã chăn dê ở Cù lao Giá" buồn đời tìm đến vùng đất hoang sơ để quên đi nỗi đau bị phụ bạc, được người dân nơi đây cưu mang, giúp đỡ. Hay bà Tư béo chủ nhà trọ nuôi con bìm bịp biết kêu nước lớn, nước ròng để đỡ nhớ quê. Khi con bìm bịp bị cô gái đi xe đạp vô tình cán chết, bà buồn đến mất ăn mất ngủ, luôn thẫn thờ tự hỏi: "Không biết giờ này ở quê nước lớn chưa vậy ta?" (Bìm bịp thôi kêu). Ngay cả trộm cũng có nhân nghĩa, đang "hành nghề" gặp bà bầu đau bụng đẻ mà người nhà đi vắng hết, hắn giúp đưa ra trạm y tế (Trộm kể chuyện)…

Đặc biệt, Lê Minh Nhựt dành nhiều trang viết cảm thương cho những người phụ nữ bất hạnh, lận đận tình duyên. Từ cô công nhân ở trọ, người vợ hiền chân quê, người buôn bán tôm cá cho đến nhân viên mát-xa, gái bán hoa… đều vì mưu sinh, vì gia đình mà chuốc khổ vào thân. Mỗi phận người mỗi hoàn cảnh nhưng đều chung nỗi đau bị lợi dụng, bị phụ bạc. Người đọc xót xa cho cô gái bị chồng bắt mất con, tâm trí bất định (Gã chăn dê ở Cù lao Giá); phẫn nộ cho Tư Lanh trong "Người chờ tàu" và Nhiên trong "Thẻ chân trắng", khi họ bị chồng phụ bạc, gom hết vốn liếng dành dụm để cao chạy xa bay, vui bên tình nhân mới; bàng hoàng khi biết Thoa thà nhảy lầu tự tử chứ nhất quyết không chịu bán thân theo sự ép buộc của bà chủ cơ sở mát-xa (Ba câu chuyện của gã lang thang)…

Với lối viết mộc mạc, giản dị pha chút hài hước, phóng khoáng, tác giả cuốn người đọc vào những câu chuyện buồn nhiều hơn vui. Để từ đó nhìn rõ được bản chất con người và những mặt trái của cuộc sống. Buồn cho những người phụ nữ bất hạnh bao nhiêu thì giận những kẻ biến chất, tha hóa bấy nhiêu. Như Bảy Hói trong "Quán nhậu miệt vườn", Sếp trong "Phong thủy cá vàng", thánh tửu trong "Lẩu thập cẩm"… là những kẻ vì quyền lực, danh lợi sẵn sàng vứt bỏ nhân phẩm, đạo đức để đạt được điều mình muốn. Cuối cùng, như đạo lý mà người miền Tây ngàn đời tin tưởng, kẻ ác phải chuốc lấy báo ứng.

Có thể nói, buồn là tinh thần chủ đạo trong tập truyện với muôn vẻ: buồn vì thất tình, vì bị phụ bạc, buồn vì sự tha hóa, biến chất, buồn vì lòng người không kiên định, vì không tin tưởng nhau… Những nét buồn đó được tác giả thể hiện bằng những câu chuyện sinh động, lúc dung dị đời thường, lúc kỳ bí tâm linh, mang lại góc nhìn đa chiều cho người đọc. Đặc biệt, tuy buồn nhưng không thảm. Qua mỗi câu chuyện, nhân vật cũng như người đọc tự rút cho mình bài học kinh nghiệm để tránh sai lầm nối tiếp và mạnh mẽ đương đầu với vui buồn của nhân tình thế thái.

Cát Đằng