MAI QUYÊN (Theo NYT, Hill)

Mặc dù vẫn còn mâu thuẫn tiềm ẩn giữa các đồng minh, sự hài hòa tại hội nghị thượng đỉnh G7 về việc phát triển cách tiếp cận chung với Trung Quốc cho thấy tiến bộ của Mỹ đối với một trong những ưu tiên chính sách đối ngoại hàng đầu.

Ảnh: Reuters

Quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc đang ở mức thấp nhất trong gần 50 năm qua do những mâu thuẫn chưa thể giải quyết trên lĩnh vực thương mại, vấn đề Đài Loan và việc Washington bắn hạ khinh khí cầu do thám của Trung Quốc hồi tháng 2. Vào tháng 3, Chủ tịch Tập Cận Bình còn cáo buộc Mỹ và các nước phương Tây “ngăn chặn, bao vây và đàn áp” Bắc Kinh, đem đến những thách thức nghiêm trọng chưa từng có đối với sự phát triển của Trung Quốc.

Tuy nhiên, Tổng thống Joe Biden nhiều lần khẳng định Mỹ không muốn thấy cuộc Chiến tranh Lạnh mới với Trung Quốc; đồng thời chỉ ra sự phụ thuộc “phức tạp” về kinh tế giữa phương Tây và Trung Quốc. Trong tình hình như vậy, Tổng thống Biden cho biết các đồng minh Nhóm các nền công nghiệp hàng đầu thế giới (G7) tại hội nghị thượng đỉnh ở Nhật Bản tuần rồi đã nhất trí cách tiếp cận “giảm rủi ro nhưng không tách rời” Trung Quốc. Dựa vào đây, người đứng đầu Nhà Trắng bày tỏ mong đợi mối quan hệ với Bắc Kinh sẽ sớm “tan băng”.

Theo quan điểm của các nước G7, một Trung Quốc phát triển tuân theo các quy tắc quốc tế sẽ có lợi cho toàn cầu. Vì vậy, cách chính sách được đưa ra không nhằm gây bất lợi hay tìm cách cản trở sự phát triển và tiến bộ kinh tế của Trung Quốc. Nhưng để giảm rủi ro, lãnh đạo các nước G7 nhất trí nguyên tắc chống lại “sự ép buộc kinh tế” và những hành vi có hại khác làm tổn thương lực lượng lao động. G7 cũng không bán các vật liệu, công nghệ chủ chốt cho phép Trung Quốc chế tạo vũ khí hủy diệt hàng loạt. Về Đài Loan, thông cáo khẳng định Mỹ và đồng minh không tìm kiếm đối đầu nhưng Bắc Kinh cần hiểu rõ sẽ có sự đáp trả nếu hành động đơn phương chống lại hòn đảo này.

Thắng lợi của Mỹ?

Theo cựu cố vấn hàng đầu của Mỹ về châu Á Michael J. Green, sự đồng thuận giữa các nền dân chủ công nghiệp lớn về cách tiếp cận với Trung Quốc nói lên chuỗi thắng lợi ngoại giao của Mỹ. Nhưng kỳ vọng “tan băng” của Tổng thống Biden có thể phải mất một thời gian nữa.

Bởi các nhà phân tích cho rằng, ở Trung Quốc đang diễn ra cuộc đấu tranh giữa phe muốn khởi động lại mối quan hệ kinh tế với Mỹ và bên còn lại ủng hộ Chủ tịch Tập tập trung vào an ninh quốc gia hơn.

“Phía Mỹ một mặt đề nghị nối lại liên lạc, nhưng mặt khác lại kiềm tỏa Trung Quốc bằng mọi biện pháp có thể”, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh (ảnh) nói tại cuộc họp báo ở Bắc Kinh ngày 22-5. “Mỹ nên thu hồi các lệnh trừng phạt ngay lập tức, dỡ bỏ các trở ngại và tạo điều kiện thuận lợi cho đối thoại”, bà Mao cho biết thêm.

Trước đó, Bắc Kinh ngay sau các tuyên bố của G7 đã chỉ trích cái mà họ gọi là “một băng đảng” đang tìm cách cô lập và làm suy yếu quyền lực của Trung Quốc.

Trong diễn biến liên quan, các nguồn tin cho biết chuyên gia về quan hệ Mỹ - Trung Tạ Phong sẽ đến Washington trong tuần này để đảm nhận chức vụ Đại sứ Trung Quốc tại Mỹ, sau thời gian vị trí này bị bỏ trống lâu nhất kể từ khi 2 bên thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1979. Nhiều người coi thông tin trên là tín hiệu Bắc Kinh muốn giảm bớt căng thẳng song phương trước kỳ vọng “tan băng” quan hệ của Tổng thống Biden. Song, ông Tạ từng được biết đến với phong cách “ngoại giao chiến lang”, nổi tiếng với màn đấu khẩu gay gắt trong cuộc họp với Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Wendy Sherman hồi năm 2021. Với “thành tích” như trên, giới quan sát đặt câu hỏi liệu Bắc Kinh có thay đổi cách tiếp cận nhằm giải quyết vấn đề bởi “ngoại giao chiến lang” vốn không được ưa chuộng ở Washington.