MAI QUYÊN (Theo Economic Times)

Nỗ lực của Trung Quốc nhằm mở rộng hiện diện quân sự ở nước ngoài đang khiến phương Tây cảnh giác, đặc biệt là giới chức ở Washington khi Bắc Kinh không giấu giếm tham vọng thách thức sự thống trị của hải quân Mỹ ở Thái Bình Dương.

Bên ngoài đại sứ quán Trung Quốc ở Solomon. Ảnh: Getty Images

Là siêu cường quân sự hàng đầu thế giới, quân đội Mỹ trong nhiều thập kỷ qua đã thành lập và kiểm soát hàng trăm căn cứ quân sự ở ít nhất 45 quốc gia. Không kém đồng minh, Anh cũng có rất nhiều tiền đồn ở nước ngoài, trong khi lực lượng Pháp đóng quân trải dài từ Bờ Biển Ngà đến New Caledonia. Ngay cả đảo quốc nhỏ bé Singapore cũng có các trại huấn luyện ở nước ngoài.

Về phần Trung Quốc, nước này hiện chỉ có một căn cứ hải quân đầu tiên ở Djibouti vốn hoàn thành vào năm 2017. Những năm gần đây, Bắc Kinh bắt đầu tăng tốc để lập thêm nhiều tiền đồn nhằm bảo vệ lợi ích, đồng thời thách thức sự thống trị của quân đội Mỹ ở châu Á. Kể từ năm 2018, Trung Quốc được cho tiếp cận ít nhất 5 quốc gia và coi hàng chục nước khác là địa điểm tiềm năng. Ðặc biệt 3 năm trở lại đây, giới chức Mỹ tin rằng Bắc Kinh đã ký một thỏa thuận bí mật sử dụng căn cứ hải quân Campuchia, thúc đẩy đàm phán lập tiền đồn ở Guinea Xích đạo và xây cơ sở quân sự bên trong khu cảng do họ điều hành ở Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).

Tháng 4-2022, Bắc Kinh gây chú ý khi ký thỏa thuận an ninh với Quần đảo Solomon. Ðộng thái trên khiến nhiều quốc gia dè chừng vì cho đây là bước đệm giúp cường quốc châu Á có thêm chỗ đứng ở khu vực được ví như “sân sau” của Úc. Nếu có thể xác nhận, một cơ sở như vậy không chỉ mở rộng hiện diện của quân đội Trung Quốc trên các tuyến giao thương hàng hải quan trọng mà còn cản trở liên minh giữa Mỹ với Úc, New Zealand cùng những đồng minh khác ở Thái Bình Dương.

Phương Tây tìm đối sách

Trước nay, Trung Quốc vẫn chỉ trích Mỹ là “đế quốc” khi lập mạng lưới căn cứ nước ngoài dày đặc. Nhưng với kế hoạch của mình, Bắc Kinh tự coi đây là “điều hiển nhiên” và “không đáng lo ngại” đối với một cường quốc đang lên. Lập luận trên hoàn toàn không thuyết phục được khu vực và thỏa thuận an ninh với Solomon chính là tín hiệu cảnh báo cho Mỹ và các đồng minh về bước tiến mới của Bắc Kinh vươn ra toàn cầu.

Theo giới quan sát, Mỹ và đồng minh không thể và cũng không nên cố ngăn chặn Trung Quốc ở mọi nơi trên thế giới. Thay vì giải quyết bề nổi vấn đề, các nhà phân tích cho rằng phương Tây nên lường trước các động thái từ Bắc Kinh, từ đó có chiến lược phù hợp và kịp thời triển khai hành động đối phó. Quan trọng hơn là đừng coi những nước nhỏ như Solomon là “vật hy sinh”. Ngược lại, các nền dân chủ nên học hỏi Trung Quốc, quốc gia đã dành nhiều năm lôi kéo các chính phủ trên các đảo Thái Bình Dương. Ðể cải thiện mối quan hệ, Mỹ và các đồng minh nên đưa ra cho khu vực một thỏa thuận tốt và minh bạch hơn với các điều khoản tăng cường về thương mại, thị trường lao động cởi mở, thúc đẩy phát triển công nghệ cũng như chuyên môn, đặc biệt trong các lĩnh vực quan trọng như biến đổi khí hậu, giáo dục, bảo vệ môi trường, chăm sóc sức khỏe, đánh bắt cá bất hợp pháp và kết nối Internet.

Mặc dù không có khả năng đảo ngược bất kỳ thỏa thuận nào, nhưng những nỗ lực đó có thể buộc các nhà lãnh đạo địa phương cân nhắc, thậm chí từ chối kế hoạch xây dựng căn cứ của Trung Quốc. Nó cũng mở ra cơ hội tăng cường hợp tác không chỉ giữa Mỹ, Úc và New Zealand mà còn với đồng minh khác như Nhật Bản, Pháp và những nền dân chủ cùng chí hướng cũng như chung lợi ích ở đó.