Trong dấu hiệu “rời xa” đồng minh Mỹ, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron (ảnh) hôm 27-8 nhấn mạnh chính sách ngoại giao của nước này sắp tới sẽ ưu tiên mục tiêu củng cố “quyền lực” châu Âu, đặc biệt tăng cường năng lực phòng thủ khu vực tránh phụ thuộc Washington như trước nay.

Trong diễn văn dài 90 phút trước các đại sứ Pháp, Tổng thống Macron cảnh báo châu Âu không thể tiếp tục dựa vào Mỹ mà phải tự chịu trách nhiệm bảo vệ chính mình trong bối cảnh môi trường chính trị khu vực nói riêng và chủ nghĩa đa phương trên toàn cầu nói chung đang lâm vào “thời kỳ khủng hoảng”. Ông Macron cho biết sẽ sớm xây dựng chính sách an ninh mới, tăng cường hợp tác quốc phòng giữa Liên minh châu Âu (EU) với tất cả quốc gia khu vực nhằm đối phó sự gia tăng chủ nghĩa dân tộc và chủ nghĩa cực đoan đang đe dọa trật tự thế giới phương Tây thời hậu chiến.

Để thúc đẩy các đề xuất, Tổng thống Macron có kế hoạch thăm các nước châu Âu gồm Đan Mạch, Phần Lan, Bỉ, Luxembourg, Hà Lan và dự kiến tiếp đón Thủ tướng Đức Angela Merkel ở Thủ đô Paris. Ngoài thảo luận với đồng minh, đối tác, lãnh đạo Pháp còn kêu gọi đàm phán với Nga, thậm chí đề xuất mối quan hệ “đối tác chiến lược” giữa châu Âu với Mát-xcơ-va và Thổ Nhĩ Kỳ.

Trong bài phát biểu, ông Macron cũng đặc biệt chỉ trích cái ông gọi là “chủ nghĩa biệt lập mang tính gây hấn” hiện nay của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ông Macron cảnh báo chủ nghĩa đa phương đang đối mặt tình trạng khủng hoảng nghiêm trọng, ảnh hưởng tất cả mối quan hệ ngoại giao và nguyên nhân lớn nhất cũng bởi chính sách của Mỹ. Qua đây, lãnh đạo Pháp kêu gọi châu Âu củng cố “sức mạnh thương mại và kinh tế” để bảo vệ lợi ích chiến lược, độc lập về tài chính với các công cụ chống lại trừng phạt từ Mỹ.

Những tuyên bố có phần cứng rắn của Tổng thống Macron được đưa ra sau khi Washington dưới quyền ông Trump ngày càng rỏ ra “lạnh nhạt” với đồng minh, thậm chí nhiều lần đe dọa rời khỏi Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). “Đối tác cùng châu Âu xây dựng và củng cố thể chế quốc tế kể từ sau Chiến tranh thế giới thứ 2 dường như đang quay lưng lại với lịch sử” - ông Macron nói với các đại sứ Pháp tại Điện Élysée. Quan hệ giữa Tổng thống Pháp và người đồng nhiệm Mỹ được xây dựng từ cách đây một năm với cái bắt tay gây chú ý khi hai nhà lãnh đạo lần đầu gặp nhau tại một hội nghị ở Bỉ. Trái với một số lãnh đạo châu Âu giữ khoảng cách, Tổng thống Macron tiếp tục duy trì mối quan hệ gần gũi với ông chủ Nhà Trắng. Nhưng bất chấp giao tình, Tổng thống Macron vẫn không thể thuyết phục ông Trump duy trì thỏa thuận khí hậu Paris và thỏa thuận hạt nhân Iran cũng như không áp đặt thuế quan đối với sản phẩm thép và nhôm từ châu Âu.

Với tình hình hiện nay, ông Macron một mặt cho biết châu Âu và Mỹ cần duy trì quan hệ đồng minh truyền thống nhưng dựa trên sự cởi mở và mang tính xây dựng. Mặt khác, châu lục này phải đoàn kết chống lại khuynh hướng chính trị biệt lập. Trong đó, ông Macron nhấn mạnh vai trò của Pháp thúc đẩy châu Âu cải cách sau hàng thập kỷ “lu mờ, suy yếu”. Về phần Anh rời EU, Tổng thống Macron nói rõ Pháp tôn trọng ý nguyện của người dân Anh, đồng thời hy vọng hai bên tiếp tục duy trì quan hệ chiến lược mạnh mẽ. Tuy nhiên, lãnh đạo Pháp khẳng định không để diễn biến này tổn hại sự đoàn kết của EU – một trong ưu tiên hàng đầu của ông chủ Điện Élysée.

MAI QUYÊN (Theo AP, Guardian)