Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 20-12 cảnh báo, Washington có thể cắt viện trợ tài chính đối với những quốc gia ủng hộ dự thảo nghị quyết của Liên Hiệp Quốc (LHQ) bác bỏ việc Mỹ công nhận Jerusalem là thủ đô Israel.

Tổng thống Trump tại cuộc họp ở Nhà Trắng hôm 20-12. Ảnh: Reuters

Tuyên bố được đưa ra trước khi Đại hội đồng LHQ triệu tập cuộc họp khẩn bất thường theo yêu cầu của các nước A-rập và Hồi giáo để bỏ phiếu thông qua dự thảo kêu gọi Mỹ rút tuyên bố về quy chế Jerusalem. Hôm 18-12, ngoại trừ Washington phủ quyết thì 14 nước thành viên còn lại  bao gồm các đồng minh quan trọng của Mỹ đều đồng thuận trong cuộc bỏ phiếu tại Hội đồng Bảo an.

Theo Guardian, dự thảo nghị quyết đưa ra biểu quyết tại Đại hội đồng ngày 21-12 (giờ Mỹ) cũng tương tự dự thảo hôm 18-12 nhưng các thành viên thường trực không có quyền phủ quyết như tại HĐBA. Trong đó, dự thảo tái khẳng định 10 nghị quyết của HĐBA từ năm 1967 về Jerusalem, bao gồm yêu cầu quy chế cuối cùng của Jerusalem phải giải quyết thông qua đàm phán trực tiếp giữa Israel và Palestine.

Dự thảo nhấn mạnh bất kỳ quyết định và động thái nào nhằm mục đích thay đổi đặc điểm, hiện trạng hoặc yếu tố nhân khẩu học của Jerusalem đều không có hiệu lực, giá trị pháp lý và phải hủy bỏ. Dự thảo yêu cầu tất cả quốc gia tuân thủ các nghị quyết của HĐBA về Jerusalem thay vì công nhận bất kỳ hành động hoặc biện pháp nào đi ngược lại tinh thần nghị quyết.

Trước khi cuộc họp Đại hội đồng diễn ra, đại sứ Mỹ tại LHQ Nikki Haley đã gởi thư cho 180 trong số 193 quốc gia thành viên LHQ, cảnh báo bà sẽ “điểm tên” những nước bỏ phiếu ủng hộ dự thảo nghị quyết, đồng nghĩa phê phán quyết định của Washington. Trong thông điệp trên Twitter, bà Haley cũng nói rằng Tổng thống Trump sẽ cẩn thận theo dõi cuộc bỏ phiếu và yêu cầu báo cáo những nước chống Mỹ.

“Tại LHQ, Mỹ luôn bị đòi hỏi làm nhiều hơn và cho đi nhiều hơn. Vì vậy, khi Washington đưa ra quyết định theo ý muốn của người Mỹ về việc đặt sứ quán của mình ở đâu, chúng tôi không hy vọng những người mà Mỹ từng hỗ trợ lại nhắm vào chúng tôi” – Guardian trích dòng tweet của bà Haley. Trong khi đó, Tổng thống Trump nói rằng Washington sẽ không tiếp tục “bị lợi dụng”.

“Họ đã nhận hàng trăm triệu thậm chí hàng tỉ USD viện trợ từ Mỹ và sau đó bỏ phiếu chống lại chúng ta. Đã vậy, Washington sẽ theo dõi sát sao các lá phiếu này. Cứ để họ biểu quyết chống lại Mỹ. Chúng ta sẽ tiết kiệm được rất nhiều” – ông chủ Nhà Trắng tuyên bố.

Theo giới quan sát, cảnh báo của lãnh đạo Mỹ nhắm đến phần lớn quốc gia thành viên LHQ ở khu vực châu Phi, châu Á, Mỹ Latinh vốn chịu ảnh hưởng lớn trước sức ép của Washington.

Theo số liệu từ Cơ quan Phát triển Quốc tế (USAID) thuộc Chính phủ Mỹ, nước này năm 2016 đã viện trợ khoảng 13 tỉ USD cho các quốc gia vùng cận Sahara ở châu Phi, 1,6 tỉ USD cho những nước Đông Á và châu Đại Dương. Số tiền viện trợ dành cho Trung Đông và Bắc Phi là khoảng 13 tỉ USD, Nam và Trung Á khoảng 6,7 tỉ USD, lục địa Á- Âu tầm 1, 5 tỉ USD và 2,2 tỉ USD cho Tây Bán cầu.

Dù vậy, theo các nhà ngoại giao cấp cao, động thái của Mỹ không thể thay đổi nhiều lá phiếu tại Đại hội đồng, nơi hiếm có đe dọa trực tiếp hoặc công khai.

Trong diễn biến khác, lưỡng viện Quốc hội Mỹ hôm 20-12 đã thông qua dự luật cải cách thuế được Tổng thống Trump ca ngợi là “chiến thắng lịch sử” của người dân xứ cờ hoa.

Theo dự luật này, đa số người Mỹ sẽ được giảm thuế nhưng thành phần hưởng lợi nhiều nhất là những người giàu có. Riêng Tổng thống Trump, phân tích của Trung tâm Vì Sự Tiến bộ Mỹ (CAP) ước tính cuộc “đại tu” thuế khóa giúp ông chủ Nhà Trắng tiết kiệm từ 11 đến 15 triệu USD mỗi năm. Con rể ông là Jared Kushner cũng tiết kiệm tầm 12 triệu USD, trong khi 5 cố vấn thân cận khác của tổng thống cũng hưởng lợi lớn. 

MAI QUYÊN