Ông Romney (trái) và Obama đã có màn đối đầu trực tiếp.  Ảnh: AP

Tổng thống Mỹ đương nhiệm Barack Obama của đảng Dân chủ và Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa Mitt Romney tối 3-10 (giờ địa phương), tức sáng 4-10 (giờ Việt Nam) đã bước vào cuộc tranh luận trực tiếp đầu tiên trong ba cuộc tranh luận được phát sóng trên truyền hình. Có khoảng 60 triệu cử tri Mỹ theo dõi cuộc "đấu khẩu" kéo dài 90 phút này tại hội trường Đại học Denver thuộc bang Colorado.

Cuộc tranh luận giữa hai ứng viên Tổng thống Mỹ chủ yếu xoáy vào các vấn đề đối nội, trong đó tập trung vào 3 nội dung chính gồm kinh tế, chăm sóc y tế, vai trò và sự quản lý của chính phủ. Nhà báo nổi tiếng có lập trường ôn hòa của chương trình truyền hình "PBS Newshour", Jim Lehrer, là người chủ trì và điều phối cuộc tranh luận.

Bắt đầu phần tranh luận, hai đối thủ tập trung vào vấn đề gay gắt nhất là kinh tế và việc làm. Tổng thống Obama thừa nhận tỷ lệ thất nghiệp trên 8% là cao, nhưng đổ lỗi phần lớn trách nhiệm cho chính sách của chính quyền Cộng hòa tiền nhiệm đã đẩy nước Mỹ vào cuộc khủng hoảng nghiêm trọng chưa từng có kể từ cuộc Đại suy thoái. Trong khi đó, Thượng nghị sĩ Romney cho rằng chính quyền Obama đã thất bại trong các chính sách kinh tế, dẫn đến hàng trăm ngàn việc làm bị mất trong 4 năm qua. Ông quy trách nhiệm về món nợ hơn 16.000 tỉ USD hiện nay một phần do các kế hoạch chi tiêu quá tốn kém của Nhà Trắng. Phản ứng lại, ông Obama cảnh báo cử tri về chủ trương của đối thủ Cộng hòa trong việc giảm tất cả loại thuế và tăng chi tiêu quân sự trong 10 năm tới có thể lên đến 8.000 tỉ USD, cho rằng cách làm đó chỉ nhằm duy trì các chế độ ưu ái đối với thiểu số những người giàu. Tổng thống Obama bác bỏ sự cáo buộc của ông Romney nói rằng kế hoạch tăng thuế nhằm cắt giảm thâm hụt ngân sách 4.000 tỉ USD của ông là làm suy yếu quân đội Mỹ. Ông khẳng định chính sách thuế mới của ông vừa là một biện pháp giúp cân bằng ngân sách vừa là một cách thức để không phải tăng thuế đối với tầng lớp trung lưu và các tập đoàn. Ông Romney phủ nhận kế hoạch cắt giảm thuế, cho rằng ông có một "tuyệt chiêu" có thể giúp cân bằng ngân sách mà không phải tăng thuế.

Về vấn đề chăm sóc y tế, ông Romney đồng ý với một số điểm cơ bản trong đạo luật mà Tổng thống Obama đã ký ban hành, nhưng nhấn mạnh thêm chủ trương chuyển bớt trách nhiệm cho các bang, tư nhân hóa một phần chương trình để người lao động tự do lựa chọn. Ông Romney cho rằng chính phủ cần tạo điều kiện để hàng chục triệu người Mỹ thất nghiệp hoặc đang tìm kiếm việc làm được tự do theo đuổi giấc mơ của mình, chứ không thể vô vọng trông chờ vai trò điều tiết không hiệu quả của chính phủ. Trên quan điểm chỉ nên là người định hướng và giúp giải quyết các vấn đề của một vị tổng thống, ông Romney muốn xây dựng một chính phủ gọn nhẹ, không can thiệp vào các vấn đề cụ thể, ngay cả các gói cứu trợ, phó mặc thị trường cho tư nhân, trong khi ông Obama vẫn kiên trì với chính sách tăng cường vai trò và sự can thiệp của chính phủ vào mọi lĩnh vực của nước Mỹ. Đây là một sự khác biệt lớn giữa hai ứng cử viên Obama và Romney vốn được so sánh như giữa một doanh nhân và giáo sư.

Kết thúc cuộc tranh luận, kênh truyền hình CNN mở cuộc thăm dò ngắn cho thấy có 67% số cử tri đăng ký tin rằng ông Romney chiếm ưu thế hơn so với 25% dành cho Tổng thống Obama. Trang web Intrade cho rằng cơ hội chiến thắng của ứng viên Cộng hòa đã tăng thêm 8,4%, dù tỷ lệ cho rằng khả năng chắc thắng của ông vào ngày bầu cử 6-11 vẫn chỉ ở mức 34,3%. Kết quả thăm dò chung của Wall Street Journal/NBC News công bố trước ngày diễn ra tranh luận trực tiếp cho biết ông chủ Nhà Trắng hiện đang dẫn đối thủ với tỷ lệ 49%-46% trên phạm vi cả nước, giảm 2% so với khoảng cách chênh lệch 5% ở thời điểm giữa tháng 9. Hãng tin Anh Reuters cho rằng để có thể san bằng cách biệt tỷ lệ tín nhiệm của cử tri trước Tổng thống đương nhiệm, ông Romney cần thêm một thắng lợi nữa trong hai cuộc tranh luận sẽ diễn ra vào ngày 16-10 tại New York và 22-10 ở Florida. Tuy nhiên, theo các nhà quan sát, việc ông Obama rơi vào "thế thủ", tỏ vẻ ôn tồn và trầm tư thay vì tấn công, soi bới các nhược điểm của đối phương trong cuộc tranh luận vừa qua có thể là "một đòn chiến thuật".

ĐỨC TRUNG (Tổng hợp)