Omar Suleiman, phó tổng thống đầu tiên của Ai Cập kể từ năm 1981. Ảnh: EPA

Trong nỗ lực cứu vãn tình thế đang rất nguy nan, Tổng thống Ai Cập Hosni Mubarak ngày 29-1 quyết định đưa hai nhà lãnh đạo cùng xuất thân từ quân đội với mình đảm nhiệm chức phó tổng thống và thủ tướng mới. Đó là ông Omar Suleiman và Ahmed Shafiq.

Ông Suleiman, 74 tuổi, là giám đốc Cơ quan Tình báo Ai Cập trong suốt 18 năm qua và được coi là cố vấn không chính thức rất trung thành của Tổng thống Mubarak. Trước khi lên nắm quyền cơ quan tình báo dân sự năm 1993, Phó Tổng thống Suleiman từng làm việc trong ngành tình báo quân đội. Ông vốn có mối quan hệ tốt đẹp với các đồng nghiệp phương Tây và Israel nên cách đây không lâu Mỹ “dự đoán” ông có khả năng thay thế Tổng thống Mubarak hiện đã 82 tuổi trong trường hợp bất trắc.

Trong bối cảnh hiện nay, ông Suleiman được cho vừa có thể là “cứu tinh” vừa sẵn sàng tiếp nối quyền lực của Tổng thống Mubarak, người có lẽ muốn ra đi trong danh dự chứ nhất định không chịu bị buộc phải từ chức. Mặc dù theo luật định, ghế phó tổng thống có thể được đề cử trong bộ máy cầm quyền, nhưng vị trí mà bản thân ông Mubarak từng nắm giữ này đã bị khuyết từ năm 1981 khi tổng thống thời đó Anouar el-Sadate bị ám sát và tạo cơ hội cho nhà lãnh đạo đang bị lung lay quyền lực hiện nay trở thành tổng thống. Dư luận cho rằng sở dĩ ông Mubarak trước đây không muốn bổ nhiệm phó tổng thống vì sợ kết cục tương tự xảy ra với mình. Thế nhưng tình hình căng thẳng hiện tại khiến ông phải thay đổi “quan điểm”.

Trong khi đó, Thủ tướng mới được chỉ định Ahmed Shafiq, 69 tuổi, giữ chức bộ trưởng giao thông hàng không từ năm 2004 trong chính phủ vừa bị sa thải. Trước khi được mời tham gia chính phủ lần đầu tiên năm 2002, ông Shafiq từng là tư lệnh không lực, vị trí ông Mubarak cũng từng đảm nhiệm. Giới quan sát quốc tế đánh giá chính khách xuất thân từ quân nhân này có năng lực của một nhà kỹ trị. Tất nhiên, ông Shafiq cũng là đồng minh thân cận của Tổng thống Mubarak.

Theo các nhà phân tích, mục tiêu của ông Mubarak trong việc bổ nhiệm trên là nhằm đảm bảo sự trung thành của quân đội Ai Cập, lực lượng chiếm vị thế rất quan trọng với cả vận mệnh chính trị lẫn nền kinh tế ở nước này. Quân đội Ai Cập có đến 480.000 người, lớn hàng thứ 10 thế giới và được đánh giá là ít quan tâm đến các vấn đề chiến tranh với bên ngoài mà chủ yếu lo ổn định chính trị trong nước. Tuy nhiên, giải pháp “xuất tướng” của Tổng thống Mubarak có làm dịu làn sóng biểu tình đẫm máu đang tiếp tục diễn ra quyết liệt hay không còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như chính phủ mới được thành lập như thế nào, tương lai cải cách chính trị ra sao.

KIẾN HÒA (Tổng hợp)