Một bản trình chiếu của X-KEYSCORE cho thấy quy mô giám sát của chương trình. Ảnh: Guardian

Hôm 31-7, từ tài liệu của cựu nhân viên Cơ quan An ninh Quốc gia Mỹ (NSA) Edward Snowden, hãng tin Anh Guardian tiếp tục tạo "cơn địa chấn" khi tiết lộ chương trình X-KEYSCORE được cho là "tối mật" của NSA, cho phép các chuyên gia phân tích tìm kiếm lượng dữ liệu khổng lồ của người dùng Internet trên khắp thế giới nhưng lại không có được sự ủy quyền nào.

Từ hàng chục tài liệu dưới dạng bản trình chiếu về đào tạo X-KEYSCORE hồi năm 2008, Guardian cho biết NSA đã sử dụng X-KEYSCORE như là một "hệ thống hoạt động rộng lớn nhất" nhằm phát triển khả năng thu thập thông tin tình báo từ mạng Internet. Từ đây, Guardian cho hiện ra bức tranh về cách thức X-KEYSCORE hoạt động, từ giám sát email cho đến các cuộc tán gẫu và lịch sử truy cập Internet, chụp ảnh màn hình máy tính, trích xuất tài liệu và các số điện thoại của người dùng.

Trong các tài liệu, có thông tin cho rằng X-KEYSCORE được hỗ trợ từ 700 máy chủ tại 150 địa điểm trên khắp thế giới. Thậm chí có tài liệu còn cho biết khoảng 42 tỉ thông tin đã bị thu thập chỉ trong một tháng hồi năm 2012. Riêng một báo cáo hồi năm 2007 thì ước tính NSA "thu gom" đến 850 tỉ "sự kiện điện thoại" và 150 tỉ thông tin Internet vào kho lưu trữ của họ. Trung bình mỗi ngày có 1-2 tỉ tài liệu được bổ sung, một tài liệu khác khẳng định. Nhằm cho thấy hiệu quả của chương trình, tài liệu của NSA tiết lộ X-KEYSCORE đã hỗ trợ để an ninh bắt giữ hơn 300 phần tử khủng bố hồi năm 2008.

Tài liệu cho thấy NSA từng tuyên bố X-KEYSCORE bao phủ "gần như mọi nhất cử nhất động của một người dùng cụ thể nào đó trên mạng Internet". Dường như điều này trùng khớp với tiết lộ hồi tháng rồi của "Người thổi còi" khi anh cho biết: "Tôi ngồi tại bàn làm việc và có thể theo dõi bất cứ ai, từ bạn, tài khoản của bạn, cho đến thẩm phán liên bang hay thậm chí là ngài tổng thống nếu tôi có địa chỉ email cá nhân của họ".

Cũng cần lưu ý là NSA đã dành cho giới phân tích tình báo công cụ giúp tìm kiếm dữ liệu của người dùng Internet mà không hề có được quyền ưu tiên, tức không được phép của tòa án.

Việc X-KEYSCORE bị "lật tẩy" đã trở thành "điểm đen" thứ hai về những hoạt động thu thập dữ liệu điện thoại và Internet của NSA chỉ trong vài tuần gần đây. Cũng là tài liệu do Snowden cung cấp, hồi tháng 6, Guardian đã lần đầu hé lộ chương trình giám sát gây tranh cãi có tên PRISM, vốn cung cấp cho cơ quan tình báo Mỹ khả năng tiếp cận máy chủ của 7 "ông lớn" thuộc lĩnh vực Internet, trong đó có Facebook, Google, Microsoft.

Ngay sau tiết lộ mới của Guardian, phát ngôn viên Nhà Trắng Jay Carney phủ nhận chính quyền Tổng thống Barack Obama từng "hội ý" với Quốc hội Mỹ về chương trình gián điệp tối mật X-KEYSCORE, đồng thời khẳng định thông tin trên chứa đựng nhiều điều "sai lệch". Trong khi đó, "người trong cuộc" NSA cho rằng tuyên bố tiết lộ của Guardian là "tùy tiện" và gọi X-KEYSCORE là một phần của "hệ thống thu thập thông tin tình báo nước ngoài hợp pháp của NSA nhằm bảo vệ nước Mỹ và những đồng minh trên khắp thế giới".

THANH BÌNH (Tổng hợp)