Hôm 3-8, nhóm nghiên cứu tại Đại học Yale (Mỹ) thông báo đã khôi phục thành công hoạt động lưu thông máu và chức năng tế bào tại nhiều nội tạng trong cơ thể của những con heo đã chết được 1 tiếng. Bước tiến này mở ra nhiều tiềm năng ứng dụng trên người trong tương lai, mà trước mắt là giúp bảo tồn nội tạng lâu hơn để tăng khả năng cứu sống các bệnh nhân cần cấy ghép.

Nội tạng heo được coi là phù hợp để cấy ghép cho người vì chúng có kích thước phù hợp.

Năm 2019, nhóm nghiên cứu này từng gây chú ý khi phục hồi thành công chức năng tế bào trong bộ não lấy từ một con heo đã chết 4 tiếng. Theo đó, họ đã lấy bộ não của heo, đặt vào một buồng nuôi đặc biệt rồi kết nối cơ quan này với một ống thông. 4 tiếng sau, họ bơm một dung dịch bảo quản ấm vào các tĩnh mạch và động mạch của bộ não. Hệ thống gọi là “BrainEx” này mô phỏng hoạt động của dòng máu, bằng cách cung cấp dưỡng chất và khí ôxy tới tế bào não. Còn dung dịch bảo quản “OrganEx” thì chứa các hóa chất có tác dụng bảo vệ các tế bào thần kinh khỏi bị hư hại và ngăn hoạt động điện não khởi động lại.

Còn trong công trình mới công bố trên Tạp chí Nature, nhóm nghiên cứu đã tìm cách mở rộng kỹ thuật này trên toàn bộ cơ thể heo đã chết. “Nếu bạn có thể phục hồi một số chức năng trong não heo đã chết, bạn cũng có thể làm điều đó ở các cơ quan khác”- ông Nenad Sestan, một chuyên gia thần kinh tại Đại học Yale và là thành viên nhóm nghiên cứu, nói về thử nghiệm mới thực hiện.

Cụ thể, sau khi cho heo dùng thuốc an thần, họ gắn máy thở cho chúng rồi làm ngưng tim con vật. Một tiếng sau khi những con heo không còn nhịp tim, họ khởi động lại máy thở và tiến hành gây mê. Một nhóm heo sau đó được gắn vào hệ thống bơm dung dịch bảo quản OrganEx, trong khi hai nhóm heo còn lại không được điều trị hoặc được kết nối với một máy ôxy hóa màng ngoài cơ thể (ECMO). Chất lỏng được bơm vào heo có chứa máu của chính chúng, cùng với một dạng tổng hợp của hemoglobin - prôtêin vận chuyển ôxy trong các tế bào hồng cầu - và các loại thuốc bảo vệ tế bào, ngăn ngừa đông máu.

Sau 6 giờ, nhóm nghiên cứu nhận thấy rằng so với nhóm dùng ECMO hoặc không được điều trị, nhóm heo được áp dụng kỹ thuật OrganEx đã có hoạt động tuần hoàn máu trở lại. Khí ôxy bắt đầu đi đến các tế bào trên khắp cơ thể chúng và quá trình quét tim cũng phát hiện ra một số hoạt động điện và co bóp tại đây. Nhóm nghiên cứu còn nhận thấy gan của nhóm heo dùng OrganEx sản xuất ra lượng prôtêin albumin nhiều hơn hai nhóm đối chứng. Không chỉ vậy, tế bào trong các nội tạng quan trọng của nhóm heo dùng OrganEx phản ứng với glucose nhiều hơn, chứng tỏ quá trình điều trị đã khởi động lại quá trình trao đổi chất.

Tuy chỉ là thành công bước đầu, nhưng bà Nita Farahany - nhà thần kinh học tại Đại học Duke - nhận định nếu kỹ thuật phục hồi chức năng tế bào được nhân rộng ở động vật và cuối cùng là ở người, nó có thể giúp kéo dài tuổi thọ con người. Chẳng hạn trong tương lai, nó có thể được sử dụng để bảo tồn các nội tạng dùng cấy ghép (vốn đang thiếu hụt trầm trọng), hoặc giúp hồi sức cho bệnh nhân trong tình trạng nguy kịch. Hiện tại, ECMO là phương pháp được dùng để bảo quản nội tạng hiến tặng, hoặc hồi sức cho bệnh nhân sau cơn đau tim. Tuy vậy, tỷ lệ hồi sức/bảo quản nội tạng thành công có thể thấp vì còn phụ thuộc vào mức độ tổn thương cơ thể.

Cũng trong nỗ lực kéo dài sinh mệnh con người, các bác sĩ tại Đại học Maryland (Mỹ) hồi tháng 1 đã thực hiện thành công ca ghép tim heo trên người lần đầu tiên. Trong đó, bệnh nhân David Bennett được ghép tim của một con heo được chỉnh sửa gien để tránh tình trạng thải ghép hậu phẫu. Sau 5 tuần phẫu thuật, người đàn ông 57 tuổi đã có thể ngồi dậy, tự đứng, hát và nói chuyện bình thường. Tuy ông qua đời sau đó 2 tháng vì suy tim, nhưng cuộc phẫu thuật có tính lịch sử này mang lại hy vọng cho hàng trăm ngàn bệnh nhân suy tạng trên thế giới. Trước ca ghép tim heo của Bennett, các bác sĩ ở New York cũng ghép thành công quả thận của một con heo biến đổi gien cho một người chết não.

NGUYỆT CÁT (Theo Nature, AFP)