Ðại dịch COVID-19 đang kéo lùi những thành quả đạt được trong việc giải quyết các thách thức đe dọa sự phát triển của trẻ em như nghèo đói, bệnh tật và đặc biệt là khả năng tiếp cận giáo dục. Quỹ Nhi đồng Liên Hiệp Quốc (UNICEF) đã đưa ra cảnh báo như vậy nhân 75 năm thành lập tổ chức (11-12-1946), đồng thời khẳng định COVID-19 là cuộc khủng hoảng toàn cầu lớn nhất đối với trẻ em trong suốt 75 năm qua, gây ra những hệ lụy dai dẳng.

Hàng tỉ trẻ em đã không thể đến trường vì COVID-19. Ảnh: UNICEF

Cảnh báo của UNICEF cũng trùng hợp với đánh giá trong báo cáo “Tình trạng khủng hoảng giáo dục: Con đường phục hồi” mà cơ quan này cùng Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa LHQ (UNESCO) và  Ngân hàng Thế giới (WB) vừa công bố, theo đó thế hệ học sinh, sinh viên hiện nay có nguy cơ mất 17.000 tỉ USD thu nhập trong cả cuộc đời, chiếm khoảng 14% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) toàn cầu, do đại dịch COVID-19 khiến việc học trực tiếp bị gián đoạn. Con số này cao hơn so với ước tính 10.000 tỉ USD vào năm ngoái. Riêng tại khu vực châu Á, Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) ước tính việc đóng cửa trường học kéo dài hơn 1 năm có thể làm giảm thu nhập trong tương lai của học sinh khu vực lên tới 1.250 tỉ USD, tương đương 5,4% GDP năm 2020.

Giám đốc Toàn cầu về giáo dục của WB Jaime Saavedra đánh giá cuộc khủng hoảng COVID-19 đã làm tê liệt hệ thống giáo dục trên toàn thế giới. Trong thời điểm đỉnh dịch, khoảng 1,6 tỉ học sinh trên toàn thế giới phải nghỉ học ở nhà. Hiện nay, sau 21 tháng, hàng triệu trẻ em vẫn chưa thể đến trường học. Trong số đó, nhiều em có thể sẽ không bao giờ quay trở lại trường học.

Giới chuyên gia nhận định việc học sinh ở nhà quá lâu, không tới trường sẽ ảnh hưởng tới sự phát triển lâu dài của các em. Các chuyên gia cũng cảnh báo về tác động âm thầm và kéo dài của “những bệnh không lây nhiễm” có thể để lại những hậu quả nặng nề đến tương lai của cả một thế hệ.

Một nghiên cứu của Mỹ cho biết trong đại dịch, thời gian trẻ từ 12-13 tuổi ngồi trước màn hình thiết bị điện tử đã tăng 4giờ/ngày, trong khi các nhà khoa học đều cảnh báo việc dành quá nhiều thời gian nhìn vào màn hình có thể khiến trẻ em chậm phát triển. Ngoài ra, việc ở nhà quá lâu và không tham gia hoạt động thể chất, lại thường xuyên dùng các loại đồ ăn nhanh khiến số trẻ béo phì gia tăng.

Các vấn đề về tâm lý ở trẻ em cũng được lưu ý. Bản thân đại dịch đã là một yếu tố tác động đáng kể đối với sức khỏe tâm thần của cả một thế hệ trẻ em và thanh thiếu niên, thậm chí trong nhiều năm tới. Giám đốc điều hành UNICEF Henrietta Fore từng chia sẻ: “Những đợt phong tỏa toàn quốc và việc hạn chế di chuyển liên quan đến đại dịch đã khiến các em phải trải qua những năm tháng cuộc đời khó quên khi phải rời xa gia đình, bạn bè, trường lớp, việc vui chơi - những yếu tố then chốt của tuổi thơ”. Nghiên cứu của UNICEF  chỉ ra rằng, những rối loạn tâm thần mà trẻ có thể gặp phải do ảnh hưởng của COVID-19 bao gồm rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD), lo âu, tự kỷ, rối loạn lưỡng cực, rối loạn cư xử, trầm cảm, rối loạn ăn uống, khuyết tật trí tuệ và tâm thần phân liệt, có thể gây tổn hại đáng kể đến sức khỏe, việc học tập, kết quả cuộc sống và năng lực tạo thu nhập sau này của trẻ em và thanh thiếu niên.

Trong bối cảnh đại dịch COVID-19 chuẩn bị bước sang năm thứ ba, UNICEF tiếp tục kêu gọi các nước ưu tiên mở lại các trường học và thực hiện mọi nỗ lực cần thiết để giữ an toàn cho các lớp học. Bên cạnh khẩn trương tiêm chủng đại trà cho trẻ em, việc thực hiện nghiêm các quy định phòng chống dịch, giãn cách tại các trường học đang là giải pháp căn cơ nhất để thích ứng an toàn với dịch COVID-19.

“Trường học đóng cửa khiến cả một thế hệ mất mát” - các chuyên gia UNICEF đã dùng hình ảnh này để mô tả hệ lụy dai dẳng của cuộc khủng hoảng chưa từng có tiền lệ, cướp đi cơ hội học tập và phát triển bình thường của hàng trăm triệu trẻ em trên thế giới. Việc bảo đảm an toàn để sớm đưa học sinh trở lại trường học trong bối cảnh đại dịch được coi là giải pháp thích hợp để ngăn chặn những hệ lụy này đối với trẻ em.

Để có thể mở cửa trở lại trường học, hàng loạt quốc gia đã triển khai tiêm chủng cho người dưới 18 tuổi, trước hết cho nhóm từ 12 tuổi trở lên.  Hơn 20 nước đã tiêm cho trẻ em từ 3-11 tuổi. Việt Nam đã tiến hành tiêm  phòng COVID-19 cho nhóm từ 12-17 tuổi từ đầu tháng 11-2021 với vaccine của Pfizer và tới nay đã tiêm cho khoảng 5 triệu em. Việt Nam cũng đang tham khảo ý kiến về tiêm vaccine COVID-19 cho trẻ từ 5-11 tuổi.

          BẠCH  DƯƠNG (TTXVN)