Vụ này có thể ảnh hưởng đến nỗ lực cải thiện quan hệ song phương của hai ông Obama (phải) và Medvedev. Ảnh: AP

Ngay sau chuyến thăm Washington của Tổng thống Nga Dmitry Medvedev, Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) đã đồng loạt thực hiện lệnh bắt giữ đối với 10 người bị tình nghi làm gián điệp cho Mát-xcơ-va, trong đó có 9 người bị cáo buộc thêm tội rửa tiền. Ngoài ra, FBI còn đang truy lùng 1 nghi can khác. Theo một quan chức Nhà Trắng, Tổng thống Barack Obama không hài lòng về thời điểm diễn ra vụ bắt giữ này, nhưng các nhà điều tra cho rằng họ sợ một số nghi phạm có thể nhanh chân tẩu thoát.

Theo hãng tin AP, những người bị bắt giữ bao gồm 4 cặp nam nữ sinh sống như vợ chồng ở các khu vực ngoại ô thành phố New York, Washington và Boston. Một người phụ nữ khác là phóng viên của tờ nhật báo tiếng Tây Ban Nha nổi tiếng xuất bản tại New York. Hai người còn lại (một chưa bị bắt) là cặp vợ chồng sinh sống tại Seattle. Nếu như nữ phóng viên trên thường xuyên viết báo chỉ trích Chính phủ Mỹ và từng bị phát hiện có cuộc tiếp xúc qua mạng video với một quan chức Mát-xcơ-va tại một công viên ở Peru, thì tất cả các can phạm khác là những người bình thường ít được chú ý. Theo FBI, họ là những điệp viên trong “Chương trình bất hợp pháp” đầy tham vọng do cựu Tổng thống xuất thân từ ngành tình báo Vladimir Putin, hiện là thủ tướng, khởi xướng nhằm khôi phục lại danh tiếng của tình báo Xô-viết. Gọi là “Chương trình bất hợp pháp” vì những điệp viên này không sử dụng kênh ngoại giao thông thường để ngụy trang cho các hoạt động bí mật của mình. Chẳng hạn, họ sử dụng tài liệu giả để có được chứng minh thư là công dân hoặc cư dân hợp pháp của quốc gia sở tại. Hay như họ sẵn sàng mất nhiều thời gian để theo học tập ở một trường đại học nào đó rồi xin việc làm và gia nhập các tổ chức nghề nghiệp nhằm che giấu thân phận của mình. Chính vì vậy, con cái của các cặp vợ chồng này đã lớn lên mà những người Mỹ xung quanh thậm chí không biết được rằng cha mẹ chúng là người gốc Nga.

Theo hồ sơ của FBI, qua ít nhất 7 năm theo dõi, các nghi phạm từng tiếp cận với một nhà khoa học Mỹ làm việc trong chương trình phát triển bom hạt nhân phá boong-ke và một nhà tài phiệt tại New York có quan hệ rộng trong chính giới. Năm 2009, các điệp viên này nhận được sự chỉ đạo từ Mát-xcơ-va phải thu thập thông tin về lập trường chính thức của Washington trong vấn đề đàm phán cắt giảm vũ khí hạt nhân, chương trình hạt nhân gây tranh cãi của Iran, tương lai chiến trường Afghanistan trước chuyến thăm Nga của Tổng thống Obama.

FBI chưa công bố điều gì về các thông tin tình báo mà các nghi phạm nói trên đã thu thập được cũng như cung cấp cho tổ chức của họ. Nhưng chỉ tính riêng tội làm tình báo thì mỗi nghi phạm có thể đối mặt với mức án 5 năm tù giam. Và nếu 9 người trong số đó bị kết án thêm tội rửa tiền thì tổng hợp hình phạt có thể lên đến 25 năm tù.

Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov hôm qua nói rằng Mát-xcơ-va đang chờ giải thích từ phía Mỹ. Người ta lo ngại mối quan hệ vừa được “cài đặt lại” giữa lãnh đạo hai nước có thể bị “sứt mẻ” nếu vụ này không được giải quyết êm đẹp.

KIẾN HÒA (Theo AP, WP, The Guadian)