Trong khuôn khổ chuyến thăm châu Á lần thứ 3 kể từ 11 tháng qua, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Leon Panetta ngày 17-9 đã có cuộc hội đàm với người đồng nhiệm Satoshi Morimoto và Ngoại trưởng Koichiro Gemba của nước chủ nhà Nhật Bản, trong đó hai bên đã đồng ý hợp tác thiết lập hệ thống radar phòng thủ tên lửa mới ở một địa điểm chưa được xác định tại miền Nam Nhật Bản.

Mỹ - Nhật tăng cường hợp tác an ninh

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Panetta (phải) và người đồng nhiệm Nhật Bản Morimoto. Ảnh: AP

Phát biểu trong cuộc họp báo với Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Morimoto tại Tokyo sau hội đàm, ông chủ Lầu Năm Góc Panetta tuyên bố hệ thống radar phòng thủ tên lửa mới tại Nhật Bản sẽ cho phép tàu chiến của Mỹ mở rộng phạm vi hoạt động tại một số vùng biển khác ở châu Á-Thái Bình Dương, đồng thời cũng bảo vệ lãnh thổ Mỹ trước mối đe dọa tên lửa từ CHDCND Triều Tiên. Ông nhấn mạnh hệ thống mới sẽ giúp Mỹ tăng cường khả năng bảo vệ đồng minh Nhật Bản theo hiệp ước an ninh có từ lâu đời giữa hai nước. Hiện nay, Mỹ có các hệ thống radar cảnh báo sớm tương tự được lắp đặt trên tàu hải quân trên Thái Bình Dương và một hệ thống radar đã có mặt tại tỉnh miền Bắc Aomori của Nhật Bản từ năm 2006.

Theo hãng tin Mỹ AP, Nhật Bản đã hợp tác chặt chẽ với Mỹ trong vấn đề phòng thủ tên lửa từ nhiều năm qua và nước này đang có hệ thống phóng tên lửa cả trên đất liền lẫn dưới biển. Còn hệ thống thứ hai sẽ được triển khai ở miền Nam, nhưng chưa xác định địa điểm cụ thể và có thể không nằm trên tỉnh đảo Okinawa, nơi người dân địa phương không "mặn mà" sự hiện diện thêm của quân đội Mỹ. Cũng theo AP, đối tượng phòng thủ tên lửa của hệ thống radar mới là Bắc Triều Tiêu chứ không phải Trung Quốc, nhưng chắc chắn sẽ làm gia tăng sự quan ngại của Bắc Kinh trước ý đồ thật sự của Washington và Tokyo.

Trong cuộc họp báo sau hội đàm với Ngoại trưởng Gemba, Bộ trưởng Panetta tuy giải thích Mỹ phải có trách nhiệm bảo đảm an ninh cho đồng minh Nhật Bản nhưng tuyên bố Washington không đứng về phe nào trong vấn đề tranh chấp chủ quyền quần đảo Senkaku/Điếu Ngư trên Biển Hoa Đông giữa Nhật Bản và Trung Quốc, đồng thời kêu gọi hai nền kinh tế lớn nhất châu Á cần bình tĩnh, kiềm chế, duy trì mối quan hệ tốt đẹp và tìm cách dừng gây thêm căng thẳng vì lợi ích của các bên có liên quan.

Trước đó, trên đường sang thăm Nhật Bản, nhà lãnh đạo quốc phòng Mỹ bày tỏ mối lo ngại việc các quốc gia đang tranh chấp chủ quyền hải đảo sử dụng nhiều hình thức khiêu khích sẽ gây ra thành kiến dẫn đến bạo lực, xung đột và bùng nổ chiến tranh.

Các công ty Nhật tại Trung Quốc ngừng hoạt động

Hãng tin Anh Reuters ngày 17-9 cho biết các công ty lớn của Nhật Bản tại Trung Quốc đã thông báo tạm thời đóng cửa các nhà máy và văn phòng trong bối cảnh làn sóng biểu tình đập phá các mục tiêu Nhật trên khắp lãnh thổ Trung Quốc. Tập đoàn điện tử Canon thông báo ngưng sản xuất tại 3 trong số 4 nhà máy của họ tại Trung Quốc ngày 17 và 18-9 vì lo sợ cho sự an toàn của công nhân. Lãnh đạo Panasonic cho biết có một nhà máy của họ bị công nhân người Trung Quốc phá hoại và buộc phải đóng cửa hết ngày 18-9, ngày mà người Trung Quốc tưởng nhớ sự kiện bị quân phiệt Nhật chiếm đóng miền Bắc hồi năm 1931. Hãng hàng không All Nippon thì tuyên bố hủy thêm nhiều chuyến bay từ Trung Quốc. Một số công ty khác, trong đó có hãng chế tạo xe hơi Toyota và Honda, từ hôm 16-9 đã phải đưa nhân viên người Nhật tại nhiều thành phố lớn trong cơn hoảng loạn chạy đi lánh nạn.

AP cho biết chính quyền Trung Quốc đang nỗ lực ngăn chặn làn sóng biểu tình chống Nhật đang có nguy cơ mất kiểm soát vì những hành động bạo lực quá mức. Trước Đại sứ quán Nhật tại Bắc Kinh sáng 17-9 chỉ còn khoảng 60 người biểu tình, trong khi lực lượng an ninh được tăng cường lên chừng 1.000 người. Thế nhưng, trước ngày tưởng niệm miền Bắc bị phát xít Nhật chiếm đóng có thể bùng phát làn sóng biểu tình trong bạo lực, phiên bản hải ngoại của tờ Nhân dân Nhật báo lại viết rằng Bắc Kinh có thể sử dụng đến biện pháp trả đũa kinh tế nếu cuộc tranh chấp quần đảo Điếu Ngư xấu thêm. Bài xã luận cảnh báo Nhật Bản có thể có thêm "một thập niên nữa bị mất và thậm chí nên chuẩn bị lùi lại hai thập niên vì cuộc chiến kinh tế, dù Trung Quốc luôn cực kỳ cẩn thận trong trò chơi này".

Cùng ngày, tờ Trung hoa Nhật báo cũng nói đến khả năng Trung Quốc áp đặt lệnh trừng phạt kinh tế-thương mại chống Nhật Bản dựa theo điều khoản "an ninh đặc biệt" của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Theo báo này, Trung Quốc đủ sức hành động giống như Mỹ, bởi nước này là nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, dự trữ ngoại tệ lớn nhất thế giới, có kim ngạch xuất nhập khẩu lớn nhất nhì hành tinh. Đến cuối năm 2011, Trung Quốc mua lượng trái phiếu của chính phủ Nhật Bản lên đến 230 tỉ USD. Trong 7 tháng đầu năm nay, Trung Quốc nhập khẩu từ Nhật Bản hơn 104 tỉ USD trong khi xuất khẩu 86,3 tỉ USD. Với gần 84 tỉ USD đầu tư tại Trung Quốc, các doanh nghiệp Nhật Bản chiếm 55-60% trong kim ngạch xuất khẩu từ Trung Quốc qua Nhật Bản.

KIẾN HÒA (Tổng hợp)