Kế hoạch của Mỹ tặng máy thở giúp các nước châu Phi chống đại dịch COVID-19 có thể chỉ mang ý nghĩa nhất thời nếu Washington không tính đến chiến lược dài hạn, tờ Politico trích nhận dịnh của giới chuyên gia.

Châu Phi chật vật đối phó COVID-19 do thiếu thiết bị, vật tư y tế. Ảnh: FurtherAfrica

Tại các cuộc họp báo gần đây, Tổng thống Donald Trump khẳng định Mỹ đang là “Vua máy thở” và sẵn sàng hỗ trợ nước khác đối phó COVID-19. Ngoài các đồng minh châu Âu bị dịch bệnh tàn phá nặng nề như Ý, Tây Ban Nha, ông Trump cho biết Mỹ có thể gởi thiết bị cho Mexico và kể cả Iran nếu nước này yêu cầu. Có tin Hội đồng An ninh Quốc gia Nhà Trắng cũng xem xét viện trợ cho châu Phi nhằm giúp lục địa đen đối phó dịch bệnh tốt hơn.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh châu Phi, có khoảng 24.000 trường hợp dương tính COVID-19 được xác nhận trên khắp lục địa này và hơn 1.100 ca tử vong. Tuy dịch diễn tiến chậm hơn nhiều nơi khác trên thế giới, nhưng châu Phi nằm trong số những khu vực có nguy cơ “vỡ trận” cao do thiếu thốn các thiết bị y tế trọng yếu. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết có chưa đến 2.000 máy thở ở 41 quốc gia châu Phi. Ví dụ như Nam Sudan, nước này chỉ có 4 máy thở và 24 giường chăm sóc đặc biệt cho dân số 12 triệu người.

Theo Politico, các quan chức Mỹ coi trọng việc hỗ trợ nhằm ngăn COVID-19 tàn phá các nước dễ tổn thương không chỉ vì ý nghĩa nhân đạo mà còn vì chính họ khi góp phần giảm nguy cơ dịch tái bùng phát trên toàn cầu. Trong khi đó, giới phân tích nhận định bước đi này sẽ giúp Washington trụ vững trước nỗ lực của Trung Quốc giành quyền thống trị ngoại giao trên khắp châu Phi. Nhiều năm trở lại đây, Bắc Kinh không ngừng đầu tư và mở rộng quan hệ với chính phủ các nước châu Phi. Đặc biệt khi dịch COVID-19 lan rộng, cường quốc châu Á liên tiếp viện trợ thiết bị y tế cho 50 quốc gia  châu Phi. Theo tờ Le Monde, Trung Quốc đang khai thác đại dịch để tăng cường ảnh hưởng và rất có thể lục địa đen sẽ là “chiến trường địa chiến lược” sau đại dịch.

Trước chính sách “ngoại giao y tế” của Trung Quốc, Liên minh châu Âu (EU) đầu tháng này công bố gói cứu trợ hơn 20 tỉ euro giúp châu Á, châu Phi, Mỹ Latinh và vùng Balkan đối phó SARS-CoV-2. Động thái này diễn ra giữa lúc quan hệ châu Phi-Trung Quốc đang xáo trộn sau nhiều báo cáo về tình trạng người nhập cư châu Phi bị ngược đãi ở đại lục. Nhà Trắng cũng lên tiếng chỉ trích Bắc Kinh.

Dẫu vậy, các nhà quan sát cho rằng triển vọng chính sách châu Phi của Washington hiện cũng không phải dễ thực hiện. Điển hình như việc Cơ quan Phát triển Quốc tế Mỹ (USAID) đang đau đầu tìm kiếm đối tác ngoài WHO giúp tiến hành chương trình viện trợ. Tổng thống Trump đã đóng băng các khoản viện trợ cho WHO vì cáo buộc tổ chức này “thiên vị” Trung Quốc, nhưng ở châu Phi thì chỉ có WHO là đối tác thiết thực nhất hiện nay.

Ngoài ra, các kế hoạch như tặng máy thở dù hào phóng nhưng khiến các quan chức và giới về hưu Mỹ lo ngại khi phản ánh cách tiếp cận “phi chiến lược” của Nhà Trắng trong chính sách viện trợ nước ngoài giữa đại dịch. Theo họ, máy thở tuy quan trọng nhưng đòi hỏi phải qua đào tạo khi sử dụng và bảo trì. Ngược lại, chính quyền Trump đang áp lệnh cấm xuất khẩu các vật tư y tế đơn giản nhưng có thể ngăn COVID-19 lây nhiễm ngay từ đầu (đồ bảo hộ, khẩu trang, găng tay…). Theo lãnh đạo USAID dưới thời Tổng thống Barack Obama, Gayle Smith, hàng cứu trợ không nhất thiết phải đắt tiền mà quan trọng là cách tiếp cận hệ thống của chính quyền, đáp ứng được nhu cầu, kịp thời và đến đúng đối tượng sử dụng.

MAI QUYÊN