“Kế hoạch việc làm cho người Mỹ” đầy tham vọng của Tổng thống Joe Biden hứa hẹn sẽ giúp xây dựng lại cơ sở hạ tầng, thúc đẩy sản xuất và tạo công ăn việc làm dường như không đơn thuần là giúp nền kinh tế số 1 thế giới hồi phục thời hậu đại dịch COVID-19 mà còn để thách thức Trung Quốc trong nhiều thập kỷ tới.

Ông Biden muốn dùng “Kế hoạch việc làm cho người Mỹ” để thách thức Trung Quốc. Ảnh: AFP

Theo tờ VOX, 621 tỉ USD trong số 2.250 tỉ USD nói trên sẽ được dành để xây dựng cơ sở hạ tầng, gồm đường xá, cầu, cảng và hệ thống đường sắt; 300 tỉ USD cho tăng cường sản xuất; 213 tỉ USD được sử dụng để xây dựng nhà ở giá rẻ; 380 tỉ USD cho nghiên cứu, phát triển, hiện đại hóa lưới điện và thiết lập mạng lưới băng thông rộng tốc độ cao trên khắp nước Mỹ; trong khi 400 tỉ USD khác được dành cho chăm sóc sức khỏe người cao tuổi.

Kế hoạch trên được Nhà Trắng xem là động lực chính để thúc đẩy tăng trưởng việc làm ở Mỹ trên nhiều lĩnh vực, gồm xây dựng, sản xuất và năng lượng. Ông Biden gọi đây là “khoản đầu tư lớn nhất vào việc làm của người Mỹ kể từ Thế chiến thứ hai”, đồng thời xem đó là vũ khí “giúp chúng ta giành chiến thắng trong cuộc cạnh tranh toàn cầu với Trung Quốc trong những năm tới”, trong bối cảnh Bắc Kinh “tranh phần” của Washington. “Tôi hứa với các bạn rằng trong vòng 6-8 tháng tới, các bạn sẽ nhận thấy Trung Quốc và phần còn lại của thế giới sẽ phải cạnh tranh với chúng ta trong lĩnh vực đầu tư trong nỗ lực làm chủ tương lai” - Tổng thống Biden nói về “Kế hoạch việc làm cho người Mỹ” trong bài phát biểu hôm 7-4.

Việc Tổng thống Biden thường xuyên đề cập đến Trung Quốc khi nói về kế hoạch phát triển cơ sở hạ tầng trong nước nghe có vẻ kỳ quặc nhưng không khó để nhận ra rằng kế hoạch “đối nội” của ông cũng là yếu tố quan trọng trong chiến lược đối ngoại rộng lớn hơn nhằm ngăn cản sức mạnh và ảnh hưởng toàn cầu ngày càng tăng của Trung Quốc. Trong đó, mục tiêu giúp cho nước Mỹ cạnh tranh hơn về mặt kinh tế của ông Biden là cách tốt nhất để Washington có thể thách thức Bắc Kinh trong cuộc đua giành vị thế lãnh đạo trên trường quốc tế.

Thật ra, cạnh tranh với Trung Quốc là một ưu tiên trong nhiệm kỳ tổng thống của ông Biden nhưng đó cũng là cách ông tạo ra công ăn việc làm cho người dân nước mình trong lĩnh vực sản xuất xe điện, năng lượng sạch. Tuy nhiên, việc liên tục coi Trung Quốc là đối thủ cạnh tranh lớn nhất của Mỹ ẩn chứa nhiều mối nguy. Chẳng hạn, chủ nghĩa bài Trung Quốc và kỳ thị người Mỹ gốc Á ngày càng gia tăng ở Mỹ mà phần lớn là do quan điểm chống Trung Quốc của cựu Tổng thống Donald Trump, người tố  Bắc Kinh “tung” COVID-19 ra thế giới. Thượng viện Mỹ mới đây đã  phải thông qua dự luật nhằm hạn chế tội ác nhằm vào cộng đồng người Mỹ gốc Á, vốn tăng mạnh trong bối cảnh Mỹ tiếp tục là quốc gia chịu tác động nặng nề nhất bởi COVID-19.

“Kế hoạch việc làm cho người Mỹ” được cân nhắc trong bối cảnh Trung Quốc những năm gần đây mạnh tay chi cho cải thiện cơ sở hạ tầng trong nước nhằm trở nên cạnh tranh hơn trong bản đồ kinh tế thế giới. Đầu tư của Trung Quốc vào cơ sở hạ tầng đã giúp Bắc Kinh tạo ra một mạng lưới đường sắt cao tốc rộng lớn, bên cạnh ít nhất 1 triệu cây cầu…Theo báo cáo của Công ty tư vấn Deloitte hồi năm 2017, Trung Quốc chi gấp 3 lần những gì Mỹ dành cho cơ sở hạ tầng, khoảng 8% GDP so với chỉ 2,4% GDP của Mỹ. Còn theo Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc, tổng đầu tư của Bắc Kinh vào cơ sở hạ tầng, các tòa nhà và dự án khác trong năm 2020 vào khoảng 8.000 tỉ USD, trong khi Washington chỉ chi trực tiếp 63 tỉ USD cho các dự án cơ sở hạ tầng năm 2020, đồng thời cấp thêm 83 tỉ USD tài trợ phát triển cơ sở hạ tầng cho các bang.

TRÍ VĂN