Người Syrie ồ ạt kéo đến Liban xin tị nạn. Ảnh: Cyprus-mail

Các nước thuộc nhóm Những người bạn của Syrie hôm 3-4 tuyên bố phản đối bất kỳ kế hoạch bầu cử tổng thống nào được tổ chức bởi chính phủ đương nhiệm của ông Bashar al-Assad. Trong khi đó, Liên Hiệp Quốc (LHQ) cho rằng tiến trình tiêu hủy kho vũ khí hóa học tại nước này có thể hoàn tất đúng thời hạn.

Cuộc bầu cử không đáng tin cậy

Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết nhóm 11 nước phương Tây và Trung Đông ủng hộ phe đối lập Syrie cho rằng giữa lúc cuộc nội chiến tại quốc gia Trung Đông này ngày càng căng thẳng thì các cuộc bầu cử do chính phủ Tổng thống al-Assad tổ chức (dự kiến vào tháng 7 tới) sẽ không đáng tin cậy, vi phạm nền dân chủ và làm bế tắc các nỗ lực đàm phán hòa bình hiện nay. Tuyên bố chung nhấn mạnh các cuộc bầu cử do chính quyền ông al-Assad tổ chức sẽ đồng nghĩa với việc Damas bác bỏ các điều kiện nền tảng trong các cuộc đàm phán tại Genève và sẽ khiến Syrie chia rẽ ngày càng sâu sắc. Ngoài ra, các nước này cũng cho rằng sẽ không hợp pháp nếu bầu cử diễn ra trong cảnh nội chiến, chỉ ở những khu vực do chính phủ kiểm soát và khi hàng triệu người Syrie đi tị nạn không được tham gia bỏ phiếu. Thay vì tổ chức bầu cử, các nước phương Tây và Vùng Vịnh hối thúc Tổng thống al-Assad ủng hộ giải pháp được đưa ra tại vòng đàm phán ở Genève là thành lập một chính phủ chuyển tiếp.

Hồi tháng ba, Quốc hội Syrie đã thông qua đạo luật quy định về ứng viên tổng thống, về cơ bản cấm tất cả các ứng viên đối lập với ông al-Assad tranh cử. Các nước thuộc nhóm Những người bạn của Syrie cáo buộc "ông al-Assad định dùng các cuộc bầu cử này để duy trì nền chuyên chính của mình".

Syrie có thể hoàn thành tiêu hủy kho vũ khí hóa học

Sau ba năm nội chiến, LHQ ước tính khoảng 150.000 người Syrie đã thiệt mạng, 1/3 trong số này là dân thường. Ngoài ra, có khoảng 2,58 triệu người phải sang tị nạn ở các nước khác. Chỉ riêng ở Liban, số dân Syrie sang tị nạn đã vượt qua mức 1 triệu người, gần bằng 1/4 dân số nước chủ nhà.

Phát biểu tại Hội đồng Bảo an LHQ hôm 3-4, Điều phối viên của LHQ và Tổ chức Cấm vũ khí hóa học (OPCW) Sigrid Kaag cho rằng Syrie có thể hoàn thành di dời toàn bộ kho vũ khí hóa học ra khỏi nước này đúng thời hạn 27-4, mở ra triển vọng LHQ có thể hoàn tất tiêu hủy kho vũ khí này trước 30-6. Tính đến ngày 26-3, trên 53% số vũ khí hóa học của Syrie đã bị tiêu hủy trong nước hoặc chuyển ra ngoài lãnh thổ. Bà Kaag cho rằng mục tiêu giải giáp có thể đạt đúng thời hạn nếu Damas sớm nối lại việc vận chuyển các vũ khí hóa học ra khỏi nước. Sau thời gian đình trệ vì lý do an ninh từ hôm 20-3, công tác này sẽ được khởi động lại trong vài ngày tới. Hiện tại có 72 container chứa vũ khí hóa học sẵn sàng cho việc đem đi tiêu hủy và nếu hoàn tất, khoảng 90% kho vũ khí hóa học 1.300 tấn của Syrie sẽ bị giải trừ.

Trong khi đó, phe đối lập tại Syrie tiếp tục cáo buộc chính quyền al-Assad sử dụng khí độc để đàn áp những người chống chính phủ. Đoạn phim được nhóm nổi dậy Jobar Revo tung ra hôm 3-4 cho thấy cảnh một nạn nhân bị tấn công bằng khí độc đang được điều trị. Vụ tấn công được cho là diễn ra ở khu Jobar thuộc Thủ đô Damas. Vụ này xảy ra chỉ một tuần sau khi Chính phủ Syrie gửi thư đến LHQ cho biết họ có bằng chứng xác định các nhóm nổi dậy đang âm mưu tấn công bằng khí độc tại khu vực trên. Thanh tra của LHQ hồi tháng 12-2013 nhận thấy khí độc sarin đã được dùng tại Jobar và nhiều khu vực khác. Chính phủ al-Assad và phe đối lập luôn cáo buộc lẫn nhau việc dùng vũ khí hóa học và cả hai bên đều phủ nhận các cáo buộc về mình.

THUẬN HẢI (Theo AP, Reuters, CNN)