Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số (phiên bản 1.0) được ban hành theo Quyết định số 1425/QĐ-TTg ngày 29-7-2026 của Thủ tướng Chính phủ, là cơ sở để các Bộ, ngành, địa phương hoàn thiện kiến trúc số riêng và tối ưu hóa nguồn lực dùng chung. Trước mục tiêu này, các Bộ, ngành, địa phương đang tập trung đẩy nhanh tiến độ, bảo đảm kết nối, chia sẻ dữ liệu dùng chung nhằm phục vụ tối ưu người dân và doanh nghiệp.

Kết nối, liên thông và chia sẻ dữ liệu dùng chung giúp nâng cao hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính cho người dân và doanh nghiệp.

Thiết lập chuẩn chung

Ông Bùi Hoàng Phương, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, cho biết: Khung kiến trúc số tổng thể sẽ thiết lập kiến trúc số chung ở cấp quốc gia, đồng thời yêu cầu mỗi cơ quan, đơn vị trong hệ thống chính trị xây dựng khung kiến trúc số riêng, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền. Khung kiến trúc của các Bộ, ngành, địa phương bắt buộc phải tuân thủ cấu trúc, nguyên tắc và yêu cầu liên thông chung; qua đó tạo lập ngôn ngữ thống nhất để thuận tiện đối chiếu, kết nối, chia sẻ và sử dụng chung tài nguyên số.

Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số được xây dựng theo 4 lớp: hạ tầng số và an ninh mạng dùng chung; dữ liệu và nền tảng lõi; các ứng dụng nghiệp vụ dùng chung; kênh tương tác, đo lường và đánh giá kết quả. Trong đó, 79 nền tảng số dùng chung quốc gia sẽ được Trung ương đầu tư, các Bộ, ngành, địa phương sử dụng lại, hạn chế đầu tư trùng lặp, chồng chéo, lãng phí. Khung kiến trúc tổng thể định hướng chuyển đổi cách thiết kế hệ thống số theo hướng lấy dữ liệu làm trung tâm và ưu tiên ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong các quy trình phù hợp. Trong đó, dữ liệu được xác định là tài sản chiến lược, phải được quản trị, chuẩn hóa, kết nối, chia sẻ và khai thác thống nhất theo nguyên tắc "đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất dùng chung". 

Theo Đại tá Nguyễn Thế Tuấn, Phó Chánh Văn phòng Bộ Công an, thực hiện Quyết định số 1425/QĐ-TTg, Bộ triển khai 16 nhiệm vụ thuộc 5 nhóm. Cụ thể, về xây dựng thể chế chính sách, đến nay đã có 19/22 Bộ, ngành và 22/34 địa phương hoàn thành ban hành khung kiến trúc (phiên bản 1.0). Bộ sẽ tiếp tục phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương hoàn thành ban hành phiên bản 1.0 của khung kiến trúc; đồng thời đề xuất Chính phủ ban hành phiên bản 2.0 trong tháng 12-2026. Về đảm bảo hạ tầng số và an ninh mạng dùng chung, một số nền tảng đã bước đầu cài đặt và cung cấp dịch vụ trên thực tế như nền tảng điện toán đám mây, nền tảng điều hành an ninh mạng quốc gia. Về phát triển dữ liệu và nền tảng lõi, đã đưa vào vận hành, sử dụng 3 nền tảng số: Từ điển dữ liệu dùng chung; Nền tảng định danh và xác thực điện tử; Nền tảng chia sẻ, điều phối dữ liệu.

Chủ động hòa nhịp

Để Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số đi vào vận hành thực chất, việc triển khai xây dựng khung kiến trúc cấp Bộ, ngành và địa phương giữ vai trò then chốt. Trong đó, việc xác định rõ phạm vi, mô hình quản trị cùng cơ chế phối hợp liên ngành là điều kiện tiên quyết bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ trên phạm vi toàn quốc.

Ở góc độ cơ quan Trung ương, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Huy Dũng chia sẻ, Bộ quán triệt 2 nguyên tắc cốt lõi: tuyệt đối tuân thủ Khung kiến trúc quốc gia nhằm bảo đảm tính liên thông từ Trung ương đến toàn ngành; đồng thời chủ động cập nhật định kỳ hằng quý theo hướng mở nhằm thích ứng kịp thời với các biến động về pháp lý, nghiệp vụ, dữ liệu và công nghệ. Bộ tổ chức thực hiện đồng bộ qua mô hình 5 lớp: kiện toàn nhân sự với chức danh Kiến trúc sư trưởng phụ trách chuyên môn; thiết lập chuyên trang kiến trúc số phục vụ tra cứu, đối chiếu. Hình thành mạng lưới đầu mối chuyên trách từ Bộ đến các Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch địa phương; duy trì tập huấn hằng tháng nâng cao năng lực thực thi. Đồng thời, bắt buộc thẩm định độ tuân thủ kiến trúc đối với các dự án, nhiệm vụ khoa học công nghệ và chuyển đổi số trước khi phê duyệt.

Hiện nay, các địa phương cũng chủ động tái cấu trúc hệ thống nhằm bảo đảm nhịp bước chung. Ông Trương Cảnh Tuyên, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TP Cần Thơ, cho biết: Thành phố xác định việc triển khai Quyết định số 1425/QĐ-TTg không phải là làm lại từ đầu, mà là sắp xếp, tối ưu hóa các nguồn lực sẵn có theo một cấu trúc thống nhất, kết nối chặt chẽ và hiệu quả hơn. Đến nay, Cần Thơ đã giao chủ trương đầu tư giai đoạn 2026-2030 đối với 16 dự án, nhiệm vụ chuyển đổi số và đang vận hành 17 nền tảng dùng chung.

Thành phố cũng chủ động rà soát để định hướng toàn diện các dự án này bám sát Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số và Khung kiến trúc số của địa phương (ban hành từ tháng 4-2026) xuyên suốt mọi giai đoạn, từ đề xuất, thẩm định, phê duyệt, thiết kế, nghiệm thu đến vận hành, nâng cấp và kết thúc. Trên cơ sở đánh giá thực chất, Cần Thơ định hướng xử lý theo 4 nhóm giải pháp: tiếp tục kế thừa các hệ thống vận hành hiệu quả; điều chỉnh, chuẩn hóa hoặc nâng cấp những hệ thống còn giá trị nhưng chưa đáp ứng tiêu chí mới; tích hợp, hợp nhất các nền tảng có dữ liệu, chức năng trùng lặp; đồng thời xây dựng lộ trình thay thế đối với các thành phần lạc hậu, kém hiệu quả.

Để bảo đảm tiến độ triển khai Quyết định số 1425/QĐ-TTg, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng yêu cầu các Bộ, ngành, địa phương quán triệt thực hiện Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số thực chất, đồng bộ, tuyệt đối tránh hình thức, đối phó. Người đứng đầu các Bộ, ngành và địa phương trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm toàn diện về tiến độ và chất lượng các nhiệm vụ được giao. Quá trình triển khai cần bám sát thực tiễn, tận dụng tối đa kết quả sẵn có, chỉ đầu tư mới khi thật sự cần thiết và bảo đảm an toàn, an ninh mạng ngay từ khâu thiết kế. Các cơ quan, đơn vị phải hoàn thành xây dựng mới hoặc cập nhật Khung kiến trúc số chậm nhất vào ngày 29-1-2027.

Bài, ảnh: T. TRINH