Di sản văn hóa không chỉ là tài sản quý báu của mỗi quốc gia mà còn là nguồn lực quan trọng cho phát triển bền vững; đồng thời là cầu nối giữa quá khứ với tương lai, giữa truyền thống với sáng tạo và góp phần tăng cường gắn kết giữa nhân dân, các địa phương hai nước Việt Nam - Nhật Bản.

Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hoàng Đạo Cương phát biểu tại Diễn đàn - Ảnh: chinhphu.vn/Lê Hoàng

Đây là khẳng định của Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hoàng Đạo Cương tại phiên thảo luận chuyên đề "Từ bảo tồn di sản đến công nghiệp văn hóa: Khai phá tiềm năng và kết nối cơ hội hợp tác địa phương", diễn ra sáng 6/9 tại TP. Huế, trong khuôn khổ Diễn đàn Hợp tác địa phương Việt Nam - Nhật Bản năm 2026.

Phát biểu tại phiên chuyên đề, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hoàng Đạo Cương nhấn mạnh, Việt Nam và Nhật Bản đều là những quốc gia có lịch sử giao lưu lâu đời và nền văn hóa giàu bản sắc. Trong quan hệ hữu nghị và hợp tác giữa hai nước, văn hóa nói chung và di sản văn hóa nói riêng luôn là một cầu nối quan trọng, góp phần tăng cường sự hiểu biết và gắn kết giữa nhân dân hai nước.

Hợp tác giữa các địa phương Việt Nam và Nhật Bản ngày càng phát triển thực chất, trở thành một cầu nối quan trọng góp phần làm sâu sắc hơn quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện giữa hai nước. 

Nhiều cặp địa phương đã trở thành những mô hình tiêu biểu như Hà Nội - Fukuoka, Đà Nẵng - Yokohama, Huế – Kyoto, TPHCM - Osaka, Quảng Ninh - Hokkaido… với hợp tác hiệu quả trên các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, du lịch và giao lưu nhân dân. Đây là nền tảng quan trọng để tiếp tục mở rộng kết nối, chia sẻ kinh nghiệm và mang lại những lợi ích thiết thực cho người dân hai nước.

Với vai trò cơ quan quản lý nhà nước về văn hóa, thể thao và du lịch, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam không ngừng tăng cường hợp tác với các địa phương của Nhật Bản, trong đó điển hình với tỉnh Kanagawa thông qua triển khai Thỏa thuận hợp tác giữa hai bên, tổ chức Lễ hội Việt Nam tại Kanagawa và Lễ hội Kanagawa tại Việt Nam trong thập kỷ qua. 

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam và tỉnh Hokkaido, Nhật Bản cũng tích cực phối hợp tổ chức Lễ hội Việt Nam tại các thành phố của tỉnh Hokkaido, tạo thành những nhịp cầu hữu nghị gắn kết nhân dân Việt Nam và Nhật Bản.

Phó Chủ tịch UBND TP. Huế Trần Hữu Thùy Giang chia sẻ về việc ứng dụng công nghệ trong phục dựng và quảng bá di sản Cố đô Huế - Ảnh: chinhphu.vn/Lê Hoàng

Thứ trưởng Hoàng Đạo Cương cho biết, về lĩnh vực di sản văn hóa, tính đến tháng 8/2026, Việt Nam có trên 40.000 di tích và gần 70.000 di sản văn hóa phi vật thể được kiểm kê; 149 di tích quốc gia đặc biệt, 3.688 di tích quốc gia, gần 12.000 di tích cấp tỉnh, thành phố; 735 di sản văn hóa phi vật thể được đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia; 357 bảo vật quốc gia; 177 bảo tàng (94 bảo tàng công lập và 83 bảo tàng ngoài công lập) lưu giữ và trưng bày trên 4 triệu tài liệu hiện vật.

Đặc biệt trong số đó có 37 di sản được UNESCO công nhận, ghi danh, gồm 9 di sản thế giới, 17 di sản văn hóa phi vật thể và 11 di sản tư liệu. Đây là sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế đối với những giá trị nổi bật của di sản Việt Nam, đồng thời, thể hiện những nỗ lực bền bỉ của Việt Nam trong công tác quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản theo tinh thần của các Công ước, Chương trình của UNESCO. UNESCO cũng ghi nhận Việt Nam là một điển hình trong việc gắn bảo tồn di sản với sinh kế cộng đồng, phát triển du lịch, kinh tế và bảo vệ môi trường.

Nhấn mạnh di sản văn hóa không chỉ là tài sản quý báu của đất nước, mà còn là nguồn lực quan trọng để thúc đẩy phát triển bền vững", Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đề nghị lãnh đạo các địa phương Việt Nam – Nhật Bản tập trung trao đổi, hợp tác trong phát huy giá trị di sản văn hóa để tăng sức hấp dẫn và bản sắc của các địa phương.

Theo Thứ trưởng, việc giới thiệu, quảng bá di sản văn hoá cần gắn với câu chuyện văn hóa, con người và không gian văn hóa, qua đó, hình thành những sản phẩm và trải nghiệm có chiều sâu. Đây cũng là lĩnh vực Việt Nam và Nhật Bản có nhiều điểm tương đồng và tiềm năng hợp tác. Các địa phương hai nước có thể tăng cường chia sẻ kinh nghiệm, tổ chức giao lưu, trưng bày và xây dựng các sản phẩm văn hóa, trải nghiệm phù hợp với công chúng.

Cùng với đó, là gắn bảo tồn di sản với cộng đồng và phát triển công nghiệp văn hóa bền vững. Thứ trưởng Hoàng Đạo Cương cho rằng di sản chỉ thực sự có sức sống khi cộng đồng tiếp tục là chủ thể gìn giữ, thực hành và trao truyền các giá trị văn hóa. Vì vậy, cần hài hòa giữa bảo tồn với đời sống, nhu cầu và sinh kế của người dân, đồng thời phát huy giá trị di sản cho phát triển du lịch và công nghiệp văn hóa.

Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng đề nghị các địa phương hai nước trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm về ứng dụng công nghệ, thúc đẩy chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực di sản văn hóa để số hoá, khai thác giá trị từ dữ liệu số hoá di sản văn hoá.

"Việt Nam mong muốn tăng cường hợp tác với Nhật Bản, kết hợp thế mạnh về công nghệ, kinh nghiệm bảo tồn và nguồn lực văn hóa của mỗi bên, cùng nghiên cứu những hình thức mới để kể câu chuyện di sản, mở rộng khả năng tiếp cận và nâng cao hiệu quả bảo tồn, phát huy", Thứ trưởng Hoàng Đạo Cương trao đổi.

Lãnh đạo các địa phương Nara, Shiga, Kyoto của Nhật Bản và Bắc Ninh, Huế của Việt Nam, chia sẻ kinh nghiệm trong bảo tồn, quảng bá và phát huy giá trị di sản - Ảnh: chinhphu.vn/Lê Hoàng

Tại phiên thảo luận, lãnh đạo các địa phương Nara, Shiga, Kyoto của Nhật Bản và Bắc Ninh, Huế của Việt Nam, cùng đại diện Văn phòng JICA Việt Nam đã chia sẻ kinh nghiệm trong bảo tồn, quảng bá và phát huy giá trị di sản. Các đại biểu trao đổi về cách thức giới thiệu những di sản được UNESCO công nhận, các lễ hội, ẩm thực đặc sắc nhằm thu hút du khách; chia sẻ những mô hình bảo vệ, phát huy di sản gắn với phát triển du lịch địa phương.

Đặc biệt, việc ứng dụng công nghệ như VR/AR, 3D Mapping trong phục dựng, bảo tồn và giới thiệu di sản cũng được các đại biểu quan tâm. Đây được xem là hướng đi giàu tiềm năng, giúp làm mới cách tiếp cận di sản, nhất là đối với thế hệ trẻ.

Nhật Anh (Báo Điện tử Chính phủ)