Đan Mạch và Mỹ vẫn “bất đồng cơ bản” về tương lai của đảo Greenland sau các cuộc đàm phán cấp cao tại Washington, trong bối cảnh Copenhagen cùng các đồng minh châu Âu đang tăng cường hiện diện quân sự tại vùng lãnh thổ Bắc Cực này trước những căng thẳng leo thang.

Ngoại trưởng Đan Mạch Rasmussen và bà Motzfeldt phát biểu sau cuộc gặp tại Nhà Trắng. Ảnh: Bloomberg

Cuộc gặp quan trọng nhất trong lịch sử hiện đại Greenland

Phát biểu sau khi gặp Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance và Ngoại trưởng Marco Rubio tại Nhà Trắng hôm 14-1, Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Lokke Rasmussen mô tả cuộc họp diễn ra trong bầu không khí “mang tính xây dựng”, đồng thời khẳng định Copenhagen và Greenland kiên quyết bác bỏ những nỗ lực liên tục của chính quyền Tổng thống Donald Trump nhằm kiểm soát hòn đảo tự trị này.

Lãnh đạo cơ quan ngoại giao của Greenland, bà Vivian Motzfeldt, cho biết mặc dù Greenland sẵn sàng đẩy mạnh hợp tác an ninh với Mỹ, điều đó không đồng nghĩa hòn đảo muốn thuộc quyền sở hữu của Washington.

Ban đầu, phía Đan Mạch chỉ muốn gặp Ngoại trưởng Mỹ, với hy vọng có thể tiến hành cuộc thảo luận giữa các nhà ngoại giao hàng đầu nhằm giải quyết khủng hoảng giữa hai đồng minh thuộc Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). Tuy nhiên, Phó Tổng thống Vance sau đó cũng tham gia. Đối với Đan Mạch, việc ông Vance chủ trì cuộc gặp tại Nhà Trắng làm dấy lên những quan ngại. Trong khi Ngoại trưởng Rubio mềm mỏng hơn trong các cuộc trao đổi riêng, ông Vance lại chia sẻ khuynh hướng đàm phán mang tính phá cách và khó lường của ông Trump.

Dù còn bất đồng sâu sắc, song hai bên đã đồng ý thành lập một nhóm công tác cấp cao để xem xét liệu những quan ngại an ninh mà ông Trump nêu lên có thể được giải quyết mà không vượt “lằn ranh đỏ” của Đan Mạch hay không. Nhóm này dự kiến sẽ tổ chức cuộc họp đầu tiên trong vài tuần tới.

Cuộc gặp cấp cao đầu tiên giữa Mỹ và Đan Mạch diễn ra giữa bối cảnh căng thẳng leo thang, bắt nguồn từ việc ông Trump khăng khăng Mỹ phải kiểm soát Greenland “bằng cách này hay cách khác” vì lý do an ninh quốc gia. Ông muốn quản lý Greenland để bảo vệ hòn đảo trước Nga và Trung Quốc.

Chuyến công du Washington của ông Rasmussen và bà Motzfeldt nhằm thuyết phục chính quyền Mỹ rằng một thỏa thuận quốc phòng toàn diện có từ năm 1951 đã cho phép Mỹ sử dụng hòn đảo theo nhu cầu quốc phòng, do đó mọi nỗ lực tiếp quản là không cần thiết.

Greenland, hòn đảo lớn nhất thế giới với khoảng 56.000 dân, là một lãnh thổ tự trị thuộc Vương quốc Đan Mạch, Copenhagen vẫn nắm quyền kiểm soát quốc phòng và chính sách đối ngoại. Hiện Mỹ duy trì một căn cứ quân sự trên đảo này. 

Tầm quan trọng chiến lược của Greenland ngày càng gia tăng khi biến đổi khí hậu làm tan băng ở Bắc Cực, mở ra các tuyến vận tải biển ngắn hơn tới châu Á và thu hút sự quan tâm đối với các trữ lượng khoáng sản quan trọng chưa được khai thác của hòn đảo. Tổng thống Trump cũng đánh giá Greenland là yếu tố then chốt đối với hệ thống phòng thủ tên lửa “Vòm vàng” do ông đề xuất.

Nhiều nước thuộc NATO điều quân tới Greenland

Cùng ngày, Đan Mạch và các quốc gia đồng minh NATO thông báo họ sẽ tăng cường hiện diện quân sự tại Greenland trong khuôn khổ các cuộc tập trận mở rộng.

Theo Bộ Quốc phòng Đan Mạch, các máy bay, tàu hải quân và binh sĩ bổ sung của nước này sẽ được triển khai ngay lập tức trong và xung quanh Greenland với lý do môi trường an ninh ngày càng khó lường.

Binh sĩ Thụy Điển cũng tới Greenland để chuẩn bị cho các giai đoạn tiếp theo liên quan cuộc tập trận Operation Arctic Endurance của Đan Mạch. Các binh sĩ Hà Lan, Canada, Đức và Pháp cũng sẽ góp mặt.

HẠNH NGUYÊN (Theo Bloomberg, Politico)