Cùng với Eo biển Hormuz trên Vịnh Persic, Eo biển Malacca nối Ấn Độ Dương với Biển Đông - Thái Bình Dương là một trong "nút thắt cổ chai" quan trọng nhất thế giới. Chính điều này khiến Malacca trở thành "đường đua" trong cuộc chiến tàu ngầm giữa các quốc gia khu vực trong bối cảnh căng thẳng trên Biển Đông vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Nằm giữa Indonesia, Malaysia, Singapore - Eo biển Malacca là tuyến đường biển ngắn nhất vận chuyển nguồn dầu mỏ từ Trung Đông đến châu Á. Ước tính, mỗi năm có khoảng 50.000 lượt tàu (chiếm 40% giao dịch thương mại thế giới) đi qua Malacca. Đặc biệt, sự phụ thuộc của những thị trường "khát dầu" ở Đông Bắc Á như Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc rất đáng kể khi 90% lượng dầu nhập khẩu của Nhật Bản và 80% của Trung Quốc được chở ngang eo biển này.

Eo biển Malacca - “đường đua” cạnh tranh tàu ngầm giữa các nước trong khu vực. Ảnh: The Diplomat

Nhận thức được tầm quan trọng trên, cả 3 nước Indonesia, Malaysia và Singapore với vị thế chiến lược cách điểm hẹp nhất của eo biển khoảng 2,7km đang tăng cường lực lượng tàu ngầm song song với hoạt động thường xuyên của Hải quân Mỹ tại đây và một Trung Quốc ngày càng để tâm đến khu vực này.

Theo trang tin trực tuyến The Diplomat, lực lượng tàu ngầm của Hải quân Singapore (RSN) là một trong những đơn vị đáng gờm nhất với 6 tàu ngầm đang hoạt động. Trong số đó có 4 chiếc thuộc mẫu cải tiến của lớp tàu ngầm Challenger được Thụy Điển bàn giao trong giai đoạn 1995-1997. Tàu ngầm Challenger có lượng giãn nước 12.000 tấn, tốc độ 20 hải lý/giờ và được trang bị 6 ống phóng ngư lôi với 10 quả ngư lôi loại 613 và 4 quả loại 431.

Đến năm 2005, Singapore tiếp tục thỏa thuận với Thụy Điển mua thêm 2 tàu ngầm lớp Archer - phiên bản nâng cấp của tàu ngầm diesel-điện lớp Västergötland để thay thế những chiếc tàu ngầm đã cũ. Đây là 2 sản phẩm được đánh giá rất cao với hệ thống động cơ đẩy không khí độc lập (AIP) chạy rất êm và có khả năng lặn sâu trong nhiều tuần. Ngoài ra, cả 2 được trang bị 9 ống phóng ngư lôi và mang theo 12 quả ngư lôi hạng nặng Black Shark, 6 quả loại nhẹ 431/451.

Không thua kém Đảo quốc Sư tử, Malaysia với đường bờ biển dài nằm dọc Eo biển Malacca cũng xác định sự cần thiết của việc triển khai lực lượng tàu ngầm nhỏ tuần tra vùng biển xung quanh. Theo đó, nước này đã thỏa thuận với Pháp hợp đồng trị giá khoảng 1,3 tỉ USD để mua 2 tàu ngầm lớp Scorpene và một tàu khác được tân trang lại phục vụ mục đích huấn luyện. Mặc dù phiên bản tàu ngầm của Malaysia không trang bị AIP nhưng bù lại có khả năng khởi động tên lửa chống hạm Exocet SM39 trong phạm vi 50 km khi đang lặn.

Trước động thái tăng cường lực lượng tàu ngầm của Malaysia, Indonesia bắt đầu tỏ ra cảnh giác và tiến hành xem xét lại hạm đội tàu ngầm của mình. Được biết đến là quốc gia quần đảo lớn nhất thế giới, Indonesia có đường bờ biển trải dài 108.000 km và vùng kinh tế đặc quyền (EEZ) khoảng 5,8 triệu km vuông. Đáng chú ý là ngoài Eo biển Malacca, nước này còn nằm dọc theo 2 tuyến hải trình quan trọng không kém là Eo biển Sunda và Lombok.

Do đó, Hải quân Indonesia (TNI-AL) trên thực tế từ những năm 1980 đã cho triển khai 2 tàu ngầm KRI Cakra và KRI Nenggala thuộc loại U-209/1300 của Đức. Đặc biệt, nước này còn phát tín hiệu cho thấy khát vọng mở rộng hạm đội dưới nước thêm khoảng 14 đến 18 tàu ngầm. Đến cuối năm 2011, Indonesia quyết định mua 3 tàu ngầm mới trị giá 1,1 tỉ USD của Công ty đóng tàu Daewoo (Hàn Quốc) và dự kiến bàn giao trong năm 2015-2018 đồng thời tiến hành tân trang lại hạm đội tàu ngầm hiện có với phần lớn là mẫu tàu ngầm động cơ diesel-điện cải tiến thuộc loại 209/1400 tương tự như tàu lớp Scorpene của Malaysia.

Ngoài ra, Indonesia cũng vừa hoàn thành một căn cứ tàu ngầm rộng 10 km, trải dài 68 km và sâu 400m trị giá 717.000 USD trên Vịnh Palu. Theo chuyên gia nghiên cứu Viện nghiên cứu quân sự RSIS Koh Swee Lean Collin, Palu với vị thế đắc địa sẽ đóng vai trò "hạt nhân" trong cuộc đua tranh hiện nay.

VI VI (Theo Diplomat)