Bên cạnh những hứa hẹn đoàn kết dân tộc, Thủ tướng đắc cử Hungary Peter Magyar bắt đầu thanh trừng các chính trị gia và hệ thống thân hữu của nhà lãnh đạo sắp mãn nhiệm Viktor Orban.

Ông Magyar (trái) chia sẻ ảnh chụp chung với Tổng thống Sulyok hôm 15-4 trên Facebook.

Sau cuộc gặp với Tổng thống Tamas Sulyok hôm 15-4 nhằm đẩy nhanh tiến trình thành lập chính phủ mới, ông Magyar viết trên mạng xã hội X kêu gọi tổng thống phải từ chức “ngay lập tức” hoặc sẽ bị phế truất. Dù chia sẻ bức ảnh chụp chung với ông Sulyok tại Cung điện Sandor ở Budapest, ông Magyar tuyên bố vị tổng thống này “không xứng đáng đại diện cho sự thống nhất của dân tộc Hungary, không đủ tư cách để bảo vệ pháp luật, không đủ tư cách để làm người có thẩm quyền về đạo đức hay làm hình mẫu” cho đất nước.

Theo ông Magyar, nếu Tổng thống không từ chức thì ông sẽ sử dụng quyền lực lớn mà đảng Tisza nắm giữ trong quốc hội để sửa đổi hiến pháp và các đạo luật khác để buộc ông ta phải rời khỏi chức vụ.

Vị thủ tướng tương lai của Hungary không nêu rõ lý do gây sức ép Tổng thống Sulyok phải từ chức hoặc bị phế truất, nhưng nói thẳng với ông này rằng cuộc bầu cử hôm 12-4 cho thấy người dân Hungary muốn “thay đổi chế độ”. Ông Sulyok được Quốc hội Hungary bầu chọn làm tổng thống hồi tháng 2-2024 sau khi bãi nhiệm nữ Tổng thống Katalin Novak vì một vụ bê bối nghiêm trọng. Ông Sulyok được bầu chọn làm tổng thống với tư cách ứng viên của liên minh cầm quyền gồm đảng Fidesz và Dân chủ Cơ đốc giáo.

Trong diễn văn mừng chiến thắng bầu cử tối 12-4, ông Magyar cũng tuyên bố một trong những ưu tiên lớn nhất của chính phủ mới là "bứng những con rối và chân trụ” của chế độ Orban ra khỏi bộ máy nhà nước. Ông đe dọa sẽ sửa đổi hiến pháp nhằm ngăn ông Orban có cơ hội tham gia tranh cử quốc hội. Ngoài giới chính trị, Magyar muốn đình chỉ hoạt động của mạng lưới truyền thông quốc gia mà ông cho là “cỗ máy tuyên truyền” của chính quyền Orban.

Dự kiến, ông Magyar sẽ chính thức trở thành thủ tướng ngày 5-5 sau khi quốc hội khóa mới có phiên họp đầu tiên. Dù chưa nhậm chức, ông Magyar đã liên hệ với Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen nhằm thúc đẩy việc nối lại quan hệ với Liên minh châu Âu (EU). Bà von der Leyen bày tỏ lạc quan về khả năng hợp tác, đồng thời nhấn mạnh Hungary cần nhanh chóng triển khai các cải cách để giải phóng nguồn quỹ khoảng 18 tỉ euro đang bị đóng băng. 

Hiện Ủy ban châu Âu đặt ra 27 điều kiện để Hungary có thể tiếp cận nguồn vốn này, bao gồm việc phê duyệt khoản vay của EU dành cho Ukraine, từ bỏ các quyền phủ quyết mang tính thân Nga, cũng như cải cách hệ thống tư pháp và an ninh. Theo giới phân tích, để đáp ứng được những điều kiện này, chính phủ mới của Hungary sẽ chịu “áp lực mạnh” từ EU để nhanh chóng thực hiện các cải cách với thời gian tính bằng tháng, nhằm tiếp cận các khoản tiền đang rất cần thiết cho nền kinh tế đang suy yếu này.

Trong cuộc họp báo đầu tiên, nhà lãnh đạo 45 tuổi cam kết sẽ hợp tác với các nước châu Âu khác và sẽ làm mọi thứ trong khả năng để đảm bảo rằng chiến thắng của đảng Tisza "thực sự đánh dấu sự khởi đầu của một kỷ nguyên mới". Tuy nhiên, dù để ngỏ khả năng ủng hộ khoản vay 90 tỉ euro của EU cho Kiev, ông Magyar nhắc lại lập trường không ủng hộ việc kết nạp Ukraine vào EU một cách nhanh chóng do tình trạng xung đột ở nước này, đồng thời tuyên bố muốn duy trì quan hệ với Nga, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng. 

ĐỨC TRUNG