Bắt đầu năm học tới, học sinh trung học khắp California sẽ học 2 môn toán và khoa học với sách giáo khoa nguồn mở miễn phí trên Internet. Khi áp dụng rộng rãi cho tất cả 2 triệu học sinh ở Cali, sáng kiến của Thống đốc Arnold Schwarzenegger có thể giúp tiểu bang lớn nhất nước Mỹ mỗi năm tiết kiệm tới 350 triệu USD (6.200 tỉ đồng).
Thống đốc Schwarzenegger đưa ra sáng kiến sách giáo khoa trực tuyến trong bối cảnh ông đang đối mặt với áp lực phải bằng mọi cách “thắt lưng buộc bụng” công quỹ để bù đắp cho khoản thâm hụt ngân sách lên tới 24 tỉ USD. Theo hãng tin Anh BBC, năm qua, chính quyền bang California bỏ ra hơn 350 triệu USD để trang bị sách giáo khoa cho các trường. Tuy nhiên, khoản chi khổng lồ này có thể tiết kiệm được nếu kế hoạch đưa sách giáo khoa lên mạng được triển khai toàn bang.
Theo kế hoạch, sách giáo khoa môn toán và môn khoa học sẽ lĩnh ấn tiên phong trong nỗ lực “số hóa” dưới dạng “nguồn mở miễn phí” nhằm đặt dấu chấm hết cho kỷ nguyên sách giáo khoa truyền thống. “Hiện nay, sách giáo khoa đã lạc hậu, vì thế chẳng có lý do gì nhà trường lại bắt học sinh “vùi đầu” vào những cuốn sách tốn tiền, nặng trịch và cũ kỹ như vậy”, thống đốc Schwarzenegger cho biết. Theo cựu tài tử Hollywood, các hoạt động trên Internet như mạng xã hội Facebook, Twitter và thiết bị số như iPod đã chứng minh giới trẻ là những người đầu tiên ứng dụng các công nghệ mới trên mạng, và vì thế Internet cũng là cách học tốt nhất trên lớp.
Ngoài ra, theo ông Schwarzenegger, tài liệu học tập nguồn mở đang được sử dụng ngày càng nhiều trên giảng đường đại học ở Mỹ và nhiều nước, vì thế không có lý do gì học sinh phổ thông không được hưởng lợi tương tự như các bậc đàn anh. Chỉ cần đăng nhập vào sách giáo khoa số nguồn mở trên máy tính, học sinh có thể tiếp cận được những lý thuyết mới nhất trong lĩnh vực toán và khoa học. Việc học bằng sách trực tuyến vì thế sẽ giúp học sinh không bị lạc hậu với thời cuộc cũng như sự tiến bộ của khoa học công nghệ.
Neeru Khosla, đồng sáng lập CK-12 - tổ chức phi lợi nhuận cung cấp tài liệu học tập trên mạng cho Sáng kiến sách giáo khoa kỹ thuật ở California - cho rằng một lợi ích dễ thấy nhất của việc sử dụng sách giáo khoa trực tuyến là các nhà biên soạn sách có thể thay đổi, cập nhật nội dung ngay tức thì chứ không phải đợi đến chu kỳ 6 năm mới chỉnh sửa kiểm duyệt một lần như sách giáo khoa truyền thống trước nay. “Trong 6 năm qua, rất nhiều sự kiện đã xảy ra, chẳng hạn như cuộc chiến Iraq, Tổng thống Mỹ gốc Phi đầu tiên... tất cả chưa được đưa vào sách giáo khoa”, ông Schwarzenegger dẫn dụ. Đó là chưa kể, khi sử dụng sách giáo khoa trực tuyến, học sinh sẽ không phải mang vác cặp nặng trĩu - bà Khosla ước tính trọng lượng cặp đi học sẽ giảm đi một nửa.
Mặc dù đánh giá cao những lợi ích thiết thực mà sáng kiến của thống đốc bang mang lại cho học sinh lẫn giáo viên nhưng không ít thầy cô giáo ở California cho rằng nó sẽ không khả thi. Lý do chính là không phải học sinh nào cũng có máy tính ở nhà và các trường không có đủ tài chính trang bị máy tính (để xem sách giáo khoa) cho từng học sinh, nhất là trong thời buổi ngân sách giáo dục bị cắt giảm mạnh như hiện nay. Tuy nhiên, Khosla cho rằng nhà trường chỉ cần trang bị một máy in là có thể bảo đảm tất cả học sinh đều tiếp cận được sách giáo khoa số nguồn mở. Trong khi đó, các nhà xuất bản giáo dục chỉ ra vấn đề “tiền nào của nấy” khi dùng sách giáo khoa nguồn mở thay sách giáo khoa truyền thống. Về vấn đề này, phó giáo sư David Wiley ở Đại học Brigham (bang Utah) và là người sáng lập trang OpenContent.org cho rằng sách trực tuyến miễn phí không đồng nghĩa với chất lượng thấp bởi tất cả cũng phải trải qua qui trình biên soạn và kiểm duyệt không khác gì sách giáo khoa thông thường.
Báo chí Mỹ nhận định chưa biết sáng kiến của thống đốc Schwarzenegger có đe dọa tới sự sống còn của các nhà xuất bản giáo dục hay không, nhưng có điều chắc chắn rằng các bang khác ở Mỹ không thể chỉ đứng nhìn “cuộc cách mạng sách giáo khoa” diễn ra khắp California.
DIỆP MAI (Theo Csmonitor, AFP, BBC)
