Nhận lời mời của Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc, Tổng Thư ký Liên Hiệp Quốc António Guterres sẽ thăm chính thức Việt Nam từ ngày 21-10 đến ngày 22-10-2022.

Ðây là chuyến thăm quan trọng của người đứng đầu tổ chức đa phương lớn nhất thế giới, như phát biểu của ông António Guterres trước chuyến thăm, đó là thể hiện thông điệp mạnh mẽ về sự coi trọng của Liên Hiệp Quốc đối với quan hệ đối tác Việt Nam - Liên Hiệp Quốc trong 45 năm qua, khẳng định Việt Nam là một trong những thành viên không thể thiếu của Liên Hiệp Quốc, đã, đang và sẽ có những đóng góp ý nghĩa cho công việc chung của Liên Hiệp Quốc trong giải quyết các thách thức toàn cầu, vì hòa bình và phát triển trên thế giới.

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc và Tổng Thư ký LHQ Guterres. Ảnh: VNA

Đối tác mạnh mẽ của Liên Hiệp Quốc

Tổng Thư ký Liên Hiệp Quốc Guterres từng khẳng định, Việt Nam luôn là đối tác mạnh mẽ của Liên Hiệp Quốc kể từ khi gia nhập tổ chức vào năm 1977. Ðây là nhận định hoàn toàn chính xác. Bởi ngay từ trước năm 1977, việc gia nhập Liên Hiệp Quốc luôn là một ưu tiên hàng đầu trong chính sách đối ngoại của Việt Nam.

Chỉ 4 ngày sau khóa họp đầu tiên Ðại hội đồng Liên Hiệp Quốc, ngày 14-1-1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhân danh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã nộp đơn xin gia nhập Liên Hiệp Quốc. 31 năm sau ngày gửi đơn xin gia nhập này, trải qua 2 cuộc kháng chiến bảo vệ Tổ quốc với nhiều mất mát, hy sinh, lá cờ Việt Nam mới chính thức tung bay trước trụ sở Liên Hiệp Quốc.

Cách đây 45 năm, ngày 21-9-1977, Thời báo New York Times đăng tin “Việt Nam gia nhập Liên Hiệp Quốc khi Ðại hội đồng lần thứ 32 khai mạc” trong mục đầu tiên trên trang số 2.

Bản tin này viết: “Những tràng pháo tay vang dội khắp khán phòng, những bài phát biểu liên hồi vang lên. Tất cả những điều này đã phản ánh tình cảm của đa số các thành viên dành cho Việt Nam”.

Ðây là một dấu mốc đặc biệt quan trọng của Việt Nam. Bởi khi ấy, Việt Nam mới giải phóng đất nước được 2 năm. Không chỉ đối mặt với nhiều khó khăn về kinh tế, kỹ thuật,… Việt Nam còn đang chịu lệnh cấm vận của nhiều nước.

Việc gia nhập Liên Hiệp Quốc không chỉ giúp Việt Nam nhận được nhiều sự hỗ trợ trong việc tái thiết đất nước, mà còn là một sự công nhận với một quốc gia thống nhất và độc lập, hòa bình.

Ngay sau khi tham gia Liên Hiệp Quốc, Việt Nam đã tranh thủ được sự đồng tình và ủng hộ của các nước thành viên để Ðại hội đồng Liên Hiệp Quốc khóa 32 (1977) thông qua Nghị quyết 32/2 kêu gọi các nước, các tổ chức quốc tế viện trợ, giúp đỡ Việt Nam tái thiết sau chiến tranh. Mặt khác, Việt Nam cũng tranh thủ được sự giúp đỡ về nguồn vốn, chất xám, kỹ thuật của Liên Hiệp Quốc phục vụ cho công cuộc phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Việt Nam chính thức gia nhập Liên Hiệp Quốc năm 1977, song một số tổ chức quốc tế đã viện trợ cho Việt Nam từ năm 1975.

Những cái tên như UNESCO (Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên Hiệp Quốc), UNDP (Chương trình Phát triển Liên Hiệp Quốc), UNICEF (Quỹ Nhi đồng Liên Hiệp Quốc), FAO (Tổ chức Lương Nông Liên Hiệp Quốc), WHO (Tổ chức Y tế Thế giới) hay UNFPA (Quỹ Dân số Liên Hiệp Quốc)... đã trở nên quen thuộc, thành một phần trong hồi ức của nhiều thế hệ người dân Việt Nam.

Cùng với sự đồng hành của các cơ quan, tổ chức trực thuộc hệ thống Liên Hiệp Quốc, Việt Nam đã tận dụng các nguồn lực từ bên ngoài để cùng nội lực bên trong chuyển mình mạnh mẽ từ một trong những quốc gia nghèo nàn, lạc hậu sau chiến tranh, trở thành quốc gia thu nhập trung bình và đang hướng đến mục tiêu năm 2030, là nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao và xác định cả tầm nhìn đến năm 2045 (kỷ niệm 100 năm thành lập nước) trở thành nước phát triển, thu nhập cao.

45 năm trôi qua, lịch sử mối quan hệ đối tác hợp tác giữa Việt Nam và Liên Hiệp Quốc đã có một hành trình với đầy ắp, sâu đậm những dấu ấn của Liên Hiệp Quốc đối với tiến trình phục hồi sau chiến tranh, rồi đi đến đổi mới, hội nhập sâu rộng, toàn diện với đời sống quốc tế của Việt Nam. Ðây đã trở thành một ví dụ điển hình về hợp tác phát triển, được cộng đồng quốc tế ghi nhận, đánh giá cao.

Mở rộng và nâng cao hơn nữa hiệu quả hợp tác

Hiện nay, thông qua phối hợp với Văn phòng Ðiều Phối viên Liên Hiệp Quốc, các quỹ, chương trình Liên Hiệp Quốc, Việt Nam đã thông qua các Chương trình quốc gia hợp tác giữa Việt Nam và Chương trình Phát triển Liên Hiệp Quốc (UNDP), Quỹ Dân số Liên Hiệp Quốc (UNFPA) và Quỹ Nhi đồng Liên Hiệp Quốc (UNICEF) giai đoạn 2022-2026 và Khung hợp tác phát triển bền vững Việt Nam - Liên Hiệp Quốc (trước đây là Kế hoạch Chiến lược chung) giai đoạn 2022-2026.

Khung hợp tác tập trung vào mục tiêu hỗ trợ Chính phủ Việt Nam thực hiện Kế hoạch Phát triển Kinh tế - Xã hội giai đoạn 2021-2025 và các Mục tiêu Phát triển bền vững (SDGs). Chương trình bao gồm bốn lĩnh vực ưu tiên: Phát triển xã hội bao trùm; Chống chịu với biến đổi khí hậu, thiên tai và bền vững môi trường; Chia sẻ thịnh vượng thông qua chuyển đổi nền kinh tế; Quản trị và tiếp cận công lý. Tổng ngân sách của Chương trình này là hơn 542 triệu USD, trong đó có hơn 293 triệu USD có sẵn và hơn 248 triệu USD cần huy động thêm.

Tại Hội nghị lần thứ 26 các bên tham gia Công ước khung của Liên Hiệp Quốc về biến đổi khí hậu (COP26), Việt Nam đã tham gia, thúc đẩy các sáng kiến đa phương quan trọng, nổi bật là việc Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đưa ra cam kết tại Hội nghị COP 26 về việc đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, tham gia Cam kết toàn cầu giảm phát thải mê-tan, Tuyên bố Glasgow các nhà Lãnh đạo về Rừng và Sử dụng đất, Tuyên bố chuyển đổi từ điện than sang điện sạch và Liên minh Hành động Thích ứng toàn cầu.

Trong đại dịch COVID-19, đến nay Việt Nam đã tiếp nhận viện trợ hơn 61,7 triệu liều vaccine thông qua Chương trình COVAX (vượt con số cam kết ban đầu của COVAX là 38,9 triệu liều) và vật tư y tế trị giá 45 triệu USD từ các tổ chức Liên Hiệp Quốc. Các tổ chức Liên Hiệp Quốc tại Việt Nam, đặc biệt là Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã và đang hỗ trợ Việt Nam trên 5 lĩnh vực gồm: chuẩn bị khẩn cấp y tế cộng đồng, giám sát, đánh giá rủi ro, điều tra và phản ứng với dịch bệnh, phòng thí nghiệm, kiểm soát phòng ngừa lây nhiễm và quản lý lâm sàng, truyền thông rủi ro.

Các tổ chức Liên Hiệp Quốc cũng đưa ra hướng dẫn phòng, chống COVID-19 cho trẻ em, người lao động và toàn xã hội, có 2 báo cáo tổng hợp đánh giá tác động của COVID-19 tại Việt Nam và khuyến nghị biện pháp ứng phó. Ðặc biệt, tháng 2-2022, Tổng Giám đốc WHO tuyên bố Việt Nam là một trong những nước đang phát triển được nhận chuyển giao công nghệ sản xuất vaccine mRNA.

Về phần mình, Việt Nam tiếp tục tích cực tham gia vào nỗ lực chung của Liên Hiệp Quốc trong việc giải quyết các vấn đề hòa bình, an ninh khu vực và quốc tế, thúc đẩy quyền con người: Việt Nam đã tích cực tham gia thương lượng và ký Hiệp ước cấm vũ khí hạt nhân 2018 và là nước thứ 10 phê chuẩn Hiệp ước.

Trong lĩnh vực gìn giữ hòa bình Liên Hiệp Quốc, Việt Nam đã cử 493 lượt sĩ quan quân đội làm nhiệm vụ tại các Phái bộ gìn giữ hòa bình Liên Hiệp Quốc ở Nam Sudan, Cộng hòa Trung Phi và Cục gìn giữ hòa bình tại Trụ sở Liên Hiệp Quốc; triển khai 4 lượt bệnh viện dã chiến số 2 tại Phái bộ ở Nam Sudan và 1 đội công binh tại Phái bộ ở Abyei (khu vực tranh chấp giữa Nam Sudan và Sudan); là một trong những nước có tỷ lệ nữ tham gia cao nhất trong các nước cử quân.

Việt Nam đã được bầu là Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc (nhiệm kỳ 2020-2021) với với số phiếu cao kỷ lục 192/193 phiếu ủng hộ và hoàn thành xuất sắc cương vị này, thể hiện trách nhiệm cao, trực tiếp đóng góp vào các nỗ lực duy trì hòa bình, an ninh quốc tế và khu vực.

Việt Nam đã lồng ghép được các lợi ích, ưu tiên thông qua việc chủ trì, thúc đẩy các sáng kiến, văn kiện tại Hội đồng Bảo an, gắn kết vai trò ASEAN trong các hoạt động của Hội đồng Bảo an, khẳng định năng lực điều hành, từng bước thể hiện vai trò nòng cốt, dẫn dắt, hòa giải tại Hội đồng Bảo an với nhiều dấu ấn tích cực.

Bên cạnh đó, Việt Nam tiếp tục hợp tác tích cực với các cơ chế Liên Hiệp Quốc về quyền con người, bảo vệ Báo cáo quốc gia theo cơ chế Rà soát định kỳ phổ quát (UPR) và các báo cáo thực thi công ước quốc tế về quyền con người mà Việt Nam là thành viên.

Việt Nam đã và đang đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng tại các cơ quan Liên Hiệp Quốc như thành viên Hội đồng khai thác Liên minh Bưu chính Thế giới (UPU) nhiệm kỳ 2022-2025, Hội đồng Thống đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) nhiệm kỳ 2021-2023, các cơ quan điều hành và chuyên môn của Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa (UNESCO), Ủy ban Luật pháp quốc tế (ILC) nhiệm kỳ 2017-2021 và 2023-2027; và mới đây đã được bầu làm thành viên Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp Quốc nhiệm kỳ 2023-2025…

TTXVN