Sau nhiều cuộc đàm phán, ngày 28-8, lãnh đạo đảng dân túy Phong trào Năm sao (M5S) và đảng trung tả đối lập Dân chủ (PD) đã đạt được thỏa thuận thành lập chính phủ liên minh mới nhằm tránh bầu cử sớm, đưa ông Giuseppe Conte trở lại ghế thủ tướng quốc gia hình chiếc ủng.

Ảnh: euobserver

Mộng lớn không thành

Cái bắt tay nói trên đã khiến Liên đoàn phương Bắc (Lega) theo đường lối cực hữu trở thành đảng đối lập. Thủ lĩnh Matteo Salvini (ảnh, giữa) của đảng này thì bị coi là “kẻ thất bại nặng nề nhất” bởi chính ông đã chủ ý tạo ra cuộc khủng hoảng chính trị hồi tuần rồi với tham vọng trở thành thủ tướng mới. Vị này là phó thủ tướng kiêm bộ trưởng nội vụ trong liên minh cầm quyền M5S- Lega trước đây, nhưng quan hệ đôi bên rơi vào căng thẳng, một phần do tính cách của ông Salvini. Mục tiêu của Phó Thủ tướng Salvini là tổ chức bầu cử sớm, với hy vọng uy tín đang tăng cao của mình và thành công trong cuộc bầu cử Nghị viện châu Âu hồi tháng 5 sẽ giúp ông có đủ sự ủng hộ để trở thành thủ tướng. Các cuộc thăm dò gần đây cho thấy tỷ lệ ủng hộ đảng Lega chống nhập cư đang ở mức cao và có thể giành được 36-38% số phiếu nếu bầu cử diễn ra vào lúc này, cao nhất trong số các đảng hiện tại. 

Thế nhưng, dự tính của chính khách 46 tuổi bắt đầu tan biến hôm 20-8 khi Thủ tướng Conte quyết định từ chức để tránh cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm do ông Salvini khởi xướng, qua đó đặt dấu chấm hết cho chính phủ liên minh M5S- Lega tồn tại mới 14 tháng. 

Chưa rõ M5S và PD (hai đảng lớn nhất tại quốc hội) có thể bắt tay nhau trong bao lâu nhưng việc M5S gạt bỏ những hiềm khích chính trị cũng đã cho thấy đảng này lo ngại uy tín sụt giảm và viễn cảnh mất hết quyền lực khi bầu cử sớm. Đàm phán giữa PD và M5S thật ra chỉ đạt được tiến bộ sau khi thủ lĩnh PD Nicola Zingaretti chấp nhận yêu cầu phục chức cho ông Conte của lãnh đạo M5S Luigi Di Maio. Vị giáo sư luật phi đảng phái này trở thành thủ tướng Ý hồi tháng 6 năm ngoái là sự lựa chọn mang tính thỏa hiệp để dẫn dắt chính phủ liên minh dân túy-cực hữu. Trước đó, hai thủ lĩnh của Lega và M5S đều tranh cử với cương lĩnh tập trung vào vấn đề chống nhập cư và hoài nghi châu Âu. Dù vậy, liên minh này bất đồng về các chính sách quan trọng, trong đó đỉnh điểm là hồi tuần qua khi Lega và M5S kéo nhau vào cuộc xung đột chính trị gay gắt liên quan đến một con tàu chở người nhập cư mắc kẹt ngoài khơi nước Ý 19 ngày.

M5S và PD tốn nhiều thời gian bàn thảo, cũng bởi những xung đột về vai trò của ông Conte và việc phân chia các ghế bộ trưởng trong chính phủ mới. Thật ra, thỏa thuận thành lập chính phủ liên minh cần phải được các thành viên M5S thông qua trong cuộc bỏ phiếu trực tuyến diễn ra trước cuối tuần tới. Nếu thành công, chính phủ mới sẽ cầm quyền đến năm 2023- thời điểm nền kinh tế lớn thứ tám thế giới tổ chức tổng tuyển cử theo kế hoạch.

THANH BÌNH (Theo Vox, CNN)