MAI QUYÊN (Tổng hợp) 

Sau gần 3 tháng bế tắc kể từ cuộc tổng tuyển cử, Thái Lan cuối cùng cũng có thủ tướng mới khi đại diện đảng Pheu Thai (Vì nước Thái) Srettha Thavisin được Quốc hội lựa chọn và Nhà vua phê chuẩn. Thắng lợi này, cùng với sự trở về sau 15 năm sống lưu vong của cựu Thủ tướng Thaksin Shinawatra, được coi là tín hiệu “hồi sinh” của một trong những gia tộc quyền lực trên sân khấu chính trị Thái Lan.

Ưu tiên giải quyết bất bình đẳng

Ông Srettha Thavisin phát biểu trước báo giới sau khi được Quốc hội lưỡng viện Thái Lan bầu chọn làm Thủ tướng. Ảnh: AP

Trong cuộc bỏ phiếu ngày 22-8, ông Srettha đắc cử thủ tướng khi giành được hơn 375 phiếu cần thiết trong tổng số 750 ghế nghị sĩ của lưỡng viện Quốc hội. Theo báo Bangkok Post, phần lớn phiếu chống là của các nghị sĩ thuộc đảng Tiến bước (MFP), phe có nhiều ghế nhất tại Hạ viện sau cuộc bầu cử ngày 14-5. Ngược lại, những thượng nghị sĩ bỏ phiếu ủng hộ ông Srettha có người có quan hệ thân thiết với Thủ tướng sắp mãn nhiệm Prayut Chan-o-cha, bao gồm người em trai là Tướng Preecha Chan-o-cha và bạn học cũ là Tướng Chatchai Sarikulya.

Tại cuộc họp báo sau khi chính thức được Nhà vua Thái Lan phê chuẩn quyết định bổ nhiệm, ông Srettha cảm ơn tất cả người ủng hộ và cam kết sẽ làm việc hết sức, không mỏi mệt để cải thiện điều kiện sống của nhân dân. Trong đó, giảm bất bình đằng được ông đưa vào chương trình nghị sự quốc gia nhằm thu hẹp khoảng cách xã hội và thu nhập. Năm ngoái, ông Srettha từng khẳng định các doanh nghiệp lớn và tỉ phú nên đóng góp nhiều hơn cho xã hội để giảm bất bình đẳng. “Bất bình đẳng là nguyên nhân của hầu hết vấn đề trên thế giới. Ngược lại, cùng tồn tại một cách bình đẳng mang lại hạnh phúc bền vững trong tương lai” - ông Srettha nhấn mạnh. Qua đây, ông muốn truyền cảm hứng cho giới trẻ để giúp nâng cao khả năng cạnh tranh của Thái Lan với những nước khác. Bởi nếu bỏ qua vấn đề bất bình đẳng, việc tìm ra giải pháp bền vững cho các vấn đề xã hội của đất nước là nhiệm vụ không thể đạt được, ngay cả với nền kinh tế giàu mạnh.

Sinh năm 1962, ông Srettha là con trai duy nhất trong một gia đình thượng lưu có liên quan 5 gia tộc tài phiệt Thái gốc Hoa là Yipintsoi, Chakkapak, Jutrakul, Lamsam và Buranasiri. Ông có bằng cử nhân kinh tế của Đại học Massachusetts và bằng thạc sĩ quản trị kinh doanh của Trường Cao học Claremont ở Mỹ. Trở về nước năm 1986, ông Srettha bắt đầu sự nghiệp tại tập đoàn hàng tiêu dùng khổng lồ P&G Thái Lan, trước khi chuyển sang lĩnh vực bất động sản. Năm 1988, ông lập công ty bất động sản Sansiri, một trong những doanh nghiệp phát triển bất động sản lớn nhất Thái Lan hiện nay với tài sản trị giá hơn 2,9 tỉ USD. Trước khi tham gia chính trường vào tháng 3 với tư cách ứng cử viên Thủ tướng của đảng Pheu Thai, ông Srettha đã từ chức Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành tại Sansiri. Ông cũng chuyển nhượng toàn bộ cổ phần của mình trong công ty trị giá hơn 35 triệu USD cho con gái.

Sự hoài nghi của công chúng

Cũng gia thế giàu có này làm dấy lên nhiều hoài nghi về khả năng kết nối của ông Srettha với các cử tri chính của đảng Pheu Thai ở vùng nông thôn phía Bắc tương đối nghèo khó. Nhìn ra vấn đề, ông Srettha sau khi gia nhập đảng đã tăng cường tiếp xúc tầng lớp lao động, bao gồm cư dân của cộng đồng khu ổ chuột lớn nhất Bangkok và người dân nông thôn. Trong vai trò cố vấn, ông cũng giúp thúc đẩy các chính sách kinh tế của đảng Pheu Thai, bao gồm kế hoạch tạo được tiếng vang lớn là tặng 290 USD tiền kỹ thuật số cho tất cả người Thái từ 16 tuổi trở lên. Hiện tại, ông Srettha nhắm mục tiêu đến giới trẻ Thái Lan với những thông điệp và lời kêu gọi thay đổi trên mạng xã hội. Trước khi gia nhập chính trường, ông Srettha thường sử dụng mạng xã hội để nêu quan điểm về cách giải quyết các vấn đề kinh tế, xã hội và chính trị. Trong 2 năm qua, nỗ lực của ông đã mở rộng ra ngoài mạng xã hội khi thường xuyên góp mặt trong các cuộc thảo luận và hội thảo về kinh tế - chính trị, cũng như thỉnh thoảng xuất hiện trong các cuộc phỏng vấn trực tiếp với truyền thông. Đặc biệt, vào năm 2020, việc ông ủng hộ các cuộc biểu tình yêu cầu cải cách dân chủ do sinh viên lãnh đạo giúp trùm bất động sản thu hút được lượng lớn người theo dõi.

Cựu Thủ tướng Thaksin trở về nước vào đúng ngày ông  Srettha đắc cử Thủ tướng. Ảnh Bangkok Post

Nhưng nếu tính ra, ông Srettha được chọn làm thủ tướng chỉ 9 tháng sau khi chính thức gia nhập đảng Pheu Thai. Diễn biến trên làm dấy lên câu hỏi về tính chính trực và trình độ của tân Thủ tướng trong trách nhiệm dìu dắt Chính phủ Thái Lan. Tuy nhiên, một số nhà quan sát đánh giá có sự tương đồng giữa Thủ tướng Srettha và người sáng lập tiền thân đảng Pheu Thai Thaksin Shinawatra trước khi ông bước vào chính trường. Theo đó, cả hai đều là những lãnh đạo doanh nghiệp dám lên tiếng và đưa ra quyết định nhanh chóng để giải quyết các vấn đề của đất nước. Mối liên hệ của ông Srettha với đảng Pheu Thai xuất phát từ vị trí cố vấn không chính thức cho cựu Thủ tướng Yingluck Shinawatra - em gái của ông Thaksin và người bị lật đổ trong cuộc đảo chính quân sự năm 2014. Đến cuối năm ngoái, ông Srettha trở thành cố vấn trưởng cho ứng viên số 2 của đảng Pheu Thai và là con gái út của cựu Thủ tướng Thaksin - Paetongtarn Shinawatra.

Đã có nhiều đồn đoán rằng việc bổ nhiệm ông Srettha liên quan sự trở lại của ông Thaksin và điều đó có thể giúp rút ngắn thời gian ngồi tù của cựu Thủ tướng. Diễn biến này đánh dấu “gia tộc Shinawatra trở lại cầm quyền” đồng thời phản ánh sự “hợp tác” của đảng Pheu Thai với giới tướng lĩnh. Nhưng vấn đề cũng rất khó nói bởi trước khi bắt đầu sự nghiệp chính trị, ông Srettha từng là một nhà phê bình nổi tiếng nhắm vào chính phủ do Thủ tướng Prayut đứng đầu. Thậm chí, ông Srettha nằm trong số hàng chục chính trị gia, học giả và nhà hoạt động đối lập bị chính quyền Thủ tướng Prayut triệu tập thẩm vấn ngay sau cuộc đảo chính năm 2014. Trong đại dịch COVID-19, ông Srettha còn viết nhiều bài đăng trực tuyến cáo buộc Thủ tướng Prayut và nội các không xử lý hiệu quả đại dịch. Quá khứ này, cùng với việc MFP từ bên giành được nhiều ghế nhất tại Hạ viện nay trở thành đảng đối lập lớn nhất, được dự báo gây ra nhiều khó khăn cho ông Srettha để thúc đẩy chương trình nghị sự tại Hạ viện thời gian tới.