Sau nhiều năm tìm kiếm bản sắc địa chính trị, châu Âu đang đặt mục tiêu trở thành một bên tham gia lớn hơn về an ninh hàng hải, bao gồm ở châu Á.

Tàu tấn công đổ bộ Tonnere của Pháp từng tham gia cuộc tập trận La Pérouse ở vịnh Bengal. Ảnh: French Navy

Phục hồi sau nhiều năm chi tiêu quốc phòng yếu ớt và không mặn mà với quyền lực cứng, toàn bộ châu Âu và nhiều quốc gia thành viên chủ chốt đang nhanh chóng tăng cường sự chú ý đến an ninh hàng hải, ở “gần nhà” lẫn cách xa nửa vòng Trái đất. Điều này thể hiện rõ không chỉ trong hàng loạt tài liệu chiến lược đầy tham vọng của Brussels, Paris và Luân Đôn, mà còn qua việc đẩy mạnh triển khai lực lượng hải quân nhỏ nhưng có năng lực của châu Âu để hành động tích cực hơn và ở nhiều nơi hơn.

Các sứ mệnh hải quân châu Âu đang hoạt động ở Biển Đỏ nhằm đẩy lùi các cuộc tấn công bằng tên lửa của lực lượng Houthi từ Yemen và ngày càng nhiều khu trục hạm, tàu sân bay của châu Âu thực hiện các chuyến thăm ở Thái Bình Dương. Những hoạt động này là một phần của sự “xoay trục” trên toàn lục địa sang các trách nhiệm lớn hơn.

Ngay cả khi xung đột ở Ukraine bước sang năm thứ ba, châu Âu ngày càng nghiêm túc đóng vai trò lớn hơn trong vấn đề an ninh ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Khu vực này là trung tâm thương mại và năng lượng toàn cầu mà châu Âu, giống như phần lớn thế giới, đang phụ thuộc vào. Do vậy, Liên minh châu Âu (EU) có cả chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương và chiến lược an ninh hàng hải mới mà trọng tâm đặt vào khu vực này. “Điều nổi bật về chiến lược an ninh hàng hải mới nhất của EU là sự thay đổi thực sự, nhận thấy tầm quan trọng của những tranh chấp và xung đột trên biển giữa các quốc gia cũng như động lực chính trị đang đổi thay”, Timothy Edmunds, chuyên gia hải quân tại Đại học Bristol (Anh), nhận định.

Các quốc gia riêng lẻ cũng bắt đầu hành động. Anh đang hướng tới mục tiêu tăng gấp đôi nỗ lực cho việc “nghiêng” sang châu Á. Pháp, quốc gia duy nhất trong EU có lợi ích lãnh thổ ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, đang dốc sức tăng cường sự hiện diện ngoại giao và hải quân trong khu vực nhằm cân bằng sự trỗi dậy của Trung Quốc, đồng thời bảo vệ những lợi ích kinh tế quan trọng của Paris và châu Âu.

“Mặc dù Pháp chưa chính thức gia nhập các nhóm như Bộ tứ, bao gồm Mỹ, Ấn Độ, Nhật Bản và Úc, song nước này đang tham gia tập trận nhiều hơn trước với các quốc gia có cùng chí hướng, chẳng hạn như cuộc tập trận hải quân La Pérouse với Ấn Độ”, Jérémy Bachelier, nhà nghiên cứu tại Viện Quan hệ Quốc tế Pháp, nói. Ngay cả những quốc gia có quy mô địa chính trị tầm trung như Đức và Hà Lan cũng có chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Bên cạnh các tàu sân bay của Pháp và Anh thường xuyên triển khai trong khu vực, các tàu chiến nhỏ hơn của Đức, Ý và Hà Lan cũng góp mặt.

Trong nhiều năm, châu Âu đã cố gắng thực hiện hành động cân bằng với Trung Quốc. Nhưng sự kết hợp giữa các hoạt động thương mại và kinh tế đáng lo ngại của Trung Quốc, hành động “cưỡng ép” của Bắc Kinh ở Biển Đông, các mối đe dọa đối với tự do hàng hải tại Thái Bình Dương và kế hoạch tái thống nhất đảo Đài Loan, đã thúc đẩy châu Âu hướng tới một cách tiếp cận rõ ràng hơn.

Những lý do khác khiến châu Âu ngày càng tăng cường tập trung cho các cuộc xung đột tiềm tàng ở cách xa nửa vòng Trái đất, bất chấp nhiều thách thức ngay trước cửa của mình, là nhu cầu bảo vệ dòng chảy thương mại và năng lượng tự do cũng như châu lục này muốn chứng minh cho Mỹ thấy rằng họ có thể bước lên và giữ vai trò then chốt trong những gì sẽ trở thành thách thức an ninh quan trọng trong những thập kỷ tới.

HẠNH NGUYÊN (Theo Foreign Policy)