Liên đoàn các nhà báo điều tra quốc tế (ICIJ) hôm 3-10 đã công bố “Hồ sơ Pandora”, trong đó cho thấy hàng trăm nhà lãnh đạo thế giới, chính trị gia quyền lực, tỉ phú, người nổi tiếng, các nhà lãnh đạo tôn giáo và bọn buôn bán ma túy đã che giấu các tài sản trị giá hàng ngàn tỉ USD trong khoảng ¼ thế kỷ qua.

Những gương mặt được “Hồ sơ Pandora” gọi tên. Ảnh: Guardian

Báo cáo với sự tham gia của 600 nhà báo từ 150 hãng truyền thông ở 117 quốc gia nói trên có liên quan đến khoảng 35 lãnh đạo đương nhiệm và cựu lãnh đạo, cùng hơn 330 chính trị gia và quan chức ở 91 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó gồm những gương mặt nổi bật như Quốc vương Jordan Abdullah II, Thủ tướng Cộng hòa Séc Andrej Babis, Tổng thống Kenya Uhuru Kenyatta, Tổng thống Ecuador Guillermo Lasso, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, các cựu cộng sự của cả Thủ tướng Pakistan Imran Khan và Tổng thống Nga Vladimir Putin, cựu Thủ tướng Anh Tony Blair, cựu Tổng Giám đốc Quỹ Tiền tệ Quốc tế Dominique Strauss-Kahn...

Tài liệu cho thấy đội ngũ cố vấn của Quốc vương Abdullah II đã giúp ông lập ra ít nhất 30 công ty vỏ bọc trong giai đoạn 1995-2017 để ông mua 14 căn hộ trị giá hơn 106 triệu USD ở Mỹ và Anh. Ðại sứ quán Jordan tại Washington từ chối bình luận về thông tin này nhưng hãng tin BBC dẫn lời các luật sư của Quốc vương Abdullah II nói rằng toàn bộ tài sản được mua bằng của cải riêng. Họ giải thích, sở dĩ ông này mua tài sản thông qua các công ty nước ngoài là vì lý do riêng tư và an ninh.

Cũng theo tài liệu này, Thủ tướng Cộng hòa Séc Andrej Babis hồi năm 2009 đã đầu tư 22 triệu USD vào các công ty vỏ bọc để mua một tòa lâu đài tại một ngôi làng trên đỉnh đồi ở tỉnh Alpes-Maritimes, miền Nam nước Pháp.

Ðáng chú ý, cựu Thủ tướng Anh Tony Blair, người từng lên tiếng phản đối việc trốn thuế trong nhiều thập kỷ, cũng được “Hồ sơ Pandora” gọi tên. Theo báo cáo này, ông Blair hồi năm 2017 đã trở thành chủ sở hữu một tòa nhà thời Victoria trị giá 8,8 triệu USD. Thay vì trực tiếp mua, vợ chồng ông Blair đã mua cổ phần một công ty bất động sản sở hữu tòa nhà ở Quần đảo Virgin thuộc Anh để tránh phải nộp thuế tài sản tổng cộng 400.000USD.

Gia đình và các cộng sự của Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev cũng bị tố bí mật tham gia vào các thương vụ mua bán tài sản trị giá hàng trăm triệu USD ở Anh. Các thành viên trong chính quyền Thủ tướng Pakistan Imran Khan, gồm các bộ trưởng và gia đình, được cho là bí mật sở hữu các công ty và quỹ tín thác trị giá hàng triệu USD. Trong một bài viết trên trang cá nhân Twitter, ông Khan tuyên bố sẽ điều tra tất cả công dân Pakistan có liên quan đến “Hồ sơ Pandora”, qua đó nhấn mạnh “nếu có bất kỳ hành vi sai trái nào được xác định, chúng tôi sẽ có hành động thích hợp”.

Trong khi đó, các tỉ phú được “xướng tên” trong báo cáo gồm “ông trùm” ngành xây dựng Thổ Nhĩ Kỳ Erman Ilicak và Robert T. Brockman, cựu giám đốc điều hành hãng sản xuất phần mềm Reynolds & Reynolds (Mỹ). Nữ ca sĩ người Colombia Shakira, siêu mẫu người Ðức Claudia Schiffer và huyền thoại bóng gậy Ấn Ðộ Sachin Tendulkar cũng cùng cảnh ngộ.

Ngoài ra, “Hồ sơ Pandora” còn tiết lộ chủ sở hữu thực sự của hơn 29.000 công ty nước ngoài. Một số công ty này được dùng để ẩn danh tài khoản ngân hàng, máy bay phản lực tư nhân, du thuyền, biệt thự và các tác phẩm nghệ thuật của 2 họa sĩ Pablo Picasso và Banksy.

“Hồ sơ Pandora” là tên gọi chung của 11,9 triệu tập tài liệu rò rỉ từ 14 tổ chức ngân hàng và công ty dịch vụ tài chính ở 38 khu vực pháp lý khác nhau trên thế giới, được những khách hàng giàu có, quyền lực thuê để tạo lập các công ty bình phong và quỹ tín thác ở những “thiên đường thuế” như Panama, Dubai, Monaco, Thụy Sĩ hay quần đảo Cayman.

Tài liệu trên được công bố sau vụ lộ thông tin chấn động khác có tên “Hồ sơ Panama” năm 2016 và “LuxLeaks” năm 2014 cũng do ICIJ phanh phui. Tuy nhiên, “Hồ sơ Pandora” có quy mô lớn hơn hẳn, với gần 3 terabyte dữ liệu, tương đương khoảng 750.000 bức ảnh trên điện thoại thông minh. Nó bao gồm nhiều email, bản ghi nhớ, hồ sơ doanh nghiệp, chứng nhận cổ phần, các báo cáo và sơ đồ phức tạp về cấu trúc của các công ty. Dữ liệu chủ yếu được ghi nhận trong giai đoạn 1996-2020. Ðặc biệt có dữ liệu được lưu từ những năm 1970.

Phát biểu với tờ USA Today, Sven Giegold, nhà lập pháp đảng Xanh tại Nghị viện châu Âu cho biết: “Vụ rò rỉ dữ liệu mới là một hồi chuông cảnh tỉnh. Trốn thuế thúc đẩy bất bình đẳng toàn cầu. Chúng ta cần mở rộng và thắt chặt các biện pháp đối phó ngay từ bây giờ”.

Vụ rò rỉ “Hồ sơ Panama” cách đây 5 năm đã khiến Thủ tướng Iceland khi đó là Sigmundur David Gunnlaugsson phải từ chức và khiến Thủ tướng Pakistan Nawaz Sharif bị phế truất. Thế nên, trước nguy cơ “Hồ sơ Pandora” trở thành “quả bom” mới, Thủ tướng Séc Babis đã nhanh chóng lên tiếng thanh minh rằng ông chưa bao giờ làm bất cứ điều gì bất hợp pháp hay sai trái, đồng thời tố những tiết lộ trong “Hồ sơ Pandora” là nỗ lực nhằm bôi nhọ ông và gây ảnh hưởng cuộc bầu cử quốc hội nước này diễn ra ngày 8 và 9-10 tới.

TRÍ VĂN (Tổng hợp)