Hôm nay 26-2, Thủ tướng Canada Mark Carney bắt đầu chuyến thăm Ấn Độ, Úc và Nhật Bản, trong nỗ lực đa dạng hóa thương mại, thu hút vốn đầu tư mới và tăng cường quan hệ đối tác chiến lược tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Thủ tướng Canada Carney (trái) và Thủ tướng Ấn Độ Modi gặp nhau bên lề Hội nghị thượng đỉnh G7 ở Canada năm ngoái. Ảnh: AFP

Tập trung các lĩnh vực then chốt

Tại thủ đô New Delhi, Thủ tướng Carney sẽ hội đàm với người đồng cấp Ấn Độ Narendra Modi về việc nâng cấp quan hệ song phương thông qua các quan hệ đối tác trong các lĩnh vực thương mại, năng lượng sạch, trí tuệ nhân tạo (AI), trao đổi nhân lực, văn hóa và quốc phòng. Ông Carney cũng có kế hoạch gặp gỡ các lãnh đạo doanh nghiệp nhằm thúc đẩy cơ hội đầu tư vào Canada và tăng cường hợp tác thương mại hai chiều.

Ấn Độ là đối tác thương mại lớn thứ 7 của Canada trong năm 2024, với kim ngạch song phương đạt 22,5 tỉ USD. Năm ngoái, hai nước đã nhất trí khởi động đàm phán về Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện, hướng tới mục tiêu tăng gấp đôi kim ngạch thương mại song phương lên 50 tỉ USD đến năm 2030.

Tại Canberra - điểm dừng chân kế tiếp, cuộc thảo luận giữa ông Carney và Thủ tướng Úc Anthony Albanese sẽ tập trung vào các lĩnh vực quốc phòng, an ninh hàng hải, khoáng sản quan trọng và những tiến bộ trong AI. 

Kim ngạch thương mại song phương Canada - Úc đạt 4,4 tỉ USD trong năm 2024, trong khi tổng vốn đầu tư trực tiếp của Ottawa vào Canberra đạt 43 tỉ USD.

Khi đến chặng cuối của chuyến công du là Tokyo, ông Carney sẽ trao đổi với Thủ tướng Nhật Takaichi Sanae về việc đẩy mạnh hợp tác trong các lĩnh vực năng lượng sạch, sản xuất tiên tiến, khoáng sản thiết yếu và an ninh lương thực.

Nhật Bản là đối tác thương mại quan trọng của Canada, với kim ngạch trao đổi song phương hằng năm đạt 27 tỉ USD.

Ông Carney đặt mục tiêu giúp Canada tăng gấp đôi kim ngạch xuất khẩu sang các thị trường ngoài Mỹ trong thập niên tới, với lập luận các mức thuế của quốc gia láng giềng đang làm suy giảm niềm tin đầu tư.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã liên tục đe dọa nền kinh tế và chủ quyền của Canada bằng cách áp đặt các biện pháp thuế quan và tuyên bố muốn biến Canada thành “bang thứ 51” của Mỹ. Gần đây, ông Trump còn dọa đánh thuế 100% đối với hàng nhập khẩu từ Canada nếu đồng minh lâu năm của Mỹ đạt thỏa thuận thương mại với Trung Quốc.

Bắt đầu rời xa Mỹ

Thực tế, Canada đang giảm phụ thuộc vào nền kinh tế lớn nhất thế giới. Tỷ trọng hàng xuất khẩu của nước này sang Mỹ năm 2025 đã giảm xuống 72% từ 76% một năm trước đó, trong khi tỷ trọng theo chiều ngược lại giảm từ 62% xuống 59%.

Trong khi đó, các thị trường ngoài Mỹ đóng vai trò lớn hơn. Hàng xuất khẩu Canada sang các nước không phải Mỹ đã tăng 17,2% trong năm 2025 và nhập khẩu từ các thị trường này tăng 12,4%.
Thuế quan là yếu tố then chốt dẫn đến sự dịch chuyển này. Các đòn thuế của ông Trump đã làm đảo lộn quan hệ thương mại Canada - Mỹ, gây thiệt hại nặng nề cho các nhà xuất khẩu và buộc nhiều doanh nghiệp tìm thị trường thay thế.

Không chỉ trên lĩnh vực thương mại, nhà lãnh đạo Canada trong tháng này đã công bố Chiến lược Công nghiệp quốc phòng “Mua hàng Canada” nhằm giảm phụ thuộc vào Mỹ. Theo chiến lược này, Canada cam kết tăng cường hợp tác với châu Âu và các đồng minh chủ chốt tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương để phản ứng trước lập trường cứng rắn về an ninh và thương mại của Tổng thống Trump.

HẠNH NGUYÊN (Theo AP, Wealth Professional)