Trong đời sống công nghiệp, đau cột sống là căn bệnh khá phổ biến với những người làm việc văn phòng, hay những nghề nghiệp buộc phải ngồi quá lâu, phải khuân vác nặng. Những cơn đau ở thắt lưng thường làm người mắc bệnh hoang mang, nhiều người chọn cách điều trị không đúng, càng làm cho bệnh nặng hơn. Xung quanh việc điều trị bảo tồn cột sống, bác sĩ CKI Huỳnh Thống Em, Quyền trưởng khoa Ngoại - Chấn thương chỉnh hình - Bỏng (Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ), hướng dẫn:

Cột sống là bộ phận rất quan trọng trong hệ thống xương, khớp, là trụ chính nâng cơ thể đứng thẳng trên hai chân, nâng đỡ phần đầu, tiếp xúc đai chi trên và đai chi dưới, tiếp xúc và bảo vệ các cơ quan trong lồng ngực, bụng. Ngoài ra, cột sống còn bảo vệ tủy sống và rễ thần kinh, chi phối hoạt động của các chi và hệ thần kinh giao cảm, phó giao cảm. Hiện nay, chưa có số liệu thống kê chính xác về bệnh thoái hóa cột sống. Tuy nhiên, đây là bệnh lý khá phổ biến, chiếm trên 60% trong bệnh lý chấn thương - chỉnh hình cột sống. Bệnh thường xảy ra từ độ tuổi 40, nguyên nhân chính là do sự lão hóa. Hai mảng bệnh lý chấn thương và chỉnh hình cột sống đều quan trọng như nhau bởi chấn thương cột sống cổ sẽ gây liệt tứ chi, chấn thương cột sống thắt lưng sẽ gây liệt hạ chi.

* Thưa bác sĩ, còn trường hợp mắc bệnh thoái hóa cột sống do nghề nghiệp?

- Có những yếu tố tác động làm cột sống bị thoái hóa sớm, như lao động nặng nhọc quá mức lúc còn trẻ (làm ruộng, làm vườn, công nhân bốc vác), những người thường xuyên làm việc với máy vi tính, tài xế lái xe đường dài, thợ may,… Hiện nay, tình trạng đau cột sống, thậm chí cong vẹo cột sống cũng đã xuất hiện trong giới sinh viên - học sinh, do các em ngồi lâu, bàn ghế không đúng chuẩn và ngồi sai tư thế, thường tình trạng này là tật thoáng qua, sẽ chữa khỏi nếu kịp thời điều chỉnh tư thế. Đối với người trẻ tuổi, vẹo cột sống cấu trúc do dị tật bẩm sinh hoặc do bệnh lý thần kinh bại não mới là quan trọng, cần phải điều trị bằng phương pháp chỉnh hình.

* Trường hợp đau dây thần kinh tọa có liên quan đến thoái hóa cột sống?

BSCKI Huỳnh Thống Em, chúc mừng một bệnh nhân bình phục sau ca phẫu thuật.

- Đau dây thần kinh tọa là triệu chứng của nhiều nhóm bệnh khác nhau, như: thoát vị đĩa đệm, thoái hóa cột sống, hẹp ống sống thắt lưng, viêm rễ thần kinh tọa hay do bướu chèn ép vùng thắt lưng. Vì vậy, cần phải dùng kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh (chụp X quang thường quy, chụp cắt lớp điện toán (CT - scan) hoặc chụp cộng hưởng từ -MRI) để chẩn đoán chính xác.

Nếu bác sĩ chuyên khoa cột sống chẩn đoán được nguyên nhân và chỉ định điều trị bằng phương pháp phẫu thuật thì bệnh nhân hãy chọn phẫu thuật. Trường hợp bác sĩ chỉ định điều trị bảo tồn (dùng thuốc và các biện pháp không mổ) thì bệnh nhân nên kiên trì điều trị và theo dõi sát; không nên tự ý chọn các phương pháp can thiệp không đáng tin cậy khác (qua quảng cáo) khiến tiền mất tật mang.

* Bác sĩ có lời khuyên như thế nào đối với các trường hợp đau cột sống?

- Bệnh nhân bị đau cột sống khi đọc lời giải trên kết quả chẩn đoán hình ảnh, như: gai cột sống, lồi dĩa đệm, thoái hóa thân đốt sống, thoái hóa khối mấu khớp, hẹp ống sống thắt lưng, …thường có tâm lý lo sợ không cần thiết. Đây (chỉ) là những lý giải bằng thuật ngữ y khoa, cần thăm khám lâm sàng cẩn thận xem có phù hợp không. Đã có những bệnh nhân có điều kiện kinh tế và do tâm lý lo sợ trước những cơn đau ở thắt lưng đã tự ý chọn nhiều phương pháp điều trị can thiệp khác nhau dẫn đến tình trạng bệnh nặng hơn. Tốt nhất là bệnh nhân nên điều trị ở bệnh viện chuyên khoa.

Thoát vị đĩa đệm là bệnh thường gặp nhất trong các bệnh về cột sống, nhưng trường hợp thoát vị đĩa đệm nhẹ đều có thể điều trị bằng phương pháp bảo tồn. Phương pháp này đơn giản là bệnh nhân phải thường xuyên nằm nghỉ để đĩa sống giãn nở ra, bớt chèn ép và dùng thuốc chống viêm theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa. Trường hợp thoát vị đĩa đệm nặng, kết quả chẩn đoán hình ảnh cho thấy sự xé rách dây chằng dọc sau hay khối thoát vị lọt vào ống sống thì nên dùng phương pháp phẫu thuật cắt đĩa sống với đường mổ nhỏ, xâm lấn MINI OPEN- COD (mini-open conventional discectomy).

* Làm cách nào để bảo vệ cột sống, thưa bác sĩ?

- Bảo vệ tủy sống và rễ thần kinh cũng như bảo vệ cột sống nói chung, đều cần tư thế vận động tốt, không gò ép cột sống quá mức. Những người thường xuyên làm việc trong văn phòng nên ngồi ghế tựa, hơi ngả người ra phía sau khoảng 30 độ, giữ cho cổ và hai chân thẳng, bàn chân có điểm tựa, tránh ngồi khom lưng về phía trước. Làm việc khoảng 30 phút thì nên đứng lên, đi lại, thả lỏng cơ thể. Khi cần nhặt đồ dưới sàn nhà thì nên ngồi xuống, không cúi khom lưng. Khi nằm thì nên nằm ngửa, đầu không gối quá cao, nằm nghiêng nên gác chân lên gối dài. Luyện tập cơ bụng, cơ thắt lưng bằng động tác bơi lội, đi bộ thể thao. Đối với nam giới, còn trong độ tuổi lao động nên tránh uống nhiều bia rượu, vì đàn ông bụng to, cơ thành bụng và thắt lưng yếu sẽ làm tăng nguy cơ đau cột sống. Đối với phụ nữ sau tuổi mãn kinh, dễ bị triệu chứng gãy xương cột sống âm thầm do loãng xương, dẫn đến bí tiểu hoặc liệt chi. Nên đi dứng chậm rãi, cẩn thận, khi làm bếp không nên cúi khom, tránh dằn sốc mạnh khi ngồi xe.

* Xin cảm ơn bác sĩ!

Đình Khôi (thực hiện)