Cuộc chiến do Mỹ và Israel phát động nhằm vào Iran đang nhanh chóng nổi lên như một trong những cuộc khủng hoảng địa chính trị nghiêm trọng nhất đối với nền kinh tế toàn cầu trong những năm gần đây, gây ra những chấn động trên thị trường và ảnh hưởng nặng nề đến chuỗi cung ứng.

Người dân Bangladesh xếp hàng dài chờ đổ xăng hôm 10-3. Ảnh: Reuters

Mặc dù cuộc chiến diễn ra cách Bangladesh tận 4.000km nhưng tác động của nó là rất lớn đối với một quốc gia vốn phụ thuộc nhiều vào nhiên liệu nhập khẩu và kiều hối từ người lao động ở Trung Đông. Zahid Hussain, cựu chuyên gia kinh tế hàng đầu của Văn phòng Ngân hàng Thế giới tại thủ đô Dhaka, cho rằng tác động kinh tế của Bangladesh có thể diễn ra qua 3 kênh, gồm năng lượng, đồng USD, thương mại tài chính. Ông Hussain xem tác động của cuộc chiến giống như tác động của một trận động đất chứ không phải là một cơn bão thoáng qua. “Một cơn bão chỉ đi qua tạm thời. Nước dâng lên rồi rút xuống. Nó gây ra một số thiệt hại nhưng tình hình sẽ ổn định trở lại. Tuy nhiên, một trận động đất làm hư hại cơ sở hạ tầng, ảnh hưởng đến cả tính mạng và tài sản” - ông Hussain nói.

Sau cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran hôm 28-2, Tehran đã phong tỏa eo biển Hormuz, tuyến đường hàng hải quan trọng, gây gián đoạn nghiêm trọng trong việc vận chuyển hàng hóa giữa Trung Đông và Bangladesh. Theo đó, các hãng vận tải biển lớn tạm ngừng vận chuyển hàng hóa giữa tiểu lục địa Ấn Độ, gồm cả Bangladesh, và khu vực vùng Vịnh, khiến Dhaka hứng chịu hậu quả nặng nề. Theo tờ The Daily Star, Bangladesh nhập khẩu gần như toàn bộ nhiên liệu, từ dầu thô, xăng dầu tinh chế cho đến khí tự nhiên hóa lỏng (LNG). Do đó, giá dầu tăng ngay lập tức làm tăng giá nhập khẩu năng lượng của quốc gia Nam Á này, qua đó kéo theo chi phí sản xuất, vận tải và sản xuất công nghiệp tăng.

Trong bối cảnh đó, Chính phủ Bangladesh, vốn đang phải đau đầu trợ cấp giá năng lượng, phải đối mặt với những lựa chọn vô cùng khó khăn, hoặc là tiếp tục trợ cấp giá năng lượng hoặc là chuyển gánh nặng đó cho người tiêu dùng. Tuy nhiên, cả 2 lựa chọn này đều mang lại những hậu quả về kinh tế. Trong khi trợ cấp năng lượng gây áp lực lên ngân sách nhà nước thì giá năng lượng trong nước cao hơn sẽ đẩy chi phí sinh hoạt và chi phí sản xuất lên cao, từ đó có thể dẫn đến gia tăng tình trạng lạm phát. Trong khoảng 3 năm qua, Bangladesh đã phải vật lộn với lạm phát cao dai dẳng. Các yếu tố dẫn tới tình trạng này bao gồm giá thực phẩm cao, đồng tiền mất giá và chi phí nhập khẩu tăng cao. Việc giá dầu toàn cầu tiếp tục tăng sẽ làm trầm trọng thêm những áp lực này.

Việc giá dầu tăng kéo dài cũng sẽ gây thêm áp lực lên nguồn dự trữ ngoại hối của Bangladesh, bởi nhập khẩu năng lượng là một trong những nguồn chảy ngoại tệ lớn nhất của nước này. Trước đây, Dhaka từng đối mặt với nhiều giai đoạn căng thẳng dự trữ ngoại hối do giá nhập khẩu tăng cao và biến động tiền tệ. Do đó, một cú sốc năng lượng khác có thể làm gia tăng thâm hụt tài khoản vãng lai, làm tăng chi phí nhập khẩu nhiên liệu, từ đó làm trầm trọng thêm lạm phát.

Đáng lo ngại, cuộc chiến tại Iran còn ảnh hưởng đến lực lượng lao động nước ngoài của Bangladesh ở Trung Đông. Kể từ năm tài chính 2025, khoảng 8,6 triệu lao động Bangladesh đã ra nước ngoài làm việc, chủ yếu là ở Saudi Arabia, Oman, Qatar, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Kuwait. Nếu xung đột leo thang, hoạt động kinh tế ở vùng Vịnh có thể chậm lại, đe dọa việc làm của người lao động di cư và làm giảm dòng kiều hối, từ đó gây áp lực lên cán cân thanh toán của Bangladesh, bởi kiều hối đóng vai trò quan trọng trong việc bù đắp hóa đơn nhập khẩu cao của nước này.

TRÍ VĂN (Tổng hợp)