Sau các nỗ lực củng cố quyền lực, Thủ ướng Anh Keir Starmer đang đứng trước áp lực cực lớn phải chấp nhận con đường từ chức để Công đảng cầm quyền có thể lựa chọn nhà lãnh đạo mới đủ uy tín léo lái đất nước vượt qua khó khăn.

Andy Burnham (trái) được kỳ vọng có trở thành thủ tướng thay thế ông Starmer. Ảnh: Getty Images

Áp lực buộc Thủ tướng Starmer từ chức tăng lên sau khi đối thủ của ông là Andy Burnham đã có chiến thắng quyết định giành ghế nghị sĩ khu vực bầu cử Makerfield thuộc vùng Tây Bắc England hôm 18-6. Chiến thắng dễ dàng của ông Burnham trước đảng cánh hữu dân túy Reform UK đã tạo hưng phấn cho Công đảng sau những thất bại liên tiếp trong các cuộc bầu cử địa phương hồi tháng 5, đồng thời giúp ông Burnham có được vị trí có thể thách thức vai trò lãnh đạo của Thủ tướng Starmer.

Trong bài diễn văn mừng chiến thắng, ông Burnham cảnh báo rằng đây là cơ hội cuối cùng và không có cơ hội thứ hai để Công đảng thay đổi.  "Kết quả đêm nay (18-6) là cơ hội để xây dựng một nền chính trị mới dựa trên sự đoàn kết và hy vọng, từ bỏ con đường dẫn đến một nền chính trị chia rẽ, đen tối như chúng ta thấy ở Mỹ", ông Burnham nhấn mạnh. Nhiều thành viên Công đảng cũng coi Burnham là niềm hy vọng lớn nhất của đảng để phục hồi và đánh bại thách thức ngày càng lớn từ đảng Reform UK của ông Nigel Farage.

Ông Burnham, 56 tuổi, là thị trưởng của Đại đô thị Manchester từ năm 1917. Trước đó, trong 16 năm làm nghị sĩ liên tiếp, ông đã tham gia nội các dưới thời Thủ tướng Tony Blair và Thủ tướng Gordon Brown, đồng thời 2 lần tham gia tranh cử lãnh đạo Công đảng năm 2010 và 2015 nhưng bất thành.

Ông Starmer hôm 19-6 vẫn kiên quyết bác bỏ mọi ý định tổ chức tranh cử nội bộ Công đảng. Tuy nhiên, hàng chục nghị sĩ và một số bộ trưởng cao cấp tiếp tục lên tiếng kêu gọi ông Starmer phải sớm đưa ra lộ trình từ chức nhằm tránh kéo dài thời gian có thể ảnh hưởng thêm uy tín của đảng. Đến ngày 21-6, Bộ trưởng Kinh doanh Peter Kyle tuyên bố Thủ tướng Starmer đang suy nghĩ và chiêm nghiệm về thực tế chính trị, những thách thức và cả những cơ hội mà ông đang đối mặt. 

Áp lực càng gia tăng khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố trên nền tảng mạng xã hội Truth Social hôm 21-6 dự đoán rằng Thủ tướng Anh sẽ từ chức, đồng thời chỉ trích ông Starmer vì đã “thất bại tồi tệ" trong vấn đề nhập cư và năng lượng.

Theo quy định, nếu ông Starmer từ chức thủ lĩnh Công đảng, một cuộc tranh cử nội bộ sẽ khởi động. Ứng viên tranh cử cần sự ủng hộ của ít nhất 20% nghị sĩ Hạ viện thuộc Công đảng, tức 81 nghị sĩ trong tổng số 403 nghị sĩ của Công đảng. Nếu là người duy nhất được đề cử, ông Burnham sẽ trở thành ứng viên thủ tướng. Nếu có nhiều ứng viên nhận đủ số phiều đề cử, quy trình chọn lựa sẽ kéo dài và phức tạp hơn, điều mà một số thành viên Công đảng muốn tránh trong giai đoạn hiện nay.

ĐỨC TRUNG