Là trung tâm chính trị, văn hóa và giáo dục quan trọng nhất của Trung Quốc, Bắc Kinh xưa nay thu hút những người hy vọng có được cuộc sống tốt đẹp hơn. Tuy nhiên, giá cả leo thang cùng nhiều yếu tố khác đang khiến nhiều người trẻ dần rời khỏi nơi từng được coi là điểm đến phát triển sự nghiệp và dẫn đến thành công này.

Người trẻ Trung Quốc trong một buổi tư vấn việc làm. Ảnh: SCMP

Vào thời phong kiến, nhân tài tìm đến Bắc Kinh để tham dự các kỳ thi hoàng gia tuyển chọn quan lại. Thời hiện đại, sinh viên tốt nghiệp, doanh nhân và người lao động nhập cư đổ xô tới Bắc Kinh để tìm kiếm cơ hội khi nền kinh tế Trung Quốc phát triển bùng nổ.

Wang Lei (29 tuổi) là trường hợp điển hình. Sinh ra ở tỉnh Hà Bắc, Wang chuyển tới Bắc Kinh hồi năm 2020 và tìm được công việc trong ngành bất động sản - một trong những lĩnh vực phát triển “nóng” nhất của Trung Quốc khi đó. Giống như hàng triệu người trẻ khác, Wang đến Bắc Kinh với hy vọng những nỗ lực của anh sẽ được đền đáp. Tuy nhiên, 6 năm sau, giấc mộng làm giàu của Wang tan vỡ, khiến anh tin rằng tương lai của anh giờ đây không thuộc về nơi từng làm anh say đắm.

“Thị trường bất động sản đang trong tình trạng bất ổn, tạo ra áp lực rất lớn nên tôi quyết định nghỉ việc. Nhiều người xung quanh tôi, gồm cả bạn bè và đồng nghiệp, đang chịu áp lực tương tự, bởi lương của họ không đủ trang trải chi phí” - Wang cho biết. Hiện Wang làm việc tự do đồng thời hùn với bạn bè mở một quán bar nhỏ.

Trên mạng xã hội Trung Quốc, các bài viết kèm hashtag “rời khỏi Bắc Kinh” (#escapingBeijing) thu hút nhiều lượt tương tác. Lý do được nhiều người đưa ra gồm giá nhà ở đắt đỏ, cạnh tranh khốc liệt và sự không chắc chắn về triển vọng nghề nghiệp. Tuy nhiên, theo Wang, nguyên nhân dẫn tới xu hướng này là do tư duy, đặc biệt là ở các thế hệ trẻ, đang dần thay đổi. Họ bắt đầu từ chối truyền thống mà theo họ cái giá của sự thành công là quá cao.

Trong nhiều năm qua, văn hóa làm việc “996” của Trung Quốc, tức làm việc từ 9 giờ sáng đến 9 giờ tối, 6 ngày/tuần, được coi là thước đo của sự thành công. Văn hóa làm việc này được Jack Ma, nhà sáng lập “ông lớn” công nghệ Alibaba và gầy dựng khối tài sản khổng lồ từ con số 0, hết lời ca ngợi, trong khi các thế hế hệ lớn tuổi hơn ở Trung Quốc tự hào về khả năng “chịu đựng gian khổ” của họ để tồn tại và phát triển.

Song, tốc độ tăng trưởng kinh tế chậm lại cùng với sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt đã tạo ra “tang ping” (hay phong trào “nằm thẳng”) - hiện tượng giới trẻ từ bỏ áp lực phấn đấu, mua nhà, hay lập gia đình mà chọn lối sống giản dị, không làm việc quá sức để theo đuổi mức lương cao hơn hoặc các tiêu chuẩn thành công truyền thống.

Trong những năm 1990, hàng triệu người Trung Quốc rời bỏ làng mạc và các thành phố nhỏ hơn để đến các đô thị lớn, gồm thủ đô Bắc Kinh. Ước tính, dân số nơi đây đã tăng từ 11 triệu người lên gần 22 triệu người trong giai đoạn đó. Đối với nhiều người từ các vùng xa xôi, chỉ cần có được địa chỉ tại Bắc Kinh là được coi như thành công.

Tuy nhiên, cú sốc kép, gồm cuộc khủng hoảng trong lĩnh vực bất động sản vốn từng là trụ cột chính của tăng trưởng kinh tế và đại dịch COVID-19, đã giáng đòn mạnh vào niềm tin của doanh nghiệp và người tiêu dùng. Kết quả là, người tiêu dùng hạn chế chi tiêu, trong khi các doanh nghiệp ngừng mở rộng, dẫn tới thị trường việc làm trở nên khan hiếm.

Theo thống kê được công bố hồi tháng 3, tỷ lệ dân số Bắc Kinh trong độ tuổi từ 20-29 đã giảm mạnh, từ 21,3% năm 2015 xuống còn 11,4% năm 2024, tức từ khoảng 4,62 triệu người xuống còn 2,49 triệu người.

TRÍ VĂN (Tổng hợp)