26/01/2022 - 08:28

Tiếp sức cho doanh nghiệp nhỏ và vừa hậu COVID-19 

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) Việt Nam chiếm 98% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động tại Việt Nam, đóng góp 40% GDP, 31% vào tổng thu ngân sách và thu hút hơn 5 triệu lao động. Tuy nhiên, do quy mô nhỏ, nguồn tài chính hạn chế, năng lực cạnh tranh thấp nên khi đại dịch COVID-19 diễn biến phức tạp, lan rộng, hoạt động của các DNNVV chịu tác động nặng nề. Trong trạng thái "bình thường mới", DNVVV rất cần tiếp sức để tạo cú hích tăng trưởng trong những năm tới.

Khó khăn chồng chất

Hoạt động sản xuất tại Công ty CP May Tây Đô.

Hoạt động sản xuất tại Công ty CP May Tây Đô.

TS Đậu Anh Tuấn, Trưởng Ban Pháp chế, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cho biết: Hầu hết các doanh nghiệp trong tất cả các lĩnh vực ngành nghề đều phải đương đầu với các khó khăn do dịch bệnh COVID-19. Qua khảo sát cho thấy, doanh nghiệp thuộc những ngành thường xuyên đòi hỏi giao tiếp trực tiếp hoặc liên quan đến sự di chuyển chịu tác động tiêu cực lớn nhất bởi dịch bệnh. Có đến 99% doanh nghiệp trong các ngành giáo dục đào tạo, dịch vụ lưu trú và ăn uống, y tế và trợ giúp xã hội… chịu ảnh hưởng ở mức phần lớn tiêu cực và hoàn toàn tiêu cực. Đối với doanh nghiệp thuộc nhóm ngành sản xuất, phân phối điện, khí đốt, nước nóng và cung cấp nước, xử lý rác thải được đánh giá có mức độ tác động của dịch COVID-19 thấp nhất. Song, lần lượt có đến 88,2% và 76,5% doanh nghiệp trong những ngành này cho biết chịu tác động tiêu cực.

Sau khi Chính phủ chuyển trạng thái phòng, chống dịch, hoạt động của doanh nghiệp nói chung và DNNVV nói riêng có nhiều khởi sắc. Tuy nhiên, để nhanh chóng vượt qua khủng hoảng, phục hồi sản xuất, doanh nghiệp cần có vốn để tái khởi động mọi hoạt động. Theo TS Phạm Huy Hùng, Phó Chủ tịch Hội DNNVV Việt Nam, do đặc thù quy mô nhỏ, ít tài sản đảm bảo, chất lượng quản trị doanh nghiệp chưa cao nên khả năng tiếp cận nguồn vốn tín dụng hạn chế. Qua khảo sát chỉ 38-45% DNNVV tiếp cận được vốn tín dụng. Số DNNVV chưa tiếp cận được vốn đều gặp trở ngại về các điều kiện, thủ tục vay vốn của ngân hàng: tài sản đảm bảo, tỷ lệ vốn tự có, chứng minh khả năng tài chính, vấn đề quản trị doanh nghiệp quản lý dòng tiền, các thông tin trên báo cáo tài chính chưa minh bạch…

Bà Phạm Thị Bích Huệ, Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam, cho rằng, việc đối mặt với nhiều rào cản và hạn chế làm cản trở khả năng tăng trưởng liên tục và bền vững của DNNVV. Trong đó, nổi cộm là những vấn đề liên quan đến công nghệ mới, liên kết thị trường. Cùng với đó, đa số các doanh nghiệp nước ta thiếu năng lực quản lý, nguồn nhân lực yếu cả về số lượng lẫn chất lượng; tư duy kinh doanh còn manh mún, ngắn hạn; mối liên kết giữa doanh nghiệp Việt Nam với các doanh nghiệp khác trong khu vực và thế giới còn hạn chế…

Giải pháp trước mắt và dài hạn

Theo các chuyên gia, bên cạnh các giải pháp trước mắt: hỗ trợ về thuế, phí, tín dụng… các chính sách mang tính tái cấu trúc, hướng tới phát triển bền vững cho DNNVV cũng cần được xây dựng ngay từ bây giờ. TS Đậu Anh Tuấn nhấn mạnh: "Chúng ta cần xác định phát triển kinh tế số là động lực tăng trưởng của nền kinh tế. Từ đó, tạo cơ chế thúc đẩy thương mại điện tử, hỗ trợ hoạt động đổi mới sáng tạo, hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số (đào tạo nâng cao năng lực tiếp cận công nghệ, tư vấn/định hướng ứng dụng công nghệ/số hóa quy trình quản trị doanh nghiệp…). Chúng ta cũng cần thúc đẩy phát triển thị trường nội địa, thị trường nội ngành thông qua đẩy mạnh Cuộc vận động "Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam" và phong trào "Hàng Việt Nam chinh phục người Việt". Các bộ, địa phương, hiệp hội phối hợp xây dựng những tuần lễ kết nối, tiêu thụ sản phẩm theo ngành hoặc đa ngành, kết hợp online và tập trung. Doanh nghiệp chủ động xây dựng chiến lược với tầm nhìn dài hạn hơn, có kế hoạch phát triển hậu đại dịch như tái cấu trúc doanh nghiệp, đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, có phương án giữ chân người lao động và đào tạo nguồn nhân lực".

Giải quyết bài toán vốn, TS Phạm Huy Hùng đề xuất Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước trình Chính phủ, Quốc hội thực hiện gói hỗ trợ lãi suất giúp doanh nghiệp phục hồi và phát triển gói hỗ trợ lãi suất (khoảng 7-10% GDP), tương đương với mức dư nợ khoảng 100.000 tỉ đồng với thời gian tối đa 2 năm để hỗ trợ DNNVV. Theo TS Phạm Huy Hùng, tổng các gói hỗ trợ DNNVV trong thời gian vừa qua hơn 3% GDP, còn quá nhỏ, mới chỉ giải quyết khó khăn trước mắt về an sinh xã hội. Vì thế cần có gói lớn hơn để hỗ trợ cho DNNVV đứng lên, phát triển trong thời gian tới. Để hạn chế tới mức tối đa những sai lầm, không để tình trạng lợi dụng kẽ hở của chính sách, khi triển khai gói hỗ trợ cần chú ý: lãi suất hỗ trợ không thấp hơn lãi suất tiền gửi tiết kiệm của các ngân hàng thương mại; đánh giá đúng thực lực của doanh nghiệp từng ngành, từng lĩnh vực có chỉ số lan tỏa giá trị tăng thêm của nền kinh tế; ban hành một quy định đặc thù để triển khai gói hỗ trợ lãi suất này một cách hợp lý và hiệu quả…

Nhiều ý kiến cho rằng, những năm gần đây hình thức huy động vốn cộng đồng ở nhiều nước trên thế giới rất phát triển, hình thức này giúp kết nối các nhà đầu tư sẵn sàng đóng góp vốn cổ phần vào công ty hoặc dự án, cho phép các nhà đầu tư được chia lợi nhuận với doanh nghiệp trong tương lai. Theo đó, gọi vốn cộng đồng (Crowd funding) là hình thức huy động vốn thông qua các giao dịch tài chính đặc thù có sự tham gia của 3 bên: bên gọi vốn (chủ dự án cần sự giúp đỡ về vốn của cộng đồng); bên cấp vốn (người có khả năng tài chính, có nhu cầu giúp đỡ đầu tư vào các dự án) và bên thứ ba trung gian kết nối giữa chủ dự án gọi vốn cộng đồng, người có nhu cầu góp vốn thông qua thiết lập nền tảng gọi vốn (Website). Chính việc phát triển gọi vốn cộng đồng đã giúp lấp khoảng trống trên thị trường tín dụng, giúp DNNVV có vốn thông qua dòng tín dụng mới, với chi phí thấp hơn kênh tín dụng truyền thống.

Bài, ảnh: MỸ THANH

Chia sẻ bài viết