Dù cơ quan chức năng liên tục tuyên truyền và có chế tài xử phạt cụ thể nhưng tình trạng chó thả rông, không rọ mõm vẫn phổ biến từ thành thị đến nông thôn. Những vụ việc đau lòng liên tiếp xảy ra gần đây, nhất là sự bùng phát của các ổ dịch dại, là hồi chuông cảnh báo về ý thức trách nhiệm của người nuôi thú cưng đối với sự an toàn của cộng đồng.

Hiểm họa khó lường

Theo số liệu từ Bộ Y tế, mỗi năm Việt Nam ghi nhận khoảng 70-90 ca tử vong do bệnh dại, chủ yếu tập trung tại các khu vực nông thôn và miền núi. Đây là con số đáng báo động vì bệnh dại có tỷ lệ tử vong gần như 100% khi phát bệnh. Tuy nhiên, bệnh dại cũng hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu người dân có ý thức tiêm vaccine kịp thời cho cả người và vật nuôi.

Tình trạng chó thả rông không xích, không rọ mõm, không người dẫn dắt vẫn còn khá phổ biến. Ảnh chụp tại đường giao thông nông thôn, thuộc khu vực Bình Phó B, phường Long Tuyền.

Bước vào mùa hè, nắng nóng kéo dài, nguy cơ bùng phát bệnh dại từ chó, mèo thả rông càng trở nên nguy hiểm. Tại tỉnh Lâm Đồng, đầu tháng 5-2026, dư luận không khỏi bàng hoàng trước vụ việc một con chó hoang nghi bị bệnh dại đã tấn công liên tiếp 12 người trên địa bàn phường Phước Hội. Con vật hung dữ này đã gây hỗn loạn khi chạy rông qua nhiều khu vực đông dân cư trước khi bị khống chế vào trưa hôm sau. Hiện nay, toàn bộ nạn nhân đang phải trải qua quá trình điều trị dự phòng nghiêm ngặt với vaccine và huyết thanh kháng dại để bảo toàn tính mạng.

Tại xã Khánh Lâm, tỉnh Cà Mau, cũng vào đầu tháng 5, xảy ra vụ việc con chó lạ bất ngờ lao vào tấn công người phụ nữ 32 tuổi khi chị đang ở trong nhà, để lại 6 vết cắn sâu, chảy nhiều máu. Kết quả xét nghiệm từ cơ quan thú y khẳng định con chó này dương tính với virus dại.

Trước đó, giữa tháng 4, tại phường Vinh Lộc, tỉnh Nghệ An, 3 người phụ nữ đi tập thể dục buổi sáng bị con chó nặng khoảng 10kg tấn công liên tiếp. Hậu quả không chỉ là những vết cắn xé mà còn khiến nạn nhân ngã xuống đường gây thương tích vùng đầu và hoảng loạn về tinh thần.

Thậm chí, đã có trường hợp đau lòng là bị chó cắn tử vong, như cụ ông 83 tuổi ở tỉnh Hà Tĩnh bị tấn công ngay trong lúc cho chó ăn...

Tại TP Cần Thơ, tình trạng chó thả rông không rọ mõm tại các công viên, bờ kè hay các tuyến đường cũng gây bất an cho nhiều người. Bà Nguyễn Thị Mai, ngụ phường Long Tuyền, chia sẻ: "Mỗi sáng, khi tập thể dục tại khu vực bờ kè rạch Cái Sơn - Hàng Bàng, tôi rất sợ khi thấy những con chó lớn không rọ mõm chạy lăng xăng. Có lần tôi đang đi, một con chó lao ra sủa dữ dội, khiến tôi giật mình suýt ngã xuống đường. Nhiều người nuôi cứ bảo "chó hiền lắm" nhưng ai biết được khi nó thấy người lạ hay nghe tiếng động mạnh thì sẽ phản ứng thế nào".

Chung nỗi lo, ông Trần Văn Tính ngụ phường An Bình, kể: "Trong khu dân cư tôi ở, chiều nào cũng có người thả chó ra đường mà không hề có dây xích hay rọ mõm. Trong khi khu dân cư nhiều trẻ em, rất nguy hiểm. Chúng tôi rất mong các cấp chính quyền tăng cường tuyên truyền và xử lý nghiêm đối với những trường hợp này để đảm bảo an toàn cho người dân". 

Trách nhiệm của chủ nuôi và quy định pháp luật

Nhiều người nuôi chó, mèo hiện nay vẫn vô tình hay cố ý bất chấp các quy định, ngang nhiên thả rông vật nuôi ra đường mà không rọ mõm.

Nghị định 282/2025/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng, chống bạo lực gia đình, quy định những chế tài nghiêm khắc đối với các hành vi vi phạm trật tự công cộng liên quan đến vật nuôi.

Đối với hành vi thả rông động vật nuôi trong đô thị hoặc nơi công cộng, mức phạt từ 500.000 đồng đến 1 triệu đồng. Nếu chủ nuôi để vật nuôi gây thương tích hoặc gây thiệt hại tài sản cho người khác, mức phạt tiền dao động 2-3 triệu đồng. Đồng thời, việc để vật nuôi xâm lấn vỉa hè, lòng đường, khu dân cư hoặc nơi sinh hoạt chung cũng chịu mức phạt từ 500.000 đồng đến 1 triệu đồng. Để chó phóng uế nơi công cộng cũng bị phạt tiền 100.000-300.000 đồng.

Bên cạnh đó, Nghị định 90/2017/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thú y (được sửa đổi bằng Nghị định 04/2020/NĐ-CP) nêu rõ hành vi không tiêm phòng vaccine dại cho vật nuôi bắt buộc, sẽ bị phạt 1-2 triệu đồng.

Ngoài ra, theo quy định của Bộ luật Dân sự, chủ vật nuôi còn phải bồi thường toàn bộ chi phí điều trị, tổn thất tinh thần và các thiệt hại khác cho nạn nhân. Đặc biệt, các quy định hiện hành cũng cho phép lực lượng chức năng thu gom chó, mèo thả rông. Sau 72 giờ nếu không có người đến nhận, vật nuôi có thể bị tiêu hủy để đảm bảo an toàn dịch bệnh. 

Để bảo vệ cộng đồng và chính bản thân, ngành Y tế khuyến cáo người nuôi cần thực hiện nghiêm túc việc tiêm vaccine phòng dại đầy đủ và tiêm nhắc lại hằng năm cho vật nuôi. Khi đưa chó ra đường, bắt buộc phải có xích và rọ mõm. Đối với người không may bị động vật cắn hoặc cào, cách phòng ngừa duy nhất là phải tiêm vaccine dại ngay lập tức, theo đúng phác đồ của bác sĩ. 

Thiết nghĩ, bên cạnh sự vào cuộc quyết liệt của các cơ quan chức năng trong việc kiểm tra, xử phạt và tiêu hủy vật nuôi thả rông không người nhận, điều quan trọng nhất vẫn là ý thức của mỗi chủ vật nuôi. Đừng để vật nuôi trong gia đình trở thành nỗi ám ảnh của hàng xóm láng giềng và gây ra những tai nạn đáng tiếc. Thực hiện đúng quy định về quản lý vật nuôi không chỉ thể hiện nếp sống văn minh mà còn là trách nhiệm pháp lý bắt buộc để xây dựng một môi trường sống an toàn cho tất cả mọi người.

Bài, ảnh: PHI YẾN