Thân hình cân đối, khỏe mạnh là mong muốn của nhiều người. Tuy nhiên, vì nhiều lý do như: chế độ sinh hoạt, ăn uống không hợp lý, ít vận động, yếu tố di truyền…, dẫn đến tình trạng thừa cân, béo phì, người mắc bệnh phải đối mặt với nhiều nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe và chất lượng cuộc sống.

* Thai phụ béo phì: Khổ cả mẹ lẫn con

Một số chị em có quan niệm, cuộc sống ngày nay khá giả hơn, trong đời chỉ mang bầu 1, 2 lần, nên khi mang bầu, muốn ăn gì, cứ tha hồ ăn, giúp em bé chóng lớn, khi sinh ra sẽ dễ nuôi! Nếu thai to quá, không sinh thường được thì sinh mổ. Chính vì thế, lúc mang bầu, các chị ăn gấp nhiều lần bình thường, tăng cân vùn vụt và sau sinh, nhiều bà mẹ trở nên… quá khổ!

Bác sĩ CKI Vũ Đăng Khoa, Phó Trưởng khoa sản bệnh, Bệnh viện (BV) Phụ sản TP Cần Thơ, chia sẻ, tăng cân quá nhiều, nhất là trong thai kỳ, hoàn toàn không tốt. Thời kỳ mang thai, thai phụ chỉ nên tăng trung bình từ 8 - 12kg. Hầu hết phụ nữ khi mang thai đều có thể bị các biến chứng do thai nghén, riêng thai phụ béo phì sẽ phải đối mặt với nhiều biến chứng hơn. Trong thai kỳ, thai phụ thường gặp khó khăn bởi sự phát triển của thai và sự phát triển của cơ thể làm cho thai phụ cảm thấy nặng nề, mệt nhọc. Béo phì trong thai kỳ có thể dẫn đến đái tháo đường, tăng huyết áp, tiền sản giật, sản giật, viêm tắc tĩnh mạch, thuyên tắc mỡ do vận động kém, nhiễm trùng sau sinh… Bên cạnh đó, do thể trạng thừa cân, thai phụ có nguy cơ sinh khó, sang chấn khi sinh, hạ đường huyết sau sinh… Khi tiếp nhận thai phụ béo phì, các bác sĩ sẽ phải làm rất nhiều việc như: tầm soát đường máu, nguy cơ tim mạch của mẹ, đánh giá trọng lượng thai xem có khả năng sinh ngã âm đạo... Quá trình phẫu thuật sẽ gặp rất nhiều khó khăn và có nguy cơ nhiễm trùng sau mổ.

Bác sĩ Vũ Đăng Khoa khẳng định, sinh thường luôn tốt cho mẹ và bé, đồng thời khuyến cáo: "Phụ nữ khi mang thai cần lưu ý đặc biệt về sức khỏe, chế độ ăn uống điều độ, thường xuyên vận động, tập luyện thể dục nhẹ nhàng, hợp lý, để có thai kỳ và thai nhi khỏe mạnh".

* Những cuộc phẫu thuật trần ai

Trong các ca phẫu thuật, các bác sĩ ngoại khoa luôn ngán ngại với những bệnh nhân có thể trạng thừa cân, béo phì. Theo bác sĩ CKII La Văn Phú, Trưởng khoa Ngoại tổng hợp, BV Đa khoa TP Cần Thơ, bệnh nhân thừa cân thường có thành bụng dày, khiến việc khám và chẩn đoán bệnh gặp nhiều khó khăn. Đôi khi phải dùng đến những phương tiện kỹ thuật cao như chụp cắt lớp vi tính, MRI, và nội soi ổ bụng trong chẩn đoán. Phẫu thuật nội soi cho bệnh nhân thừa cân, béo phì gặp nhiều khó khăn, đôi khi trocar nội soi không vào tới ổ bụng, do thành bụng quá dày. Nếu mổ mở, thường phải đi đường mổ dày; bệnh nhân đau nhiều sau mổ và dễ biến chứng nhiễm trùng vết mổ. Trong ổ bụng, mỡ ở mạc treo ruột và mạc nối rất nhiều, nên thao tác phẫu thuật rất khó khăn.

* Mối liên hệ giữa thừa cân – béo phì và thoái hóa khớp

Tiến sĩ - Bác sĩ Nguyễn Thành Tấn, Phó Trưởng khoa Ngoại chấn thương – chỉnh hình, BV Trường Đại học Y dược Cần Thơ, cho biết: Đối với hệ thống cơ xương khớp, tình trạng béo phì gây ra nhiều hậu quả, nhất là đối với trẻ em. Tình trạng béo phì có thể gây nên các rối loạn trong sự phát triển cơ quan vận động. Đối với khớp háng, béo phì có thể gây nên bệnh lý trượt chỏm xương đùi do trọng lượng cơ thể tác động, làm chỏm xương đùi bị trượt khỏi cổ ở vùng đĩa sụn tiếp hợp. Đối với khớp gối, trọng lượng cơ thể tác động lên đĩa sụn tiếp hợp ở đầu trên xương chày làm xương phát triển bất thường, gây nên bệnh lý chân vòng kiềng (chữ O) hoặc chân chữ X. Ngoài ra, tỷ lệ đau nhức và nguy cơ gãy xương gặp nhiều ở trẻ béo phì hơn hơn những trẻ khác.

Đối với người lớn, tình trạng béo phì gây nên những tác động rất tiêu cực lên hệ cơ xương khớp. Mỗi khi đi, chi dưới phải gánh chịu lực tải gấp 3 lần trọng lượng cơ thể; khi chạy lực này có thể tăng lên 6-10 lần. Điều này cho thấy, đôi chân phải chịu đựng rất lớn sức tì đè của cơ thể. Do đó, tỷ lệ thoái hóa khớp háng, khớp gối, khớp cổ chân cao hơn nhiều ở những người béo phì so với người bình thường. Thực tế cho thấy, những bệnh nhân béo phì được phẫu thuật thay khớp gối và khớp háng nhân tạo nhanh mòn hơn những người bình thường. Ngoài ra, tình trạng béo phì có thể mang những nguy cơ gián tiếp khác như: tỷ lệ bệnh gout, bệnh tiểu đường cao hơn. Điều này có thể gặp một số bất lợi khi cần can thiệp ngoại khoa về cơ xương khớp.

Tóm lại, tình trạng béo phì ảnh hưởng rất nhiều sức khỏe hệ cơ xương khớp cũng như chất lượng cuộc sống, thậm chí có thể gây tàn phế. Bác sĩ Nguyễn Thành Tấn khuyến cáo: "Để có cơ thể khỏe mạnh, cha mẹ nên quan tâm theo dõi cân nặng của trẻ để có những điều chỉnh sớm, kịp thời về chế độ ăn, vận động. Phòng ngừa luôn dễ dàng, hiệu quả hơn điều trị bệnh béo phì. Vì vậy, cần sớm biết hậu quả nặng nề của tình trạng béo phì để có những điều chỉnh phù hợp, kịp thời. Khi có bất kỳ rối loạn nào về hệ cơ xương khớp, cần liên hệ các chuyên gia để được tư vấn và điều trị sớm".

Bài, ảnh: Thu Sương