MAI QUYÊN

Trong cuộc điều tra của Quốc hội Anh, Thủ tướng Rishi Sunak (ảnh) tuy được kết luận chỉ “vô tình” vi phạm các quy tắc minh bạch nhưng vụ việc có thể đặt ra tiền lệ buộc các quan chức cấp cao về sau phải tiết lộ nhiều hơn về lợi ích tài chính của họ.

Ảnh: Reuters

Là một trong những nghị sĩ giàu nhất Hạ viện, Thủ tướng Sunak so với phần lớn chính trị gia khác phải đối mặt với sự giám sát chặt chẽ hơn về nguồn gốc tài sản cá nhân và gia đình. Trong sự kiện gần đây nhất, Quốc hội từ tháng 4 bắt đầu điều tra vụ việc liên quan số cổ phần mà vợ ông - bà Akshata Murthy sở hữu trong công ty Koru Kids chuyên về chăm sóc trẻ em.

Koru Kids là một trong 6 công ty tư nhân hưởng lợi từ chính sách tài chính mới của chính phủ nhằm thu hút lao động trong lĩnh vực chăm sóc trẻ em. Theo kế hoạch thí điểm công bố hồi đầu năm, người giữ trẻ có thể nhận thêm khoản tiền 753 USD và có thể tăng gấp đôi lên 1.500 USD nếu họ đăng ký thông qua một công ty được chỉ định như Koru Kids. Cơ quan đăng ký kinh doanh Vương quốc Anh cho biết, bà Murty là cổ đông của Koru Kids vào tháng 3, nhưng chi tiết này không được Thủ tướng Sunak đề cập trong buổi chất vấn về chính sách của Ủy ban Liên lạc thuộc Hạ viện. Sau đó, ông Sunak khẳng định từng thông báo về tình trạng số cổ phần nói trên của bà Murty với thư ký nội các và ghi vào danh sách lợi ích tài chính của Thủ tướng.

Sau 4 tháng điều tra, báo cáo công bố ngày 24-8 của Ủy ban Tiêu chuẩn xác định Thủ tướng Sunak không kê khai chính xác cổ phần của vợ mình trong Koru Kids nhưng sai phạm này là “vô tình” và xuất phát từ sự “nhầm lẫn” của ông Sunak xung quanh các quy định, cụ thể ở đây là giữa khái niệm đăng ký cấp bộ với khái niệm tuyên bố lợi ích theo quy tắc ứng xử của các nghị sĩ. Do sai sót này là vô ý, Ủy ban Tiêu chuẩn quyết định kết thúc cuộc điều tra mà không cần thực hiện thêm hành động nào.

Trong khi đó, phó thủ lĩnh Công đảng đối lập Angela Rayner coi đây là bằng chứng khác cho thấy hệ thống các quy tắc kê khai cần được đại tu toàn diện để tăng cường tính minh bạch, góp phần làm trong sạch nền chính trị Anh và khôi phục các tiêu chuẩn cho đời sống công cộng. Nghị sĩ Catherine McKinnell, thành viên đầu tiên của Ủy ban Liên lạc chất vấn ông Sunak về xung đột lợi ích tiềm ẩn, nói rằng dù “vô tình” hay “nhầm lẫn” thì sự việc lần này đặt ra câu hỏi liệu các bộ trưởng trong chính phủ có những lợi ích tài chính liên quan khác cần được công bố hay không. Không chỉ nghị sĩ quốc hội, bà McKinnell đề nghị các quy tắc kê khai nên được áp dụng bình đẳng cho các bộ trưởng, bao gồm cả thủ tướng với mức độ minh bạch và giám sát cao hơn.

Đây không phải lần đầu tiên Thủ tướng Sunak vướng các rắc rối tài chính. Trước đây, ông Sunak từng gây tranh cãi khi được tiết lộ có thu nhập cao nhưng trả thuế tương đối thấp; trong khi bà Murty bị cáo buộc “né thuế” dựa trên chương trình không đăng ký cư trú. Theo tờ Guardian, bà Murty hàng năm đang trả khoản “phí” hơn 37.000 USD để duy trì tình trạng không cư trú ở Anh. Điều này giúp bà tránh phải trả thuế cho khoản cổ tức trị giá 14 triệu USD thu được mỗi năm nhờ cổ phần sở hữu trong đế chế phần mềm Infosys của người cha tỉ phú Ấn Độ. Nếu đăng ký cư trú, phu nhân thủ tướng phải đóng mức thuế 39,35% - tương đương 5,5 triệu USD/năm cho khoản cổ tức trên.