Người dân thắp hương tưởng niệm các liệt sĩ ở Tượng Đài Truông Bồn. Ảnh: vtv.vn

Chương trình truyền hình trực tiếp “Huyền thoại Truông Bồn” trên sóng VTV1 lúc 20 giờ ngày 19-7-2008 đã để lại trong lòng người xem những tình cảm thiêng liêng và xúc động. Những thước phim tài liệu và lời kể của các nhân chứng lịch sử đã tái hiện lại cho người xem một quá khứ hào hùng, bi tráng của lực lượng thanh niên xung phong ở Truông Bồn ngày ấy.

Địa danh Truông Bồn nằm nên quốc lộ 15A, thuộc xã Mỹ Sơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An. Đây là huyết mạch giao thông quan trọng để chi viện vũ khí, lương thực, thuốc men từ miền Bắc vào chiến trường miền Nam.. Truông Bồn được xem là cửa tử vì 2 bên là sườn đồi hiểm trở, giữa là con đường độc đạo ngày đêm bị Mỹ - ngụy ném bom đánh phá ác liệt. Lực lượng thanh niên xung phong (TNXP) thuộc đại đội 317 được tăng cường cùng bộ đội có nhiệm vụ giữ cho những tuyến đường trọng điểm thông suốt để những chuyến xe vận tải quân sự lưu thông an toàn. Ngày 31-10-1968, đã trở thành ngày máu lửa định mệnh của 13 TNXP ở Tiểu đội 2, Đại đội 317, để bây giờ Truông Bồn trở thành cung đường huyền thoại gắn với chiến công của những chàng trai, cô gái tuổi đôi mươi.

40 năm sau, 3 nhân chứng lịch sử là bà Trần Thị Thông, bà Phạm Thị Thuần và ông Nguyễn Xuân Tài đã cùng dẫn dắt khán giả quay về với ngày định mệnh ấy, để hiểu hơn về sự hy sinh thầm lặng của lực lượng TNXP. Ngày 30-10-1968, Mỹ - ngụy rải bom cày nát tuyến đường qua Truông Bồn, cắt đứt mạch máu giao thông. Mờ sáng ngày 31-10-1968, Tiểu đội 2 gồm 14 người đã có mặt để san lấp hố bom, giải phóng đường cho xe qua. Khi công việc sắp hoàn tất thì máy bay Mỹ bất ngờ đến đánh phá. Truông Bồn chìm trong khói lửa mịt mù. 11 cô gái và 2 chàng trai của tiểu đội 2 đã hy sinh ngay sau loạt bom đầu tiên, trong đó, có 7 người không tìm được thi thể. Cả tiểu đội chỉ còn một người được cứu sống khi bị vùi trong đất cát. Đó là bà Trần Thị Thông, Tiểu đội trưởng Tiểu đội 2, Đại đội 317 TNXP tỉnh Nghệ An.

Kể về trận bom kinh hoàng đó, bà Thuần, bà Thông đều nghẹn giọng, nhiều khán giả cũng không kềm được xúc động. Qua lời kể của các nhân chứng và những đoạn phim phóng sự, khán giả hiểu thêm về họ, những con người bình dị với bao khát vọng, ước mơ rất đỗi bình thường, đã nằm xuống khi tuổi xuân phơi phới. Trong đó, có 3 nữ TNXP vừa nhận được quyết định ra Hà Nội học. Đặc biệt, có một đôi nam nữ yêu nhau, gia đình vừa ăn hỏi ngày 30 thì họ đã mãi ra đi vào sáng hôm sau...

Bà Trần Thị Thông, người may mắn sống sót sau sự kiện lịch sử ấy, đã có một gia đình riêng đầm ấm. Vậy mà bà không nói cho chồng bà biết mình là TNXP, tình cờ ông nhìn thấy vết sẹo trên đầu và hỏi thì bà mới kể cho ông nghe. Câu nói thật lòng của bà “sợ bị chê” đã khiến mọi người bật cười đầy thông cảm. Ông Lê Hải Diên, chồng bà Thông, tâm sự: “Khi biết bà ấy là TNXP, bị thương khi làm nhiệm vụ, tôi không chê mà còn thương bà ấy nhiều hơn”. Cả trường quay và khán giả xem đài càng cảm động trước tình cảm chân thành của họ. Có cuộc sống hạnh phúc nhưng bà Thông không nguôi nỗi nhớ về những đồng đội của mình. Đoạn phim tài liệu quay cảnh vợ chồng bà Thông đến thăm Đại đội trưởng và viếng những người đã hy sinh khiến mọi người lặng đi trong xúc động.

Bên cạnh những câu chuyện, những thước phim tài liệu, khán giả càng lắng đọng cảm xúc theo từng giai điệu của bài hát “Hoa mua tím Truông Bồn” được ca sĩ trình bày trong buổi giao lưu. Ca khúc này được nhạc sĩ Hoàng Thành phổ thơ của Trung tướng Đoàn Xuân Hưởng, Tư lệnh Quân khu 4, người đã nhiều lần hành quân qua Truông Bồn. “Hoa mua tím Truông Bồn” đã trở thành khúc tráng ca về những con người bất tử trên cung đường huyền thoại.

Chương trình “Huyền Thoại Truông Bồn” đã để lại ấn tượng sâu sắc cho người xem về những ký ức hào hùng và những chiến công oanh liệt của lực lượng TNXP Nghệ An trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Chương trình càng trở nên thiết thực khi đại diện lãnh đạo tỉnh Nghệ An, cho biết tỉnh đã đề nghị xét truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân cho tập thể 13 liệt sĩ TNXP Đại đội 317. Cuối chương trình, hưởng ứng lời kêu gọi của lãnh đạo UBND tỉnh Nghệ An, nhiều đơn vị, tập thể, cá nhân trong cả nước đã nhiệt tình đóng góp xây dựng Truông Bồn thành khu di tích lịch sử quốc gia. Việc làm thiết thực đó khiến chương trình “Huyền Thoại Truông Bồn” càng thiêng liêng và ý nghĩa.

LỆ THU