Vốn liếng của ĐBSCL không chỉ là phù sa màu mỡ, mà còn là tư duy nhạy bén của một thế hệ startup trẻ dám dấn thân. Trong bối cảnh thách thức biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường, những người trẻ ấy đã chọn lối đi “xanh” để bảo tồn di sản thiên nhiên, đồng thời mở cánh cửa Go Global cho nông sản Việt, đưa thương hiệu nông nghiệp đặc trưng vùng châu thổ Cửu Long vươn xa và định danh trên bản đồ xanh - sạch - sinh thái toàn cầu.

Đánh thức tài nguyên bản địa bằng tư duy xanh

Hành trình xanh, Go Global của nông sản ĐBSCL đang được viết lại bởi những startup trẻ mang tư duy khác biệt: Không chỉ bán nông sản thô, họ còn truyền tải cả câu chuyện văn hóa và giá trị sinh thái của vùng đất.

Điển hình cho triết lý “mang nông nghiệp hạnh phúc đi muôn nơi” là anh Phạm Đình Ngãi, Giám đốc Công ty TNHH Trà Vinh Farm (Sokfarm). Sau 6 năm khởi nghiệp, những giọt mật hoa dừa lấy từ vùng đất tỉnh Vĩnh Long đã vượt sóng sang Nhật, Úc, Mỹ và EU. Để có được “tấm hộ chiếu” thông hành quốc tế với các chứng nhận danh giá như USDA (Mỹ), EU (châu Âu), JAS (Nhật Bản), Sokfarm đã chọn một lối đi không dễ dàng: Canh tác hữu cơ để trả lại sự cân bằng cho đất mẹ!

Anh Phạm Đình Ngãi tâm niệm: “Đất, nước, tài nguyên chúng ta đang sử dụng là đang mượn của thế hệ mai sau. Chỉ có canh tác hữu cơ thì tài nguyên, hệ sinh thái mới có thể tái tạo, phục hồi trả về cho con cháu... Sokfarm không chỉ bán sản phẩm, mà còn giới thiệu giá trị bản địa của Việt Nam theo tiêu chuẩn xanh đến người tiêu dùng quốc tế”.

Anh Phạm Đình Ngãi quảng bá sản phẩm làm từ mật hoa dừa trong một sự kiện tổ chức tại tỉnh Vĩnh Long. Ảnh: MỸ THANH

Minh chứng sống động cho tư duy ấy là sự hồi sinh đa dạng sinh học ngay tại các vườn dừa của Sokfarm. Chỉ trong vòng 5 năm, bằng việc chủ động thả nuôi ong mắt đỏ kết hợp sự phát triển của các loài thiên địch tự nhiên như kiến vàng, bọ đuôi kiềm... đã góp phần tái lập môi trường sống lý tưởng, cân bằng hệ sinh thái, giúp các vườn dừa của Sokfarm loại bỏ hoàn toàn hóa chất.

Nếu Sokfarm ngọt ngào vị mật hoa dừa thì câu chuyện của Làng Mướp (Đồng Tháp) lại là cuộc “lột xác” ngoạn mục của tư duy thẩm mỹ. Vượt qua định kiến ví von “rách như xơ mướp” hoặc chỉ được xem là vật dụng quanh quẩn bên thau, chậu rửa chén của các bà, các mẹ, nhưng từ Làng Mướp, xơ mướp đã vươn lên tầm mới với hình ảnh chỉn chu, thiết kế tỉ mẩn. 

Khởi nghiệp vào năm 2014, đến nay, dự án Làng Mướp đã cho ra thị trường 20 dòng sản phẩm, chuẩn 100% hữu cơ. Đó không chỉ là những miếng rửa chén, bông tắm, bao tay tắm... thay thế nhựa mà còn có đèn xơ mướp, dép xơ mướp... dùng làm decor, nội thất và có cả đồ chơi thú cưng (Pet Toys).

Anh Đỗ Đăng Khoa, CEO và Founder Công ty CP Green Is Gold - thương hiệu Làng Mướp, chia sẻ: “Tại Làng Mướp, chúng tôi tôn vinh sự thuần khiết tự nhiên, an toàn và thân thiện với môi trường. Mỗi sản phẩm là kết tinh của tinh hoa thủ công, mang trong đó sự tỉ mỉ, tâm huyết và giá trị truyền thống của người thợ lành nghề”.

Anh Đỗ Đăng Khoa bên những đứa con tinh thần từ dự án Làng Mướp. Ảnh: NVCC

Trong khi đó, Ecoka (TP Cần Thơ) - Á quân cuộc thi Khởi nghiệp xanh năm 2025, lại ghi dấu ấn bằng khát vọng liên kết cộng đồng với dự án Gìn giữ, liên kết, phát triển làng nghề thủ công mỹ nghệ truyền thống kết hợp với du lịch cộng đồng. Với mong muốn trở thành “top 5” thương hiệu thủ công mỹ nghệ xanh, thân thiện môi trường lớn nhất Việt Nam, Công ty CP Ecoka đang hiện thực hóa 3 sứ mệnh: giảm rác thải nhựa, nâng cao giá trị hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam và tạo sinh kế bền vững cho phụ nữ ở các làng nghề, lao động yếu thế. 

Đến nay, Ecoka đã phát triển thành công hơn 300 sản phẩm đồ gia dụng, trang trí nhà cửa, túi xách... từ vật liệu bản địa, như lục bình, cói, năng tượng và bồn bồn - thân thiện môi trường và phân hủy sinh học. “Đây là giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu tại ĐBSCL, đặc biệt là nơi đây đang đối mặt với sinh kế người dân không bền vững”, chị Quang Chân Chân, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty CP Ecoka, chia sẻ.

Hiện thực hóa lời nói bằng hành động, Ecoka đã liên kết sản xuất với hơn 1.000 nông hộ làng nghề và 15 hợp tác xã trên cả nước, kiến tạo sinh kế bền vững cho phụ nữ làng nghề và lao động yếu thế chính bằng tài nguyên quê hương.

Bản lĩnh Go Global và “cú hích” chuyển đổi số

Nếu như “xanh” là điều kiện cần, thì “số” và tư duy thị trường sắc bén chính là điều kiện đủ để các startup trẻ ĐBSCL hiện thực hóa giấc mơ Go Global.

Những ngày cuối năm 2025, không khí tại xưởng Sokfarm tất bật hơn bao giờ hết với đơn hàng nước tương mật hoa dừa hữu cơ chuẩn bị xuất sang Trung Quốc. Chỉ tay vào chiếc tem tròn “China Organic Mark” in trang trọng trên thân chai, anh Phạm Đình Ngãi không giấu được niềm tự hào.

“Nhiều người thắc mắc làm sao Sokfarm chen chân nổi vào thủ phủ nước tương thế giới? Nhưng chúng tôi tìm thấy cơ hội trong chính thách thức. Khách hàng Trung Quốc hiện rất chuộng hàng hữu cơ, trong khi tỷ lệ người dị ứng đậu nành và gluten ngày càng tăng. Dòng sản phẩm soy-free, gluten-free từ mật hoa dừa chính là câu trả lời cho xu hướng tiêu dùng healthy đó” - anh Ngãi bộc bạch. Để chinh phục thị trường này, sự chuẩn chỉnh từ hình thức bao bì đến các chứng nhận quốc tế khắt khe chính là “tấm giấy thông hành” không thể thiếu.

Không chỉ vững vàng về tiêu chuẩn, các startup trẻ miền Tây còn linh hoạt vận dụng chuyển đổi số như một đòn bẩy để đưa sản phẩm Go Global. Chị Quang Chân Chân chia sẻ về chiến lược hàng thủ công mỹ nghệ đi Mỹ, Anh, Pháp, Úc: “Ecoka vận hành theo mô hình kinh doanh bao trùm (Inclusive Business), lấy thương mại điện tử xuyên biên giới làm mũi nhọn. Bằng cách áp dụng mô hình bán hàng D2C (trực tiếp đến người tiêu dùng) trên các nền tảng số, Ecoka đã tối ưu hóa chi phí và tiếp cận khách hàng quốc tế nhanh nhất”. Nhờ chiến lược táo bạo này, dự kiến doanh thu năm 2025 của Ecoka cán mốc 950.000 USD, tăng trưởng 40% - con số ấn tượng cho một startup trẻ. 

Chị Quang Chân Chân và các sản phẩm ra đời từ dự án Gìn giữ, liên kết, phát triển làng nghề thủ công mỹ nghệ truyền thống kết hợp với du lịch cộng đồng. Ảnh: NVCC

Trong khi đó, dù đã có mặt ở Nhật Bản, Hàn Quốc, nhưng để chuẩn bị cho những “trận đánh lớn” trên các sàn thương mại điện tử toàn cầu, Làng Mướp tập trung củng cố nội lực từ gốc. Anh Đỗ Đăng Khoa cho biết doanh nghiệp đã quy hoạch vùng nguyên liệu bao tiêu lên đến 50ha và mở rộng nhà xưởng, sẵn sàng nâng công suất từ 100.000 sản phẩm/tháng lên 400.000 sản phẩm/tháng trong 2 tuần để đáp ứng các đơn hàng lớn. 

“Không chỉ bán sản phẩm, chúng tôi đang bán niềm tin vào tương lai bền vững. Mỗi sản phẩm của Làng Mướp là minh chứng cho thấy: Sự sáng tạo có thể biến những điều bình dị nhất của quê hương thành kiệt tác, lan tỏa lối sống xanh và tử tế đến cộng đồng toàn cầu” - lời gửi gắm của CEO Đỗ Đăng Khoa cũng chính là tâm thế chung của cộng đồng startup trẻ ĐBSCL trong mùa xuân mới.

* * *

Từ những sản vật đồng bằng mộc mạc, gần gũi, tư duy sáng tạo của các startup trẻ thổi hồn và kiến tạo nên những giá trị mới đầy bản sắc. Chiếc áo mới ấy không chỉ là tấm vé thông hành đưa sản vật, nông sản châu thổ Cửu Long đàng hoàng bước vào chuỗi giá trị sản phẩm xanh - sạch - sinh thái toàn cầu, mà còn là minh chứng sống động cho bản lĩnh của startup Việt trong kỷ nguyên kinh tế xanh. Một mùa xuân khởi sắc đang về, bắt đầu từ những tư duy xanh và khát vọng vươn xa bền vững.

MỸ THANH