Xuân lại về trên khắp nẻo đường. TP Cần Thơ, nơi có đông đồng bào Khmer sinh sống, sắc xuân cũng rộn ràng khi Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (Chương trình), giai đoạn 2021-2025 mang đến nhiều đổi thay cho từng phum sóc. Đường rộng, nhà cao, đồng lúa oằn sai, hòa cùng tiếng nhạc ngũ âm, tạo nên một mùa xuân ấm áp.

Tổ chức Kỷ lục Việt Nam đã công bố quyết định xác lập kỷ lục trình diễn nhạc Ngũ âm của người Khmer tỉnh Sóc Trăng (cũ), nay là TP Cần Thơ, có quy mô lớn nhất Việt Nam. Ảnh: THẠCH PÍCH

Tết vui hơn

Xuôi về các xã: An Ninh, Mỹ Hương, Thuận Hòa, Phú Tâm, Tân Thạnh, Long Phú… những ngày cuối năm, ai nấy đều cảm nhận xuân như đến sớm. Đường làng sạch đẹp, cờ hoa rực rỡ, nói cười xen lẫn tiếng trống Chhăy-dăm dệt nên giai điệu mùa xuân ấm áp, đầy sức sống.

Xã Thuận Hòa - nơi đồng bào Khmer chiếm hơn 75% dân số là minh chứng rõ nét cho hiệu quả từ Chương trình. Những năm trước, nhiều con đường liên ấp lầy lội, nay bê tông phẳng lì. Điển hình như tuyến đường bê tông, cầu rạch Sa Bâu, rộng 3,5m, dài 2,5km, tổng kinh phí xây dựng trên 5 tỉ đồng. Từ khi đưa vào sử dụng đến nay (hơn 2 năm), bà con đi lại, giao thương hàng hóa thuận lợi, học sinh đi học dễ dàng.

Chị Sơn Thị Vương ở ấp Sa Bâu cho biết: “Bộ mặt nông thôn giờ khởi sắc, không chỉ riêng gia đình tôi mà bà con sinh sống ở đây rất vui mừng”.
Ngoài hạ tầng, Chương trình còn tiếp sức nhiều hộ nghèo, cận nghèo có mái ấm, yên tâm lao động, sản xuất. Anh La Hoàng Đại, hộ nghèo ở ấp Phước Quới (xã Thuận Hòa), đầu năm 2025 được Nhà nước hỗ trợ xây nhà, vui mừng: “Có nhà mới, đón năm mới ấm cúng hơn nhiều. Tôi còn được hỗ trợ 10 triệu đồng để chuyển đổi ngành nghề và sẽ cố gắng vươn lên thoát nghèo”.

Cùng niềm vui, anh Thạch Kim Choang ở ấp Đại Úi (xã Mỹ Hương), kể gia đình được hỗ trợ 44 triệu đồng xây nhà và 10 triệu đồng mua vỏ lãi máy làm phương tiện mưu sinh. “Có nhà mới, Tết vui hơn, yên tâm làm ăn, lo cho con cái học hành”, anh Choang phấn khởi.
Đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc

Câu lạc bộ múa Rom-vong của đồng bào Khmer xã Thuận Hòa. Ảnh: THẠCH PÍCH

Không chỉ đời sống vật chất nâng lên, đời sống tinh thần cũng chuyển biến tích cực và Dự án 6 - Bảo tồn, phát huy văn hóa truyền thống các dân tộc thiểu số, đã và đang góp phần giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa đồng bào, để mùa xuân trong từng phum sóc thêm đậm nét.

Góp sức để văn hóa Khmer thấm sâu vào đời sống, đồng bào đã xây dựng nhiều điểm du lịch kết hợp với làng nghề truyền thống như làm cốm dẹp, đan đát, trình diễn múa dân gian, nhạc cụ ngũ âm… ngày càng thu hút du khách gần xa, nhất là mỗi độ xuân về.

Chị Sơn Thị Diệu, Chủ nhiệm Câu lạc bộ múa Rom-vong xã Thuận Hòa, vui mừng: “Từ khi thành lập đến nay, các thành viên có điều kiện tham gia biểu diễn tại các sự kiện văn hóa - lễ hội truyền thống của đồng bào trong và ngoài thành phố, cũng như những ngày lễ trọng đại của đất nước. Ai cũng thấy tự hào vì được góp phần giữ gìn bản sắc”.

Theo chị Diệu, Câu lạc bộ có kế hoạch tập luyện một số bài múa, hát, tiết mục để tham gia chương trình biểu diễn văn nghệ mừng Đảng, mừng Xuân nhằm phục vụ bà con trong những ngày Tết.

Địa phương là vậy, ở các ngôi chùa Khmer còn nhộn nhịp hơn, nhất là những ngày cận Tết, đến đâu cũng nghe trống nhạc rộn vui. Nổi bật phải kể đến chùa Bâng Kro Chắp Thmây (xã Tân Thạnh), chùa Serey Techo Mahatup (Phú Lợi), chùa Chanh Tesophon Prêk On Đơk (Nhu Gia)...

Sư Thạch An, phụ trách Đội múa và nhạc ngũ âm của chùa Serey Techo Mahatup, chia sẻ: “Các dịp Tết, lễ hội truyền thống của đồng bào Khmer, nhiều du khách đến chùa tham quan, cầu an còn được thưởng thức chương trình văn nghệ rất sôi động”.

Để “giữ lửa” bền bỉ cho di sản văn hóa dân tộc giữa nhịp sống hiện đại, ông Lưu Thanh Hùng, Trưởng đoàn Nghệ thuật Khmer Sóc Trăng, cho biết: “Từ Dự án 6, thời gian qua, Đoàn đã tổ chức mở các lớp truyền dạy nghệ thuật sân khấu Rô-băm, Dù kê, nhạc ngũ âm, múa Rom-vong, thu hút hàng trăm học viên”.

Những “mầm xanh” đầy sức sống

Cùng những con đường mới, những mái nhà thêm ấm lửa xuân, giáo dục đang gieo những “mầm xanh” đầy sức sống nơi vùng đồng bào Khmer.

Trường THCS Dân tộc nội trú Châu Thành tổ chức sinh hoạt dưới cờ đầu tuần. Ảnh: KIM NGỌC

Năm học 2025-2026, Trường THCS Dân tộc nội trú Châu Thành có 8 lớp với trên 270 học sinh. Cơ sở vật chất tiếp tục được quan tâm đầu tư, khu nội trú được sửa chữa sạch đẹp; thầy cô tích cực ứng dụng công nghệ trong dạy học, từng bước nâng chất giáo dục toàn diện. Không chỉ là nơi truyền thụ kiến thức, trường còn là “ngôi nhà thứ 2”, nơi các em được chăm lo từ bữa ăn, giấc ngủ.

Em Trần Danh Ánh Thi, lớp 8A2, chia sẻ: “Học ở đây, tụi em được thầy cô quan tâm như người thân trong gia đình. Ngoài việc học, chúng em còn được tham gia các hoạt động tìm hiểu văn hóa dân tộc, thi các môn thể thao truyền thống trong dịp lễ, Tết… nên càng thêm yêu quý, tự hào về bản sắc của dân tộc mình và cố gắng học tốt hơn”.

Theo thầy Đồ Văn Nôl, Hiệu trưởng Trường THCS Dân tộc nội trú Châu Thành, năm học qua, tỷ lệ học sinh đạt khá, giỏi của trường trên 82%; các phong trào giáo dục, văn hóa, thể thao được duy trì thường xuyên, tạo môi trường học tập lành mạnh, toàn diện cho học sinh.

TP Cần Thơ có 13 trường phổ thông Dân tộc Nội trú, tổng số 6.480 học sinh. Các chế độ, chính sách dành cho đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý và học sinh vùng đồng bào dân tộc thiểu số luôn được thực hiện đầy đủ, kịp thời, đúng quy định.

Các em học sinh Trường THCS Dân tộc nội trú Châu Thành trao đổi bài trong giờ nghỉ giải lao. Ảnh: KIM NGỌC

Năm đầu tiên hợp nhất tỉnh, thành, các trường dân tộc nội trú trên địa bàn Cần Thơ bước vào năm học mới với nhiều quyết tâm, kỳ vọng. Bằng tâm sáng, sự tận tụy và trách nhiệm với thế hệ đàn em, đội ngũ thầy cô giáo vùng đồng bào dân tộc đã và đang miệt mài gieo chữ, ươm mầm xanh cho tương lai.

*    *    *

Trên vùng đất Cần Thơ hiền hòa, dọc các tuyến đường mới mở, những chậu hoa trước sân chùa đang khoe sắc; tiếng trống Chhăy-dăm vang lên rộn rã như gọi xuân về. Trong nụ cười hiền của bà con Khmer ngày cuối năm, trong niềm vui của những đứa trẻ được mặc áo mới đến chùa, hiện lên một niềm tin son sắt vào đường hướng phát triển của Đảng và Nhà nước, vào tương lai tươi sáng hơn của quê hương.

THẠCH PÍCH - TRỌNG HỮU