Nhân dịp lễ 30-4, 7-5 và 19-5, các nhà sách lớn tại TP Cần Thơ như Phương Nam, Fahasa, Tây Đô... đều dành những góc trang trọng nhất cho những ấn phẩm được thực hiện công phu chào mừng những ngày lễ lớn của đất nước. Một trong số đó là quyển “Trường Sơn có một thời như thế” (Ban liên lạc chiến sĩ Trường Sơn phối hợp với NXB Trẻ thực hiện) tái hiện chân thực cuộc chiến đấu của những thanh niên thế hệ trước.

546 trang sách được thể hiện dưới dạng hồi ký chính những người từng trực tiếp sống và chiến đấu dưới mưa bom lửa đạn trong những năm 1959-1975 - khoảng thời gian hình thành đường Trường Sơn huyền thoại. Con đường huyết mạch ấy, vận chuyển lương thực, vũ khí và đưa quân từ Bắc vào Nam tiếp sức cho cuộc chiến đấu giải phóng của chiến sĩ, đồng bào miền Nam ruột thịt. Con đường ấy là mạch máu đi tới chiến dịch mùa xuân 1975 giải phóng hoàn toàn Miền Nam, thống nhất đất nước. Những câu chuyện được tuyển chọn từ hơn 200 bài viết tham dự cuộc vận động viết về những kỷ niệm một thời “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước” do Ban liên lạc Chiến sĩ Trường Sơn tại TP Hồ Chí Minh và các vùng phụ cận phát động.

Tuy sách chỉ tập hợp được hơn 70 câu chuyện, nhưng đó là những câu chuyện khá điển hình, khái quát nên người đọc có thể nhận ra bóng dáng và tinh thần của hàng triệu người đã từng đi qua Trường Sơn trong những năm bom đạn ác liệt nhất. Những hồi ức cảm động bi hùng mà vẫn rất đỗi bình dị. Từ những người lính hậu cần dưới mưa bom, quyết không để đường ống dẫn xăng dầu vào Trường Sơn phải tổn thất; đến những chiến sĩ trồng rau trên lưng để tiết kiệm thời gian trên đường hành quân. Đó là những cô gái thanh niên xung phong tuổi đôi mươi không sợ bom đạn, nhưng có thể bật khóc vì để lạc mất đôi dép râu - vì đồng nghĩa với việc phải chậm chân trên đường ra chiến dịch. Đó là câu chuyện của cố thi sĩ Thu Bồn về bản thảo bài thơ “Tiếng hát chim Ch’rao” thấm máu của đồng bào dân tộc trên dãy Trường Sơn vì một trận bom bất ngờ ập đến ngay sau khi nhà thơ hồ hởi đọc thơ cho bà con nghe. Đó là ca sĩ Thanh Đính với những khoảnh khắc vừa mới vui mừng hạnh ngộ hát cho chiến sĩ nghe, sau đó đã ngậm ngùi thương tiếc khán thính giả của mình. Rất nhiều, rất nhiều câu chuyện cảm động của các bác sĩ, quân y, lái xe, văn nghệ sĩ... đã từng gắn bó với Trường Sơn.

Có thể “Trường Sơn có một thời như thế” còn nhiều trang viết chưa trọn vẹn, chưa thực sự “chuẩn” về bố cục hay còn thiếu kỹ thuật tạo kịch tính. Bởi người viết ghi lại những kỷ niệm tuổi đôi mươi của mình khi tuổi cao, sức yếu. Nhưng chính “chất mộc” này lại đem đến giá trị riêng biệt cho sách. Bằng sự chân thực, sống động và còn tươi nguyên tình cảm của những người từng đi qua chiến tranh khi nhớ lại và chiêm nghiệm về sự hy sinh mất mát, những con người kiên trung và nhiệt huyết tuổi thanh xuân dường như vẫn còn lan tỏa. Các câu chuyện trong sách dẫn dắt người đọc đi qua 16 năm - hơn 5.000 ngày hình thành đường Hồ Chí Minh theo mạch cảm xúc từ thấp đến cao: từ những ngày đầu “quân đi từng người” và “gùi hàng từng cân” đến lúc Trường Sơn có cả xe tăng, pháo lớn, hàng vạn ô-tô chở vũ khí - hàng hóa cùng những binh đoàn hành quân ra trận; từ những phút giây vui tươi với hàng chục đoàn văn công cất “tiếng hát át tiếng bom”, đến những khoảng khắc bi hùng khi những phương tiện chiến tranh hiện đại của Mỹ đánh phá mọi cung đường, gây biết bao hy sinh mất mát.

Tất cả những điều đó đã làm nên Trường Sơn oai hùng, bi tráng.

Trong những ngày kỷ niệm 30-4 lịch sử, “Trường Sơn có một thời như thế” đã góp thêm một tác phẩm văn hóa có ý nghĩa to lớn trong giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ.

XUÂN VIÊN