Tổng thống Mỹ Joe Biden vừa chỉ thị chính quyền nước này đặt mua thêm 100 triệu liều vaccine của Johnson & Johnson (J&J). Bước đi này nhiều khả năng làm dư thừa vaccine trong nước, giữa lúc phần còn lại của thế giới đang vật lộn với tình trạng thiếu hụt trầm trọng.

Phân phối vaccine tại Mỹ. Ảnh: Getty Images

“Chúng tôi muốn cung vượt cầu và chuẩn bị trên mức cần thiết. Bởi chúng tôi vẫn chưa biết vaccine nào hiệu quả nhất đối với trẻ em và cũng chưa rõ ảnh hưởng của các biến thể virus hoặc nhu cầu các mũi tiêm nhắc”, Thư ký báo chí Nhà Trắng Jen Psaki nói về việc mua bổ sung vaccine hôm 10-3. Trả lời truyền thông sau đó, Tổng thống Biden khẳng định Chính phủ Mỹ sẽ tiêm vaccine cho người dân trong nước trước tiên và nếu dư vaccine, Washington mới chia sẻ cho thế giới.

Tuy nhiên, thậm chí trước khi đặt mua vaccine của J&J (dự kiến giao hàng vào nửa cuối năm nay), Mỹ xem như đã có đủ lượng vaccine để tiêm ngừa cho tất cả người trưởng thành của nước này và đủ cho toàn bộ dân số vào cuối tháng 7 tới. Mỹ đang tiêm ngừa bằng 3 loại vaccine đến từ các hãng dược nội địa gồm Pfizer, Moderna và J&J. Và nếu Cơ quan Quản lý thực phẩm và dược phẩm Mỹ tiếp tục phê duyệt chế phẩm của AstraZeneca (Anh/Thụy Ðiển) và Novavax (Mỹ), xứ cờ hoa sẽ có đủ lượng vaccine để chủng ngừa cho thêm 200 triệu người.

Thông báo trên của ông Biden đưa ra trong bối cảnh Nhà Trắng gần đây đã bác yêu cầu của các đồng minh Mexico, Canada và Liên minh châu Âu (EU) về việc “viện trợ” các liều vaccine sản xuất tại Mỹ. Chiến dịch thu gom vaccine của Washington cũng đang bị chỉ trích bởi các tổ chức phi chính phủ. “Cách duy nhất để thắng SARS-CoV-2 là đánh bại nó ở mọi nơi và đòi hỏi kế hoạch rõ ràng về việc chia sẻ các liều vaccine dư thừa trên toàn cầu”, Sarah Swinehart, Giám đốc truyền thông của tổ chức The ONE Campaign, kêu gọi.

Mỹ thông báo mua thêm vaccine chỉ một ngày sau khi Liên đoàn Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế (IFRC) lên tiếng cảnh báo có sự chênh lệch rõ nét giữa các kế hoạch triển khai vaccine trên toàn cầu, cho rằng những cộng đồng hẻo lánh có nguy cơ bỏ lỡ cơ hội được tiêm vaccine.

IFRC đặt mục tiêu tiêm vaccine phòng COVID-19 cho 500 triệu người. Mạng lưới hỗ trợ nhân đạo lớn nhất thế giới này đang lên kế hoạch tập trung vào hoạt động tiếp nhận và phân phối vaccine ở một số cộng đồng hẻo lánh khó tiếp cận nhất.

Hục hặc về bằng sáng chế vaccine

Mỹ, Anh, các nước EU cùng những thành viên giàu hơn trong Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) ngày 10-3 đã tiếp tục chặn nỗ lực của hơn 80 quốc gia đang phát triển do Nam Phi và Ấn Ðộ dẫn đầu về việc kêu gọi tạm thời hủy bỏ những quy định về quyền sở hữu trí tuệ trong Hiệp định TRIPS nhằm thúc đẩy năng lực sản xuất vaccine cho những nước nghèo.

Hồi năm ngoái, Nam Phi và Ấn Ðộ đã đệ trình lên Hội đồng TRIPS của WTO đề xuất cho phép sự tiếp cận rộng rãi, linh hoạt và hợp lý với các sáng chế về vaccine và giải pháp chữa bệnh trong ứng phó đại dịch. Tuy nhiên, các nước phương Tây lập luận rằng việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ sẽ khuyến khích hoạt động nghiên cứu và đổi mới, trong khi đình chỉ những quyền này sẽ không giúp tăng đột ngột nguồn cung vaccine.

HẠNH NGUYÊN (Theo AP)