Ngày 17-2, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Nhật Bản sẽ tài trợ sản xuất kim cương tổng hợp cùng hai dự án năng lượng với tổng trị giá khoảng 36 tỉ USD, đánh dấu đợt đầu tiên trong gói đầu tư 550 tỉ USD mà Tokyo cam kết theo thỏa thuận thương mại đạt được năm ngoái sau nhiều tháng đàm phán thuế quan.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi gặp nhau tại Tokyo vào tháng 10-2025. Ảnh: WSJ

Theo phóng viên TXVN tại Washington, trên nền tảng Truth Social, Tổng thống Trump nhấn mạnh: “Những dự án này có quy mô rất lớn và không thể thực hiện nếu thiếu một từ đặc biệt: thuế quan. Nước Mỹ đang xây dựng trở lại. Nước Mỹ đang sản xuất trở lại...”. Theo ông Trump, các dự án này đại diện cho nhóm các khoản đầu tư đầu tiên theo thỏa thuận Mỹ - Nhật được công bố năm ngoái nhằm tái thiết nền tảng công nghiệp Mỹ, tạo ra hàng trăm nghìn việc làm cho người dân Mỹ, đồng thời tăng cường an ninh quốc gia và kinh tế ở mức chưa từng có cho nước Mỹ.

Dự án lớn nhất là nhà máy phát điện chạy bằng khí đốt trị giá 33 tỉ USD tại Portsmouth, bang Ohio, dự kiến sản xuất 9,2 gigawatt điện - trở thành một trong những dự án điện lớn nhất từng được công bố tại Mỹ. Các quan chức cho biết nhà máy này sẽ do SB Energy, một công ty con của SoftBank, chủ trì.

Nhật Bản cũng đang đầu tư hơn 2 tỉ USD vào một cơ sở xuất khẩu dầu thô nước sâu trên bờ Vịnh Texas, do Sentinel Midstream chủ trì. Các quan chức Bộ Thương mại cho biết bến cảng này sẽ mở ra một tuyến đường mới quan trọng cho xuất khẩu dầu thô của Mỹ.

Theo các quan chức Bộ Thương mại Mỹ, dự án thứ ba liên quan đến một cơ sở sản xuất bột mài kim cương tại bang Georgia. Bột mài kim cương là một vật liệu carbon quan trọng được sử dụng trong các ứng dụng công nghiệp và năng lượng, đặc biệt là kim cương tổng hợp. Khoản đầu tư khoảng 600 triệu USD sẽ được thực hiện cùng công ty con của De Beers là Element Six - một công ty siêu vật liệu kim cương tổng hợp và tungsten carbide.

Về phía Nhật Bản, Thủ tướng Sanae Takaichi cho biết hạ tầng khí đốt sẽ cung cấp điện cho các trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo, trong khi việc sản xuất kim cương tổng hợp - ứng dụng trong các ngành bán dẫn, ôtô và hàng không - nhằm giảm sự phụ thuộc quá mức của hai nước vào một quốc gia cụ thể. 

Theo thỏa thuận thương mại đạt được hồi tháng 7 năm ngoái, Nhật Bản cam kết đầu tư 550 tỉ USD vào Mỹ trước khi nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump kết thúc vào tháng 1-2029. Cam kết này bao gồm các khoản đầu tư trực tiếp, cho vay và bảo lãnh tín dụng từ các định chế tài chính được Chính phủ Nhật Bản hậu thuẫn.

Tuần trước, Bộ trưởng Công nghiệp Nhật Bản Ryosei Akazawa và Bộ trưởng Thương mại Mỹ Lutnick đã nhất trí tại Washington về việc đẩy nhanh quá trình lựa chọn các dự án đầu tư đầu tiên. Hai bên thống nhất tập trung đầu tư vào các lĩnh vực chiến lược như khoáng sản quan trọng, chất bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và năng lượng, nhằm thúc đẩy lợi ích an ninh quốc gia và mục tiêu kinh tế của mỗi nước. Giới chức thương mại Mỹ cho biết lợi nhuận từ các dự án sẽ được chia theo tỷ lệ 50-50 cho đến khi Nhật Bản thu hồi được khoản đầu tư ban đầu, sau đó lợi nhuận sẽ được chia theo tỷ lệ 90-10 nghiêng về phía Mỹ.

Ngọc Quang - Phương Oanh