Hải quân Mỹ dự kiến sẽ lắp đặt hệ thống vũ khí siêu vượt âm trên tàu khu trục lớp Zumwalt trong năm tài khóa bắt đầu từ tháng 10-2023. Mỹ đang nỗ lực sở hữu vũ khí siêu vượt âm đầu tiên trong cuộc đua phát triển vũ khí tối tân này với Nga và Trung Quốc.

Tên lửa hành trình siêu vượt âm Kinzhal nằm dưới “bụng” tiêm kích MiG-31 của Nga. Ảnh: AP

Theo đó, khí tài của Mỹ giống như tên lửa đạn đạo được phóng lên và sau đó nhả ra một phương tiện lướt siêu vượt âm (HGV) có thể bay nhanh gấp 7-8 lần tốc độ âm thanh trước khi đánh trúng mục tiêu. Một loại vũ khí được định nghĩa siêu vượt âm khi chúng di chuyển với tốc độ lớn hơn 5 lần tốc độ âm thanh (Mach 5, tức khoảng 6.100km/h). Khả năng cơ động của loại vũ khí này khiến cho các hệ thống phòng thủ tên lửa hiện nay, kể cả Aegis của hải quân Mỹ, rất khó đánh chặn. Trong khi đó, các tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) tuy vượt xa Mach 5 nhưng hành trình bay có thể đoán được, nên dễ bị đánh chặn.

Hải quân Mỹ công bố kế hoạch lắp đặt vũ khí siêu vượt âm trên tàu chiến trong bối cảnh Nga tuyên bố đã triển khai các tên lửa siêu vượt âm Kinzhal trong chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine. Thông báo của Mát-xcơ-va hồi cuối tuần qua về việc khai hỏa tên lửa siêu vượt âm nhằm vào các mục tiêu tại Ukraine đã đánh dấu lần đầu tiên khí tài này được sử dụng trong tác chiến. Nga cho biết nước này hiện có các tên lửa đạn đạo với khả năng triển khai HGV cũng như tên lửa hành trình siêu vượt âm (HCM). Nga cuối năm 2021 đã bắn một loạt HCM Zircon, báo hiệu hoàn tất quá trình thử nghiệm vũ khí.

Việc Mỹ chú trọng vào các vũ khí siêu vượt âm cho thấy sự xoay trục sau khi nước này từng lưỡng lự do vướng những rào cản về kỹ thuật, bao gồm động cơ đẩy, kiểm soát và khả năng chịu nhiệt. Mỹ theo đuổi phát triển vũ khí siêu vượt âm kể từ những năm 2000, tập trung vào 2 biến thể là HGV và HCM. HCM là phiên bản mới nhất của tên lửa hành trình, có thể được phóng từ tàu ngầm, tàu chiến, chiến đấu cơ và các phương tiện dưới mặt đất. Theo tờ Bưu điện Washington, Lầu Năm Góc đã yêu cầu ngân sách 3,8 tỉ USD để nghiên cứu vũ khí siêu vượt âm trong tài khóa 2022. Trước đó, Bộ Quốc phòng Mỹ đầu tư hơn 1 tỉ USD/năm vào chương trình nghiên cứu vũ khí siêu vượt âm, mà mục đích chính là cạnh tranh với các chương trình đầy tham vọng của Nga và Trung Quốc.

Những tiến bộ đáng kể

Cả 3 quốc gia trên dường như đã đạt được tiến bộ đáng kể trong việc vượt qua những rào cản lớn, chẳng hạn như bảo vệ vũ khí siêu vượt âm trước nhiệt độ khủng khiếp sinh ra do ma sát với không khí. Ngoài Kinzhal, vũ khí có thể đạt tới Mach 10, Nga còn có HGV Avangard (Mach 27). Quân đội Nga cuối năm 2019 đã chính thức biên chế Avangard có khả năng mang đầu đạn hạt nhân hoặc đầu đạn thường. Một số nguồn tin cho rằng đầu đạn hạt nhân của Avangard có sức công phá lên đến 2 megaton (tương đương 2 triệu tấn thuốc nổ TNT). Để so sánh, quả bom nguyên tử Mỹ thả xuống thành phố Hiroshima của Nhật Bản trong Thế chiến thứ hai chỉ tương đương 15 kiloton (15.000 tấn TNT). Trong khi đó, Trung Quốc cũng từng giới thiệu HGV Dongfeng-17 trong cuộc duyệt binh hồi năm 2019.

Cuộc chạy đua phát triển vũ khí siêu vượt âm hứa hẹn thay đổi những tính toán chiến lược. Nga xem vũ khí siêu vượt âm trang bị đầu đạn hạt nhân là nỗ lực tự vệ trước năng lực đánh chặn ICBM của Mỹ trong tương lai. Còn quân đội Trung Quốc nhìn nhận vũ khí siêu vượt âm là công cụ giúp họ có lợi thế trước những đối thủ được trang bị tốt hơn. Theo chuyên gia Larry Wortzel tại Hội đồng Chính sách Đối ngoại Mỹ, chẳng hạn như nếu căng thẳng liên quan Đài Loan hoặc Biển Đông gia tăng, Trung Quốc có thể buộc phải phát động những cuộc tấn công phủ đầu bằng vũ khí siêu vượt âm quy ước, làm tê liệt lực lượng Mỹ tại Thái Bình Dương.

HẠNH NGUYÊN (Theo AP, science.org)