(CTO) - Giữa nhịp sống phố thị, tiếng quết bánh phồng vang vọng, mùi bánh phồng nướng thơm lừng như đưa mỗi người về lại với ký ức xưa. Đó cũng là minh chứng cho lối sống thảo thơm, trân quý giá trị truyền thống của người Cần Thơ.

Quết bánh phồng.

Ở xã Nhơn Ái, TP Cần Thơ, vẫn còn nhiều người giữ lệ quết bánh phồng ăn Tết. Công việc này không chỉ như là một phần của Tết miệt vườn mà phản ánh rõ nét nếp sống lao động, tinh thần gắn kết và văn hóa ẩm thực truyền thống của vùng ĐBSCL.

Theo bà Phạm Thị Ngọc Mến, ngụ xã Nhơn Ái, để có bánh phồng ăn Tết, việc chuẩn bị bắt đầu từ sớm. Bà con chọn giống nếp thơm, ngắn ngày, thường được trồng trên đất gò. Nếp sau khi gặt được phơi kỹ, chờ đến những ngày giáp Chạp mới đem ra chà, làm bánh phồng. Nếp được vo sạch, nấu thành xôi, sau đó cho vào cối quết.

Cán bánh phồng.

Những đôi bàn tay khéo léo cán nên những chiếc bánh tròn đều, độ dày vừa phải.

Công việc quết bánh phồng thường diễn ra vào ban đêm, khi trời se lạnh của những ngày giáp Tết. Những người đàn ông khỏe mạnh thay nhau vung chày vồ quết xôi trong cối. Những người phụ nữ khéo léo đều tay trở xôi, thêm đường, phối hợp nhịp nhàng với người quết. Tiếng quết bánh phồng “thình thịch, thình thịch…” đã ăn sâu vào ký ức của nhiều người. Tiêu chí quết bánh phồng đạt là phải đều tay, mạnh và liên tục để xôi nhuyễn mịn, dẻo quánh, không còn hột nếp.

Phơi bánh phồng trên chiếu.

Bà Đoàn kim Hoàng, ngụ xã Nhơn Ái, cho biết: Xôi quết xong thì đem cán bánh phồng. Bột được chia thành từng viên nhỏ, gọi là bắt bột, dùng ống tre tròn, nhẵn, đã được thoa dầu, cán đều tay. Mỗi chiếc bánh được cán mỏng, tròn đều, đòi hỏi sự khéo léo và kiên nhẫn. Những chiếc ống cán thường được gìn giữ cẩn thận, treo trên giàn khói và sử dụng qua nhiều mùa Tết.

Bánh phồng được nướng trên than hồng...

...để có được những chiếc bánh phồng đều, thơm ngon, giòn tan.

Du khách thích thú khi tìm được “hương xưa” qua những chiếc bánh phồng.

Sau khi cán, bánh phồng được đem ra phơi trên chiếu. Bánh phơi nắng đến khi khô sẽ được cất giữ chờ ngày nướng.

Chiều Ba mươi Tết, bánh phồng được nướng trên lửa rơm hay lửa than. Dưới sức nóng, bánh phồng nếp phồng lên, chuyển màu vàng ươm, giòn và thơm, trở thành món ăn quen thuộc trên mâm cúng tổ tiên và trong những ngày Tết.

Quết bánh phồng ngày nay trở nên thú vị trong mắt các em học sinh. Các nghệ nhân Nhơn Ái thường trình diễn tại các chương trình để quảng bá nét Tết xưa với du khách, nhất là giới trẻ.

Ngày nay, phong tục quết bánh phồng dần mai một. Do vậy, hình ảnh bà con Phong Điền quết bánh phồng ăn Tết như khơi gợi ký ức về những đêm quết bánh phồng, tiếng chày vang vọng và không khí cán bánh rộn ràng. Hình ảnh đó vẫn là một phần không thể thiếu trong bức tranh Tết truyền thống của người Nam Bộ xưa.

DUY KHÔI