MAI QUYÊN

Thay cho hình ảnh các làng chài bình dị, quần đảo Natuna những năm gần đây được hiện đại hóa bên cạnh sự hiện diện nhiều hơn của các công trình quân sự, trở thành tuyến phòng thủ đảo xa hàng đầu của Indonesia trong bối cảnh Trung Quốc gia tăng hoạt động ở khu vực.

Hầu hết ngư dân ở quần đảo Natuna sử dụng tàu nhỏ bằng gỗ, khó cạnh tranh với tàu hiện đại hơn của Trung Quốc. Ảnh: Nikkei

Nằm chồng lấn với cái gọi là “đường 9 đoạn” chiếm 80% diện tích Biển Ðông mà Trung Quốc tự vẽ để củng cố các yêu sách hàng hải ở khu vực, quần đảo Natuna là một trong những nơi có trữ lượng dầu mỏ, khí đốt tự nhiên lớn nhất thế giới. Ðây cũng là ngư trường với nguồn lợi hải sản phong phú. Tính đến năm 2019, có tầm 10.000 người trên đảo làm nghề đánh cá trong tổng dân số khoảng 85.000 người.

Ðánh bắt cá là xương sống của nền kinh tế quần đảo. Nhưng từ những năm 2010, các chính sách hỗ trợ ngư nghiệp địa phương không chỉ coi trọng giá trị về mặt kinh tế mà còn bảo đảm điều kiện cho hoạt động bảo vệ an ninh quốc gia. Trước đó, Natuna và vùng biển xung quanh thường xuyên xuất hiện tàu cá nước ngoài vào đánh bắt trộm. Nhưng gây căng thẳng và chiếm số lượng nhiều nhất là tàu cá Trung Quốc, khi Bắc Kinh tuyên bố các vùng biển xung quanh Natuna là “ngư trường truyền thống” của ngư dân Trung Quốc. Và trong hơn một thập kỷ qua, tàu cá Trung Quốc dưới sự hỗ trợ của lực lượng hải cảnh và hải giám trở nên rất hung hăng và liều lĩnh.

Indonesia từng nhiều lần tuyên bố không phải bên tranh chấp ở Biển Ðông và có chủ quyền đối với quần đảo Natuna. Nhưng trước việc Trung Quốc gia tăng hoạt động trong khu vực, Jakarta vào năm 2015 trong nỗ lực củng cố chủ quyền đã đưa vào hoạt động Trung tâm tích hợp dịch vụ nghề cá và hàng hải diện tích khoảng 100 hecta tại Natuna. Tăng cường kết nối quần đảo này với cả nước, chính quyền tiếp tục nâng cấp mở rộng sân bay Ranai, đường băng kéo dài ra 3.000m với bề rộng 45m thay vì 32m như trước. Ðược bao quanh bởi các cơ sở không quân, sân bay Ranai phục vụ máy bay dân sự lẫn quân sự, đủ khả năng tiếp nhận máy bay thương mại cỡ lớn như Boeing 737 và hầu hết tiêm kích trong biên chế không quân Indonesia như F-16 và Su-27. Năm 2018, Indonesia còn mở một căn cứ quân sự cách trung tâm nghề cá không xa. Có tin hải quân đang muốn di dời trung tâm để mở rộng căn cứ và tăng cường giám sát khu vực. Ðầu tháng này, nhân viên Bộ Hàng hải và Ngư nghiệp Indonesia cho biết máy bay không người lái đã được triển khai trên đảo chính Natuna để khảo sát các vùng biển xung quanh. Quân đội cũng cho quét biển bằng hệ thống radar đặt ở đầu phía Bắc hòn đảo, đối diện “đường 9 đoạn”.

Tuy tăng cường sự hiện diện của quân đội, Hải quân và Cơ quan An ninh Hàng hải vẫn khó có thể kiểm soát tất cả các vùng biển rộng lớn của Indonesia. Ðể cải thiện, nhà nghiên cứu cấp cao Yuta Komori của Tổ chức Hòa bình Sasakawa cho rằng biện pháp hiệu quả giúp Jakarta giám sát an ninh biển là mở rộng vai trò của ngư dân, hỗ trợ các cơ quan chức năng quan sát và kịp thời thông báo cho chính quyền vấn đề tiềm ẩn.

Do đó, hiện đại hóa ngành đánh cá trên quần đảo Natuna được coi là bước quan trọng. Theo trang tin Nikkei, hầu hết ngư dân trên đảo vận hành tàu gỗ nặng vài tấn và kéo lưới bằng tay. Nhiều người còn thiếu hệ thống định vị (GPS) hoặc công cụ tìm cá. Trong khi đó, phần lớn tàu nước ngoài có trọng tải lớn và được trang bị máy kéo lưới cơ giới hóa.

_❝Cảnh giác trước Bắc Kinh, Nhật Bản cùng nhiều nước đang tìm cách hỗ trợ hoạt động kinh tế các đảo xa của Indonesia bằng cách mở rộng trung tâm nghề cá, di dời chợ cá ở phía Ðông đảo chính Natuna. Về an ninh, đại sứ Mỹ tại Indonesia Sung Kim đã có buổi đến thăm đảo chính Natuna và thảo luận tình hình hàng hải vào tháng 3-2022. Hai nước cũng đang hợp tác xây dựng một trung tâm huấn luyện bảo vệ bờ biển chung ở thành phố Batam, thuộc quần đảo Riau lớn hơn bao quanh quần đảo Natuna_❞.