Việc Hungary từ chối ủng hộ kế hoạch của Liên minh châu Âu (EU) cấm vận dầu mỏ Nga có thể khiến nước này bị cô lập hơn nữa, bởi ngay cả những đồng minh lâu năm như Ba Lan cũng đang quay lưng lại với Budapest.

Tổng thống Nga Vladimir Putin (trái) trong cuộc gặp trước đây với Thủ tướng Hungary Orban. Ảnh: Getty Images

Ngày 3-5, giới chức lãnh đạo EU đã gởi đến các nước thành viên bản dự thảo về gói trừng phạt mới nhằm vào ngành năng lượng Nga. Theo đề xuất, EU sẽ dần loại bỏ việc nhập khẩu dầu mỏ vận chuyển bằng đường biển lẫn đường ống, dầu thô và sản phẩm tinh luyện từ Nga để đáp trả chiến dịch quân sự mà nước này phát động ở Ukraine. Các biện pháp cũng bao gồm lệnh cấm đối với các dịch vụ vận chuyển, môi giới, bảo hiểm và tài chính do các công ty EU cung cấp để vận chuyển dầu của Nga trên toàn thế giới.

Nếu được 27 nước thành viên ủng hộ và thông qua, EU sẽ nối gót Mỹ và Anh trong nỗ lực cắt giảm một trong những nguồn thu nhập khổng lồ đối với kinh tế Nga. Hiện nhiều chi tiết vẫn đang được đàm phán, trong đó bao gồm tiến độ thực thi theo từng giai đoạn để những quốc gia thành viên có thời gian tìm kiếm các nguồn năng lượng thay thế. Riêng Hungary và Slovakia có thể được cấp quyền miễn trừ đến cuối năm 2023.

Nhìn chung, trang tin DW của Đức cho biết việc trừng phạt ngành công nghiệp dầu mỏ Nga sau nhiều bất đồng hiện đã nhận được sự chấp thuận rộng rãi giữa các quốc gia thành viên EU, trừ Hungary. Đến nay, Budapest là thành viên hiếm hoi lên tiếng phản đối lệnh cấm dầu mỏ và công khai thể hiện ý định phủ quyết. Gần đây, nhiều phương tiện truyền thông châu Âu loan tin rằng Budapest có thể nghĩ lại nếu Brussels cấp quyền miễn trừ tạm thời. Song, giới chức Hungary đã lên tiếng bác bỏ. Cuối tuần rồi, Chánh Văn phòng Thủ tướng Viktor Orban, Gergely Gulyas nói rõ Budapest không đồng ý với bất kỳ lệnh trừng phạt nào làm ảnh hưởng hoạt động nhập khẩu dầu và khí đốt từ Nga sang Hungary. Quan điểm này được Bộ trưởng  Ngoại giao và Thương mại Hungary Peter Szijjarto nhắc lại trong chuyến thăm Kazakhstan ngày 3-5, rằng chính quyền Thủ tướng Orban sẽ phản đối bất kỳ lệnh cấm nào gây ra mối đe dọa về an ninh năng lượng quốc gia.

Đánh cược với EU?

Giải thích cho ý định phủ quyết, Budapest khẳng định họ phụ thuộc rất lớn vào nguồn cung năng lượng của Nga. Nhưng trên thực tế, các nhà chuyên môn cho biết Hungary không phải quốc gia EU có tỷ lệ nhập dầu Nga cao nhất. Cụ thể, các lô hàng của Nga đáp ứng khoảng 58% nhu cầu dầu hàng năm của Hungary trong khi con số này của Slovakia lên tới 96%, Litva và Phần Lan chiếm khoảng 80%. Và cả 3 nước kể trên đều không phản đối lệnh cấm vận của EU. Dựa vào điều này, giới quan sát cho rằng việc Hungary nói không với lệnh cấm  của EU có thể vì những lý do khác, bao gồm khả năng họ muốn đánh cược để giành lợi ích từ Brussels. Được biết, Ủy ban châu Âu cho đến nay vẫn chưa giải ngân hàng tỉ USD dành cho Budapest từ quỹ phục hồi COVID-19 vì lo ngại tham nhũng. Cơ quan này tuần rồi còn khởi kiện Hungary theo cơ chế pháp quyền mới.

Chưa rõ lợi ích ra sao, nhưng việc Hungary công khai ý định dùng quyền phủ quyết đánh dấu một cột mốc chính sách đối ngoại khác và có nguy cơ đẩy nước này vào trạng thái bị cô lập hơn nữa trong EU. Đến nay, Hungary là thành viên EU duy nhất không rõ ràng trong thái độ lên án xung đột ở Ukraine. Ngoài miễn cưỡng ủng hộ các lệnh trừng phạt chống Nga, chính quyền Thủ tướng Orban vẫn từ chối cho phép các chuyến hàng vũ khí tới Ukraine qua lãnh thổ Hungary.

Quan điểm này khiến tất cả đồng minh của Hungary trong EU, bao gồm Ba Lan, Cộng hòa Séc, Slovakia và Slovenia, quay lưng với Budapest. Nó cũng khiến hình ảnh Hungary bị tổn hại khi mới đây, người đứng đầu Hội đồng Quốc phòng và An ninh Quốc gia Ukraine Oleksiy Danilov cáo buộc Budapest “hợp tác với Nga” là vì muốn sáp nhập các vùng phía Tây Ukraine, nơi sinh sống của một dân tộc thiểu số Hungary.

MAI QUYÊN (Theo DW, Al Jazeera)