Hơn 10 năm rong ruổi kết nối đặc sản ĐBSCL, chị Huỳnh Thị Kiều Tiên, Giám đốc Doanh nghiệp tư nhân Sản xuất Thương mại Quang Đăng, nhận ra rằng muốn nông sản quê hương đi xa không thể chỉ dừng ở tiêu thụ, mà cần chế biến sâu. Và sản phẩm sữa gạo tím than của chị khởi đầu cho khát vọng nâng tầm giá trị hạt gạo Việt.

Chị Huỳnh Thị Kiều Tiên (bìa trái) giới thiệu sản phẩm sữa gạo tím than đến các đại biểu tại một hội nghị diễn ra tại TP Cần Thơ. 

Cửa hàng đặc sản ĐBSCL, tại số 67- 69 Đinh Tiên Hoàng, phường Ninh Kiều, TP Cần Thơ, từ lâu đã trở thành điểm dừng chân quen thuộc của nhiều du khách và người tiêu dùng khi muốn tìm mua những sản vật đặc trưng của ĐBSCL. Từ các loại bánh dân gian, mắm, khô, trái cây chế biến, gạo ST25 ông Cua, trà, mật ong đến những sản phẩm OCOP của các địa phương vùng ĐBSCL được quy tụ dưới một mái nhà chung, góp phần đưa đặc sản miền Tây đến gần hơn với thị trường.

Ít ai biết rằng, để có được “bản đồ đặc sản” ấy là hành trình hơn 10 năm rong ruổi của chị Huỳnh Thị Kiều Tiên, Giám đốc Doanh nghiệp tư nhân Sản xuất Thương mại Quang Đăng. Chị tìm đến từng làng nghề, hợp tác xã, hộ sản xuất ở khắp các tỉnh ĐBSCL để lựa chọn những sản phẩm chất lượng, đồng thời hỗ trợ các cơ sở đưa hàng hóa tiếp cận người tiêu dùng.

Những chuyến đi ấy không chỉ giúp chị hiểu giá trị của từng đặc sản mà còn chứng kiến những trăn trở của người nông dân, cơ sở sản xuất. Nhiều sản phẩm có chất lượng tốt nhưng vẫn tiêu thụ dưới dạng nguyên liệu hoặc sơ chế, giá trị gia tăng chưa cao, đầu ra phụ thuộc vào thị trường. “Tôi luôn nghĩ làm sao để nông sản quê mình không chỉ bán được mà còn bán với giá trị cao hơn. Nếu chỉ làm cầu nối tiêu thụ thì vẫn chưa giải quyết được bài toán lâu dài”, chị Tiên chia sẻ.

Chính những trải nghiệm ấy đã khiến chị nhận ra muốn nông sản phát triển bền vững thì không chỉ mở rộng thị trường mà còn phải tạo ra sản phẩm mới, có hàm lượng khoa học, công nghệ và giá trị gia tăng cao hơn. Từ người kết nối đặc sản, chị Tiên quyết định bước sang một hành trình hoàn toàn mới là trực tiếp nghiên cứu và phát triển sản phẩm. Sữa gạo tím than là sản phẩm đầu tiên mở đầu cho chiến lược ấy.

Chị Tiên cho biết, trong rất nhiều nông sản của vùng, gạo tím than là nguyên liệu khiến chị đặc biệt quan tâm. Qua nhiều lần trao đổi với kỹ sư Hồ Quang Cua (cha đẻ của gạo ST), chị biết loại gạo này chứa hàm lượng anthocyanin cao - chất chống oxy hóa có nhiều lợi ích cho sức khỏe. Tuy nhiên, do là gạo lứt nên thời gian chế biến khá lâu, chưa phù hợp với cuộc sống hiện đại. “Nếu mọi người không có nhiều thời gian nấu cơm gạo lứt thì tại sao mình không tạo ra một thức uống từ chính hạt gạo ấy?”, chị Tiên nhớ lại ý tưởng ban đầu.

Năm 2023, chị kết hợp với các chuyên gia Đại học Cần Thơ tiếp nhận chuyển giao công nghệ để phát triển sản phẩm sữa gạo tím than. Đây được xem là bước ngoặt lớn khi doanh nghiệp không chỉ phân phối đặc sản mà bắt đầu tạo ra sản phẩm mang thương hiệu riêng từ chính nguồn nguyên liệu của ĐBSCL.

Để hiện thực hóa ý tưởng, doanh nghiệp lựa chọn sử dụng gạo ST tím than làm nguyên liệu, đầu tư hoàn thiện quy trình sản xuất và ứng dụng công nghệ tiệt trùng trong chai thủy tinh ở nhiệt độ trên 120oC nhằm bảo đảm chất lượng sản phẩm mà không cần sử dụng chất bảo quản. Mỗi chai sữa 290ml sử dụng khoảng 50gram gạo tím than. Chị Tiên cho biết, điều chị tâm đắc nhất là sản phẩm vẫn giữ được hương thơm tự nhiên của hạt gạo, gợi nhớ vị nước cơm quen thuộc trong bữa ăn gia đình Việt, không dùng hương liệu tạo mùi hay phụ gia bảo quản.

Hiện sản phẩm sữa gạo tím than được phát triển với hai dòng có đường và không đường, đạt sản lượng khoảng 180.000 chai mỗi năm. Tuy nhiên theo chị Tiên, đây là giai đoạn thử nghiệm để tiếp tục hoàn thiện sản phẩm và lắng nghe phản hồi từ thị trường. “Mình muốn khách hàng cảm nhận trước chất lượng sản phẩm. Khi thị trường đón nhận tốt, đó sẽ là cơ sở để đầu tư nhà máy lớn hơn và phát triển thêm nhiều dòng sữa từ nông sản địa phương”, chị Tiên cho biết.

Không dừng lại ở sữa gạo tím than nguyên bản, doanh nghiệp đang tiếp tục nghiên cứu các dòng sản phẩm kết hợp với đậu đỏ, hạt sen, bí đỏ, gạo đỏ… nhằm khai thác tốt hơn nguồn nguyên liệu bản địa, mang đến nhiều lựa chọn cho người tiêu dùng. Song song với phát triển sản phẩm, doanh nghiệp cũng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quảng bá thương hiệu, đưa sản phẩm lên các nền tảng trực tuyến và tham gia nhiều chương trình xúc tiến thương mại. Nhờ đó, sữa gạo tím than từng bước có mặt tại nhiều tỉnh, thành phía Bắc và nhận được những phản hồi tích cực từ người tiêu dùng.

Theo chị Tiên, giá trị lớn nhất của sản phẩm không chỉ nằm ở doanh số bán ra mà còn ở việc tạo thêm đầu ra ổn định cho nguyên liệu trong nước, góp phần nâng cao thu nhập cho nông dân. Xa hơn, đó còn là cách để thay đổi cách nhìn về nông sản địa phương - từ những sản phẩm thô trở thành hàng hóa có giá trị gia tăng cao nhờ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Từ một cửa hàng quy tụ hàng trăm đặc sản miền Tây đến những chai sữa gạo tím than mang hương vị quê hương, hành trình của chị Huỳnh Thị Kiều Tiên là câu chuyện về sự chuyển mình từ kết nối tiêu thụ sang sáng tạo giá trị. Không chỉ làm mới hạt gạo Việt, chị Tiên đang từng bước góp phần mở ra hướng đi mới cho nông sản ĐBSCL đó là phát triển chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và đổi mới sáng tạo để vươn tới những thị trường rộng lớn hơn.

Bài, ảnh: NAM HƯƠNG