Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), mỗi năm, các bệnh lý tim mạch đã cướp đi mạng sống khoảng 17,5 triệu người toàn thế giới. Nguyên nhân tử vong do bệnh lý tim mạch nhiều hơn gấp 4 lần tổng số người tử vong do 3 loại bệnh lý là HIV/AIDS, sốt rét và lao. Làm thế nào để giảm nguy cơ mắc và điều trị sớm các bệnh lý liên quan tim mạch là mục tiêu tuyên truyền mà ngành y tế TP Cần Thơ cùng cả nước luôn quan tâm.

Ông Nguyễn Văn Thành (107 tuổi), ở xã Giai Xuân, huyện Phong Điền, là bệnh nhân cao tuổi nhất được can thiệp mạch vành (đặt 2 stent vào tháng 7-2014). Mỗi tháng, con trai đưa ông đến Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ tái khám nên sức khỏe ổn định.

Trong khuôn khổ Ngày Tim mạch thế giới 27-9 năm nay, ngày 22-9 vừa qua, Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ ra mắt khoa Tim mạch can thiệp (TMCT). Khoa TMCT của trường có 20 giường bệnh, cùng phòng trang bị máy chụp mạch số hóa xóa nền (DSA- đặt tại bệnh viện), có chức năng chụp và can thiệp động mạch vành, động mạch chi, động mạch não, động mạch cảnh. GS.TS Phạm Văn Lình, Hiệu trưởng - Giám đốc Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ, cho biết: Hai năm qua, bình quân mỗi ngày, bệnh viện trường tiếp nhận trên 200 bệnh nhân điều trị các bệnh lý về tim mạch. Nhà trường dồn sức đầu tư Khoa TMCT nhằm đáp ứng song song hai mục tiêu: đào tạo lực lượng bác sĩ chuyên khoa sâu về tim mạch, cùng với các bệnh viện trong thành phố điều trị bệnh lý mạch vành cho bà con ĐBSCL, giúp các trường hợp đột quỵ được cấp cứu trong thời gian vàng.

Bệnh mạch vành là lòng các mạch máu nuôi tim bị hẹp lại do các mảng xơ vữa hoặc do co thắt mạch. Biểu hiện qua những cơn đau thắt ngực. Vị trí đau ở sau xương ức, chính giữa tim, ngực trái lan ra vai trái, cánh tay và bàn tay trái… kèm theo là hiện tượng khó thở, vả mồ hôi, hồi hộp, chóng mặt, trường hợp nặng hơn dẫn đến nhồi máu cơ tim gây tử vong. Để phát hiện mạch vành bị hẹp tắt, phải sử dụng kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh bằng máy DSA, các mạch máu nuôi tim sẽ hiện rõ lên màn hình. Thủ thuật can thiệp mạch vành là kỹ thuật nội soi đưa stent nong mạch vành qua động mạch từ cổ tay hoặc động mạch đùi. Theo quy định của Bộ Y tế, trước khi đưa kỹ thuật chuyên sâu này vào phục vụ bệnh nhân, ngoài việc đầu tư máy DSA, bệnh viện phải điều trị thành công nhiều ca bệnh khó. Ở Khoa TMCT của Bệnh viện Trường Đại học Y dược Cần Thơ, con số này là 20 bệnh nhân bị bệnh mạch vành được chỉ định chụp DSA, 8 người phải đặt stent nong mạch vành. Trong đó có bệnh nhân Võ Văn K., ở Mỹ Xuyên, Sóc Trăng, đặt stent nong mạch vành khi mới 33 tuổi. Anh K. cho biết: "Tôi thường xuyên bị cơn đau thắt ngực, khi ngủ không thể nằm nghiêng bên trái. Tìm hiểu thông tin tư vấn sức khỏe trên mạng, cho thấy triệu chứng này liên quan mạch vành nên tôi nhanh chóng đến bệnh viện để kịp thời điều trị".

Còn nhớ, tại Hội nghị TMCT thường niên năm 2015, do Hội TMCT TP Hồ Chí Minh phối hợp cùng Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ tổ chức (ngày 18-7). Trên cơ sở nhiều bài báo cáo khoa học, được đúc kết từ phác đồ điều trị những ca bệnh khó tại các trung tâm điều trị tim mạch nổi tiếng trong nước như: Bệnh viện 115, Bệnh viện Chợ Rẫy TP Hồ Chí Minh, Đại học Y Dược TP Hồ Chí Minh, Bệnh viện Trung ương Huế, Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ… PGS.TS Võ Thành Nhân, Chủ tịch Hội TMCT TP Hồ Chí Minh, kết luận: Bệnh mạch vành hiện có xu hướng trẻ hóa (xuất hiện ở độ tuổi trên dưới 30), 90% trường hợp mạch vành được cấp cứu tại các bệnh viện đều có nguyên nhân từ bệnh sử cao huyết áp gắn liền với bệnh tiểu đường. Mức nguy hại là cao huyết áp và tiểu đường không chỉ do di truyền mà còn là bệnh lý do rối loạn chuyển hóa trong cơ thể bệnh nhân. Nguyên nhân do lối sống: cường độ lao động căng thẳng; ăn uống không điều độ; thực phẩm có nhiều hóa chất độc hại; hút thuốc; uống nhiều bia rượu.

Do sự gia tăng của bệnh tim mạch, từ năm 2000, Liên đoàn Tim mạch Thế giới (World Heart Federation) quyết định chọn ngày chủ nhật cuối cùng của tháng 9 là "Ngày Tim mạch Thế giới" (World Heart Day). Từ đó hằng năm, trên 100 nước thành viên của Liên đoàn Tim mạch Thế giới, trong đó có Việt Nam, tổ chức nhiều hoạt động phục vụ mục tiêu tuyên truyền, kêu gọi mọi người có lối sống lành mạnh, hạn chế nguy cơ mắc bệnh mạch vành. Chủ đề của Ngày Tim mạch Thế giới năm 2015 là "Tạo môi trường lành mạnh cho trái tim khỏe". Thiết nghĩ, TP Cần Thơ hiện có đến 3 bệnh viện thực hiện kỹ thuật TMCT là điều kiện thuận lợi để người dân được cấp cứu kịp thời nếu chẳng may bị nhồi máu cơ tim. Tuy nhiên, chi phí ca can thiệp mạch vành từ vài chục triệu đến hàng trăm triệu đồng, nên "phòng bệnh hơn chữa bệnh", mỗi người cần trang bị lối sống lành mạnh để có trái tim khỏe.

Bài, ảnh: Đình Khôi