Nông dân Pháp ngày 24-1 đã chặn thêm các con đường trong cuộc biểu tình nổ ra từ tuần rồi nhằm phản đối giá lương thực giảm, chi phí tăng cao và các quy định bị cho là đang giết chết sinh kế của họ.

Nông dân dùng máy kéo chặn đường cao tốc A16 ở phía Bắc nước Pháp ngày 23-1. Ảnh: Reuters

Tình trạng hỗn loạn trên đã khơi gợi cuộc tranh luận nhạy cảm ở Pháp, quốc gia sản xuất nông nghiệp hàng đầu Liên minh châu Âu (EU), nơi chứng kiến ​​số lượng nông dân giảm từ 2,5 triệu người vào thập niên 1950 xuống còn dưới nửa triệu hiện nay.

Dân số làm nghề nông ở Pháp không chỉ giảm mạnh mà còn già hơn bao giờ hết. Theo điều tra dân số mới nhất, độ tuổi trung bình của nông dân nước này là 51,4 tuổi vào năm 2020, tăng so với 50,2 tuổi năm 2010. Trong số 496.000 nông dân được thống kê hồi năm 2020, gần 200.000 người sẽ đủ điều kiện nghỉ hưu vào năm 2026.

Hệ quả tất yếu của việc lực lượng lao động teo tóp là sụt giảm về tổng số trang trại, “bốc hơi” khoảng 100.000 doanh nghiệp (tương đương 21%) trong giai đoạn 2010-2020. Chưa hết, những khó khăn mà nông dân Pháp phải trải qua được cho là nguyên nhân khiến tỷ lệ tự tử cao hơn đáng kể so với dân số nói chung. Năm 2020, tỷ lệ tự tử ở nhóm nông dân từ 15 đến 64 tuổi cao hơn 43,2% so với mức trung bình toàn quốc, theo số liệu của MSA - nhà cung cấp bảo hiểm y tế chính của ngành nông nghiệp.

Vật lộn để trang trải chi phí và hóa đơn, cùng nỗi lo về thu nhập không chắc chắn, là những điều quá quen thuộc đối với hầu hết nông dân Pháp. Ở mức 17,4%, tỷ lệ hộ nông dân sống dưới ngưỡng nghèo cao hơn so với tỷ lệ người lao động chân tay (13,9%), nhân viên văn thư (12,1%) và cao gần gấp đôi mức trung bình cả nước (9,2%), theo Viện thống kê quốc gia pháp (INSEE).

Alessandra Kirsch, nhà kinh tế học tại tổ chức nghiên cứu Chiến lược Nông nghiệp Pháp, chỉ ra những trở ngại lớn trong việc chuyển giao trang trại từ thế hệ này sang thế hệ khác, do giá tài sản và thiếu người thay thế. “Những người trẻ muốn làm nông nghiệp phải đầu tư hàng trăm ngàn euro, nếu không muốn nói là hàng triệu euro vào một nghề được coi là vất vả, với thời gian làm việc dài, trực theo yêu cầu, ít ngày nghỉ và thu nhập dao động”, bà Kirsch nói với tờ France 24. Theo chuyên gia này, số tiền vay nông dân phải trả trong vài năm đầu là quá cao so với lợi nhuận ít ỏi mà các trang trại tạo ra.

HẠNH NGUYÊN