Khi con người rơi vào trạng thái chán chường, tuyệt vọng sau một cú sốc lớn, cuộc sống chỉ còn là chuỗi ngày tẻ nhạt, vô vị, đầy u ám. Thế nhưng, nếu còn yêu thương được một ai đó, cuộc sống sẽ còn hy vọng… Đó là thông điệp ý nghĩa mà nhà văn Nam Phi J. M. Coetzee – người đoạt giải Nobel văn học năm 2003 – gửi gắm qua tiểu thuyết "Người chậm".

Sách do NXB Lao động phối hợp với Bách Việt Books phát hành quý III-2015.

Cuộc sống của Paul Rayment – nhiếp ảnh gia 60 tuổi – bỗng chốc rơi vào ngõ cụt khi ông bị tai nạn giao thông phải cưa mất một chân. Paul kiên quyết không chịu lắp chân giả với lý do: "chẳng việc gì phải khoác thêm lên người những đồ vật khoét sâu thêm nỗi mặc cảm và chẳng mang lại cảm giác cơ thể". Chân cụt. Những cảm xúc lại vươn dài ra. Paul sống một mình, không vợ con, không người thân thích nên nỗi đau về một cơ thể không lành lặn càng gặm nhấm tinh thần, càng khiến ông cô đơn, chán chường. Paul gắt gỏng, khó tính, liên tục yêu cầu đổi điều dưỡng viên chăm sóc tại nhà. Chỉ đến khi được Marijana – nữ điều dưỡng người Croatia mới nhập cư vào Úc – chăm sóc, Paul mới thôi hành hạ chính mình và những người xung quanh. Bởi Marijana không chỉ có tay nghề cao mà còn tế nhị, dịu dàng. Ông dần nảy sinh tình cảm với Marijana, mong muốn có được cô bất chấp việc cô đã có chồng và 3 đứa con. Tình yêu khiến Paul như được hồi sinh. Tuy nhiên, mối tình đơn phương ấy không chỉ khiến Paul gặp nhiều rắc rối mà còn khiến gia đình Marijana xảy ra sóng gió. Giữa lúc ấy, nữ nhà văn Elizabeth Costello xuất hiện, giúp Paul hiểu ra nhiều điều…

"Người chậm" là một tác phẩm không dễ đọc bởi nó nặng về triết lý sống và nội tâm nhân vật. Nhưng đây cũng chính là điểm làm nên sự khác biệt và nâng cao giá trị của tác phẩm. Tác giả J. M. Coetzee đã thể hiện bút pháp vững vàng và sắc sảo khi đi sâu khai thác từng ngóc ngách tâm lý của nhân vật Paul Rayment. Từ lúc Paul ngơ ngác tỉnh dậy trên giường bệnh, đau khổ khi bị cưa mất một chân, mặc cảm và hằn học với tất cả mọi người, bối rối với tình cảm mới cho đến khi tìm mọi cách chinh phục Marijana… đều được thể hiện chi tiết và tinh tế. Với một người bình thường, chấp nhận chuyện trở thành người tàn phế đã rất khó khăn. Với người cố chấp và cô độc như Paul, điều ấy lại càng khó khăn gấp bội. Chính vì thế, tác giả tập trung miêu tả những chuyển biến tâm lý của nhân vật để độc giả có cái nhìn thấu hiểu về Paul, một người không những phải cố gắng thích nghi với hoàn cảnh sống mới mà còn phải ôm mối tình đơn phương vừa đẹp đẽ vừa vô vọng. Lúc này, sự xuất hiện của Elizabeth Costello như một cứu cánh cho ông. Nữ nhà văn sắc sảo này liên tục tác động đến tinh thần Paul, chỉ cho ông thấy ông đang đi sai đường, ghép đôi ông với người phụ nữ khác để quên đi Marijana… Elizabeth còn là hình ảnh tương phản với Paul, bởi tuy mang trong mình căn bệnh tim, bà vẫn lạc quan, yêu đời và chọn cách sống phù hợp với mình. Sự đối lập của hai nhân vật này cùng những cuộc tranh cãi quyết liệt giữa họ làm câu chuyện thêm màu sắc và thú vị.

Tuy kết thúc không trọn vẹn nhưng "Người chậm" đã chuyển tải được những thông điệp ý nghĩa về quan niệm sống, về tình yêu của những người kém may mắn. Dù chậm, nhưng cuối cùng Paul Rayment cũng tìm được lối thoát cho những bế tắc của mình và đó cũng là lời nhắn mà tác giả gởi đến muốn những người còn gặp khó khăn trong cuộc sống: đôi khi hãy sống chậm một chút, để thấy mọi bất hạnh đều có thể hóa giải bằng sự cảm thông.

CÁT ĐẰNG